चीन र मोजाम्बिकबीच खनिज उत्खनन र सुरक्षा सम्बन्धी ऐतिहासिक सम्झौतामा सहमति
मोजाम्बिकको उत्तरी प्रान्तमा रहेका महत्वपूर्ण खनिजहरूको अन्वेषणका लागि चीन र मोजाम्बिकबीच ऐतिहासिक सहमति भएको छ। मोजाम्बिकका राष्ट्रपति डेनियल चापोको हालैको बेइजिङ भ्रमणका क्रममा चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङसँग भएको उच्चस्तरीय वार्तामा यो रणनीतिक साझेदारीको घोषणा गरिएको हो। विशेष गरी ग्राफाइट, लिथियम र ‘रेयर अर्थ एलिमेन्ट्स’ जस्ता उच्च मूल्य भएका खनिजहरूको भौगर्भिक सर्वेक्षण गर्ने मुख्य उद्देश्यका साथ दुई देशबीच सहकार्य अगाडि बढ्ने भएको छ, जुन खनिजहरू विश्वव्यापी हरित ऊर्जा अभियान र विद्युतीय सवारी साधनका ब्याट्री निर्माणका लागि अनिवार्य मानिन्छन्।
यस साझेदारीको सबैभन्दा चुनौतीपूर्ण पक्ष मोजाम्बिकको उत्तरी प्रान्त काबो डेलगाडोमा जारी हिंसात्मक कट्टरपन्थी विद्रोह रहेको छ। विगत केही वर्षदेखि यस क्षेत्रमा भइरहेका सशस्त्र आक्रमणका कारण १० लाखभन्दा बढी मानिस विस्थापित भएका छन् भने अर्बौं डलरका बहुराष्ट्रिय परियोजनाहरू अलपत्र छन्। चिनियाँ सरकारी कम्पनीहरूको ठूलो लगानी रहेका यी परियोजनालाई पुनः सञ्चालनमा ल्याउन र खनिज स्रोतको उत्खनन गर्न मोजाम्बिकले चीनबाट आर्थिक पूँजी मात्र नभई सुरक्षा विशेषज्ञता र प्राविधिक सहयोगको पनि अपेक्षा गरेको छ।
राष्ट्रपति सीले मोजाम्बिकको पूर्वाधार विकास र खनिज उत्खननका लागि मार्ग खोल्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। मोजाम्बिक पछिल्लो समय विश्वव्यापी प्राकृतिक ग्यास उत्पादनको नयाँ केन्द्रका रूपमा उदाएको छ। देशको उत्तरपूर्वी तटमा रहेको रोभुमा बेसिनमा ५० खर्ब क्युबिक मिटरभन्दा बढी प्राकृतिक ग्यासको भण्डार फेला पर्नुका कारण अन्तर्राष्ट्रिय शक्तिहरूको ध्यान मोजाम्बिकतर्फ केन्द्रित भएको छ। चीनले मोजाम्बिकका खनिज र ग्यास परियोजनाहरूमा आफ्नो प्रभाव बढाउनुका साथै आगामी मे १ देखि अफ्रिकी मुलुकका उत्पादनहरूमा लागू हुने ‘शून्य भन्सार’ नीतिस्वरूप मोजाम्बिकका उत्पादनहरूलाई चिनियाँ बजारमा सहज पहुँच दिने योजना बनाएको छ। यो सम्झौताले अफ्रिकी महादेशमा चिनियाँ लगानी र रणनीतिक उपस्थितिलाई अझ दृढ बनाउने र मोजाम्बिकको अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन परिवर्तन ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
