चीनका वैज्ञानिकहरूले नासाको अलपत्र ‘अन्तरिक्ष माकुरा’ परियोजनाको सपना साकार पार्ने

चीनका वैज्ञानिकहरूले अन्तरिक्षमा सौर्य ऊर्जा स्टेशन र विशाल एन्टिना बनाउन थ्रीडी-प्रिन्ट गरिएको कनेक्टरयुक्त मजबुत ट्युब प्रविधि विकास गरेको बताएका छन्। यस प्रविधिले अन्तरिक्षमा पार्टपुर्जाहरू जोड्न र सयौँ मिटर लामो संरचनाहरू बनाउन सम्भव बनाउनेछ, जसले अमेरिकी नासाको ‘स्पाइडरफ्याब’ परियोजनाको सपना पुनः जीवित बनाउनेछ। स्यानयाङ इन्स्टिच्युटले सानो एन्टिना संरचनाको सफल प्रयोगशालात्मक प्रदर्शन गरिसकेको छ र यसलाई आउने पुस्ताको अन्तरिक्ष प्रणालीका लागि आधारभूत प्रविधि मानिएको छ। १० वैशाख, काठमाडौं।

अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी नासाले वर्षौँअघि अघि सारेको ‘स्पाइडरफ्याब’ परियोजना अहिले चीनका वैज्ञानिकहरूको सक्रियताका कारण चर्चामा आएको छ। उक्त परियोजनामा माकुरा जस्तै देखिने रोबोटले अन्तरिक्षमै सौर्य ऊर्जा स्टेशन र विशाल एन्टिना बुन्ने परिकल्पना गरिएको थियो। नासाको यो सपना अन्तरिक्षसम्म पुग्न नसके पनि चीनको उत्तरी भागमा रहेको स्यानयाङ इन्स्टिच्युट अफ अटोमेसनका वैज्ञानिकहरूले त्यस्तै लक्ष्य पूरा गर्न आवश्यक मुख्य प्रविधिहरू विकास गरेको दाबी गरेका छन्। हालै ‘स्पेस: साइन्स एण्ड टेक्नोलोजी’ जर्नलमा प्रकाशित प्रतिवेदन अनुसार, चिनियाँ अनुसन्धान टोलीले कार्बन फाइबर कम्पोजिटबाट बलियो र खोक्रा ट्युबहरू बनाएर तिनीहरूलाई थ्रीडी-प्रिन्टेड कनेक्टरहरूसँग जोड्ने प्रविधि तयार पारेको छ।

यस प्रक्रियामा लेजरको प्रयोग गरी ट्युब र जोर्नीलाई बोल्ट वा ग्लु बिना नै मजबुत रूपमा जोडिएको छ। यो प्रविधिले अन्तरिक्षमा निकै हल्का तर बलियो संरचना निर्माण गर्न सक्षम बनाउनेछ। अहिलेको अन्तरिक्ष प्रविधिमा सबैभन्दा ठूलो चुनौती रकेटको सीमित आकार र प्रक्षेपणको समयमा पर्ने तीव्र बल हो। पृथ्वीमा बनाइएका ठूला संरचनाहरूलाई रकेटमा अटाउन गाह्रो हुन्छ र प्रक्षेपणको दबाबले नाजुक उपकरणहरू बिग्रने डर हुन्छ। तर, चीनका वैज्ञानिकहरूको नयाँ प्रविधि अन्तरिक्षमै सीधै पार्टपुर्जा बनाउन, जोड्न र जडान गर्न अनुमति दिने भएकाले सयौँ मिटर लामो संरचनाहरू सजिलै निर्माण गर्न सकिनेछ। सन् २०२२ देखि अमेरिकी प्रतिबन्धको सूचीमा रहेको स्यानयाङ इन्स्टिच्युटले यो प्रविधिलाई आगामी पुस्ताको अन्तरिक्ष प्रणालीका लागि आधारभूत प्रविधि मानिएको बताएको छ। प्रयोगशालामा सानो एन्टिना संरचना बनाएर यो अवधारणा सफलतापूर्वक प्रदर्शन गरिएको छ। यदि यो प्रविधि पूर्ण रूपमा कार्यान्वयनमा आयो भने, यसले अन्तरिक्ष अन्वेषण, सञ्चार र सौर्य ऊर्जा सङ्कलनका लागि विशाल संरचनाहरू निर्माण गर्ने विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धामा नयाँ आयाम थप्नेछ।