१५ वैशाख, काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसको आधिकारितासम्बन्धी विवाद सर्वोच्च अदालतबाट निरुपण भइसके पनि संस्थापनइतर समूहले समानान्तर गतिविधि निरन्तरता दिइरहेको छ। निर्वाचन आयोगले विशेष महाधिवेशनबाट चयन गरिएको नेतृत्वलाई दिएको आधिकारितामा चुनौती समेत दिएका रिट सर्वोच्चले खारेज गरेपछि पनि निवर्तमान सभापति पूर्णबहादुर खड्का समानान्तर गतिविधि गरिरहेका छन्। ४ वैशाखमा सर्वोच्चले निवर्तमान सभापति शेरबहादुर देउवा सहित खड्काद्वारा दायर गरिएको आधिकारितासम्बन्धी रिट खारेज गरेको थियो। रिट खारेजसँगै विशेष महाधिवेशनबाट चयन गरिएको गगन थापाको नेतृत्वमा केन्द्रीय कार्यसमिति वैध भएको थियो।
त्यसअघि निर्वाचन आयोगले पुस महिनाको अन्त्यमा आयोजित विशेष महाधिवेशनलाई मान्यता दिएको थियो। २ माघमा भएको आयोगको बैठकले विशेष महाधिवेशनलाई कानुन र विधानसम्मत मान्यता दिन्छ भन्दै केन्द्रीय कार्यसमितिका विवरण अद्यावधिक गर्ने निर्णय गरेको थियो। आयोगको निर्णयपछि देउवा समूहले विशेष महाधिवेशनलाई मान्यता नदिनु पर्ने दावी गरेका थिए जुन स्वतः खारेज भयो। आयोगको मान्यता पाइसकेपछि देउवा-खड्का समूहले आधिकारिताको दाबी गर्दै सर्वोच्च अदालत पुग्दा पनि खारेज भइसक्यो।
तीन महिनापछि अधिकारितासम्बन्धी मुद्दामा रिट खारेज भएपछि ५ वैशाखमा निवर्तमान कार्यवाहक सभापति खड्काले आफ्नै निवास गल्फुटारमा शीर्ष नेताहरूसँग भेटघाट गरेका थिए। शीर्ष नेताहरूसँग परामर्श गरेपछि उनले ६ वैशाखमा १४ औं महाधिवेशनबाट निर्वाचित पदाधिकारी तथा केन्द्रीय सदस्यको भेला बोलाएका थिए। सो भेलाको निष्कर्षपछि खड्काले मंगलबार अर्को भेला पनि बोलाएका हुन्।
दुई दिनसम्म चल्ने भेलामा १४ औं महाधिवेशनका निर्वाचित पदाधिकारी, केन्द्रीय सदस्य, जिल्ला सभापति र उपत्यकामा रहेका क्षेत्रीय सभापतिहरूलाई उपस्थितिका लागि आह्वान गरिएको छ। धुम्बाराहीस्थित होटल स्मार्टमा जारी भेलाले खड्का सहित १४ औं महाधिवेशनबाट निर्वाचित ६२ केन्द्रीय सदस्य, ४ प्रदेश सभापति तथा उपसभापतिहरू, ३४ जिल्ला सभापति, ३० क्षेत्रीय सभापति, ४० पूर्व जिल्ला सभापति, हालका जिल्ला सदस्य तथा महासमिति सदस्यहरूको उपस्थिति रहेको बताइएको छ। भेलामा सहभागी नेताहरूका अनुसार मंगलबार २३ जना नेताहरूले आ–आफ्नो धारणा व्यक्त गरेका छन्।
निवर्तमान कार्यवाहक सभापति खड्काले बुधबार बिहान ११ बजे फेरि भेला बस्ने सूचना दिएका छन् भने कांग्रेस कञ्चनपुरका सभापति पदम बोगटीले बैठकको जानकारी दिएका छन्। पूर्वरक्षामन्त्री समेत रहनुभएका नेता भीमसेनदास प्रधानका अनुसार सहभागीहरूले पार्टी एकता कायम राख्न सभापति थापाले पहल नलिएको गुनासो गरेका छन्। पार्टी एकताका लागि सभापतिको भूमिका अर्थपूर्ण भए पनि अहिलेसम्म कुनै कार्य नचालेको उपस्थित सहभागीहरूको गुनासो रहेको उनले बताए। भेलास्थलबाट बाहिरिँदा नेता प्रधानले सभापति थापालाई एक समूहको मात्र सभापति हुने कि सम्पूर्ण कांग्रेसको सभापति हुने भन्ने विषयमा स्पष्टता दिनुपर्ने समय आएको प्रतिक्रिया दिए।
‘अहिले वैधानिक सभापति गगन थापा नै हुनुहुन्छ। सभापति सबैको हुने कि एउटै खेमाका मात्र हुने भन्ने प्रश्न छ,’ उनले भने। नेता रामहरि खतिवडाले भेलामा पार्टीलाई बलियो बनाउन पहल सभापतिको हुनुपर्ने धारणा राखेका छन्। पार्टी विवाद सर्वोच्चले निरुपण गरिसकेको भए तापनि १५ औं महाधिवेशन वृहत एकतासहित कसरी गर्ने भन्नेमा सभापति थापाले छलफल अघि बढाउनुपर्ने बताए।
‘फागुन २१ को चुनावअघि विशेष महाधिवेशन गर्ने कि नगर्ने भन्ने विवाद थियो। सर्वोच्चले निर्णय गरिसकेको छ। अब वृहत एकता गरेर १५ औं महाधिवेशन कसरी गर्ने भन्ने विषयमा छलफल भइरहेको छ,’ भेलामा उठेका कुराहरू सुनाउँदै खतिवडाले भने, ‘पार्टी बलियो बनाउन पहल सभापतिको हुनुपर्छ भन्ने कुरा छलफल भइरहेको छ।’
संस्थापनइतर नेतृत्वले पार्टी एकताबद्ध बनाउन सभापतिको भूमिका हुने भन्दै गर्दा थापाले ६ वैशाखमै निवर्तमान कार्यवाहक सभापति खड्कालाई आफ्नो निवासमा आएर भेटवार्ता गरेका थिए। न्यायालयबाट विवाद निरुपण भएपछि पार्टीलाई मजबुत बनाउन सभापति थापाले पहल गरिसकेको स्रोतहरू बताउँछन्। तर, खड्काले भने समानान्तर गतिविधि जारी राखिरहेका छन्।
यस परिस्थितिमा अदालतले पार्टी विवाद निरुपण गरिसकेपछि पनि खड्कालाई किन पार्टीमा फर्कन समस्या भइरहेको छ भन्ने प्रश्न उठ्न थालेको छ। यो विषयमा प्रतिक्रिया लिन खोज्दा भने उनी बोल्न तयार भएनन्। तर, उनीनिकट नेता मीन विश्वकर्माले सर्वोच्च अदालत र निर्वाचन आयोगबाट कानुनी तथा संवैधानिक विवाद निरुपण भए तापनि राजनीतिक र व्यवहारिक विवाद यथावत रहेको कारण समानान्तर गतिविधि भइरहेको प्रतिक्रिया दिए।
‘अदालत र आयोगले कानुनी र संवैधानिक विवाद निरुपण गर्यो। तर, राजनीतिक र व्यवहारिक विवाद यथावत रहेका कारण पार्टी एकता आवश्यक छ,’ उनले भने, ‘त्यो एकताका लागि १५ औं महाधिवेशनलाई साझेदारी महाधिवेशन कसरी बनाउन सकिन्छ भन्नेमा छलफल भइरहेछ।’
निवर्तमान प्रचार विभाग प्रमुख विश्वकर्माले आफ्नो समूहका नेताहरूको भूमिका थापा नेतृत्वको केन्द्रीय कार्यसमितिमा नभएसम्म समानान्तर गतिविधिहरू जारी रहने संकेत पनि गरे।
‘पार्टी कामका लागि सानेपामा जानुपर्ने बेला यहाँका कुनै नेताहरू केन्द्रीय कार्यसमितिमा भूमिका छैनन्,’ उनले भने, ‘त्यो वातावरण नबन्दा पार्टी एकता भएको मानिन्न।’
विश्वकर्माले विशेष महाधिवेशनबाट चयन गरिएको केन्द्रीय समितिले एकलौटी सञ्चालन गर्दा १४ औं महाधिवेशनबाट निर्वाचित धेरै नेताहरू पार्टीको मुख्यधाराबाट बाहिरिने अवस्था बनेको बताए।
‘१४ औं महाधिवेशनबाट निर्वाचित समितिले १५ औं महाधिवेशन कार्यतालिका प्रकाशित गरेको पछि बीचमा निर्वाचन आयो,’ उनले भने, ‘निर्वाचन अघि महाधिवेशन नहुने निर्णय वैशाखमा भयो, तर विशेष महाधिवेशनबाट आएकाले पार्टी एकलौटी रूपमै चल्यो। यसले धेरै साथीहरू मुख्यधाराबाट बाहिरिए।’
निवर्तमान केन्द्रीय सदस्य कुन्दनराज काफ्लेले अन्य समूहका नेताहरू पार्टी काममा नफर्केको भनाइ असत्य भएको जवाफ दिए।
‘हामी पार्टीको काममा छौं। जहाँ नेता–कार्यकर्ता साथीहरू खोज्छन्, जहाँ पार्टीलाई आवश्यकता हुन्छ हामी उपस्थित छौं। यो भेलै पनि पार्टीकै काम हो,’ उनले भने।
बागमती प्रदेशका पूर्वमन्त्री काफ्लेले पार्टीको बल र एकता कसरी गरिने, कमजोर प्रतिपक्षी अवस्थामा कसरी बलियो प्रतिपक्षी बनाउने, कसरी सरकारलाई सर्तक बनाउने र नागरिकको पक्षमा कसरी काम गर्ने भन्ने विषयमा छलफल गर्न भेला गरिएको व्याख्या गरे।
