Skip to main content

कमरेड सुरेन्द्र पाण्डे र मार्क्सवादको हानिकारक व्याख्या

समाचार सारांश समीक्षित। नेकपा एमालेका नेता सुरेन्द्रप्रसाद पाण्डेले मार्क्सवादका परम्परागत भाष्यमाथि प्रश्न उठाउँदै नयाँ वर्ग विश्लेषण र मोबाइल लोकतन्त्र अवधारणामा विवादास्पद विचार व्यक्त गरेका छन्। पाण्डेले गिग कार्यकर्ता र अनौपचारिक क्षेत्रमा काम गर्ने मजदूरलाई पनि पूँजीवादी शोषणमा परेको उदाहरणसहित वर्ग संघर्षको नयाँ रूप नभएको बताएका छन्। लेखकले पाण्डेका विचारलाई खण्डन गर्दै पूँजीवादको आधारभूत चरित्र र वर्ग सम्बन्धमा कुनै मौलिक परिवर्तन नभएको र कम्युनिस्ट पार्टीले श्रमिक वर्गको हितमा काम गर्नुपर्ने बताए।

नेकपा एमालेका नेता कमरेड सुरेन्द्रप्रसाद पाण्डे एमालेभित्र ‘मोडरेट’ व्यक्तित्व भएकामध्येका एक हुन्। उनी अध्ययनशील छन् र हाल समाजशास्त्रमा विद्यावारिधि गर्दैछन्। आफ्नो विचार स्पष्ट रुपमा व्यक्त गर्ने गरेका छन् र पछिल्लो समय नेतृत्वमाथि प्रश्न उचालेका छन्, जसले उनलाई पार्टीका स्थापित ‘अफिसियल’ विचारभन्दा फरक धारणामा प्रस्तुत गरेको छ। सन् २०३५ देखि तत्कालीन मालेको पूर्णकालीन कार्यकर्ता भएर भूमिगत पार्टी निर्माणमा लामो समय योगदान गरेका उनले ओलीपछिका नेतृत्व दाबी गर्ने विद्या भण्डारी, विष्णु पौडेल, शङ्कर पोखरेल र पिएस गुरुङसँग प्रतिस्पर्धा गरेका छन्।

पूर्व अर्थमन्त्री, सांसद तथा महासचिव पदका प्रतिष्पर्धी उनले एमालेभित्र सम्भावना बोकेको र प्रभावशाली नेता मानिन्छन्। अहिले उनी मार्क्सवादी परम्पराभन्दा भिन्न भएर समाजको विश्लेषण गर्ने प्रयासमा छन्, तर अझैसम्म ठोस निष्कर्षमा पुगेका छैनन्। पाण्डे अहिलेको समयलाई मोबाइल लोकतन्त्र, डेटा अर्थतन्त्र र कृत्रिम बुद्धिमत्ताको युग भएको भन्दै मार्क्सवादी परम्पागत भाष्यमाथि प्रश्न चिन्ह लगाएका छन्। तर विगतका घटनाहरू र चुनावमा परेको कमजोर प्रभावका कारण उनको वैचारिक व्याख्यामा घेर्ने वा समर्थन गर्ने वा बहस गर्ने पक्ष कमजोर देखिन्छ।

एमालेमा रहेका ‘अफिसियल’ मार्क्सवादीहरू यी प्रश्नहरूमा मौन छन्; न खण्डन गरेका छन् न समर्थन। यसले मार्क्सवादको मूल समझमा समस्या जन्माउन सक्छ र नवयुवाहरू भ्रमित हुन सक्छन्। यसले समग्र आन्दोलन पूँजीवादी सेवामा जान सक्ने सम्भावना पनि हुन्छ। यहाँ म कमरेड पाण्डेका प्रश्नहरूलाई प्रतिप्रश्न गर्दै जानेछु। म मार्क्सवादको आधिकारिक व्याख्याता वा कम्युनिष्ट नेता होइन: एक सामान्य पाठकको नजरले बहस अगाडि बढाउने प्रयास गर्नेछु।