समाचार सारांश समीक्षित सामग्री। रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन मंगलबारदेखि दुई दिने औपचारिक चीन भ्रमणमा जाने भएका छन्। पुटिन र चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले द्विपक्षीय सम्बन्ध, रणनीतिक सहयोग र अन्तर्राष्ट्रिय मुद्दामा छलफल गर्ने योजना रहेको छ। पुटिनको भ्रमण डोनाल्ड ट्रम्पको चीन भ्रमणपछि एक हप्तामा हुँदैछ र दुवैले चीन-अमेरिका सम्बन्धमा विचार आदानप्रदान गर्नेछन्। ४ जेठ, काठमाडौं। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको चीन भ्रमणपछि रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन मंगलबारदेखि चीनको दुई दिने औपचारिक भ्रमणमा जाँदै छन्। चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले गत शनिबार यसबारे जानकारी दिँदै यो राजकीय भ्रमण चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङको निमन्त्रणामा हुने बताएका थिए। क्रेमलिनले पनि यसअघि नै एक विज्ञप्ति जारी गर्दै पुटिनको चीन भ्रमण पुष्टि गरिसकेको छ। यसअघि ट्रम्पले मे १३ देखि १५ सम्म चीनको औपचारिक भ्रमण गरेका थिए, जुन करिब एक दशकमा कुनै पनि अमेरिकी राष्ट्रपतिको पहिलो चीन यात्रा थियो। तथापि, ट्रम्प आफ्नो भ्रमणमा अमेरिकी शीर्ष टेक कम्पनीका सीईओहरूसँग आए पनि कुनै सम्झौता घोषणा भएन। त्यसको ठीक तीन दिनपछि पुटिन बेइजिङ पुग्दै छन्। चिनियाँ विदेश मन्त्रालयको विज्ञप्तिअनुसार, पुटिन र सी जिनपिङले द्विपक्षीय सम्बन्ध, चीन-रूस साझेदारी र रणनीतिक सहयोग सुदृढ पार्ने उपायबारे छलफल गर्नेछन्। महत्त्वपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय तथा क्षेत्रीय मुद्दामा विचार आदानप्रदान पनि हुनेछ। दुवै देशले उच्च तहमा संयुक्त वक्तव्य र विभिन्न द्विपक्षीय कागजातहरूमा हस्ताक्षर गर्ने योजना बनाएका छन्। साथै, चिनियाँ-रूसी शिक्षा वर्ष उद्घाटन समारोहमा राष्ट्रप्रमुखहरूले सहभागिता जनाउनेछन्। सम्बन्ध सुदृढ पार्ने प्रयास रूसले पुटिनको भ्रमणलाई २५औं वर्षगाँठका अवसरमा हुने असल छिमेकीपन र मैत्रीपूर्ण सहयोग सन्धिपत्रका क्रियान्वयनका रूपमा देखेको छ। यो सन्धि सन् २००१ मा मस्कोमा तत्कालीन चिनियाँ राष्ट्रपति जियाङ जेमिन र पुटिनबीच भएको थियो। पुटिन र सी जिनपिङको पछिल्लो भेट गत वर्षको सेप्टेम्बरमा साङ्घाई सहयोग संगठन (एससीओ)को वार्षिक शिखर सम्मेलनमा भएको थियो। उनले सेप्टेम्बर ३ मा जापानविरुद्धको युद्ध विजयको ८०औं वर्षगाँठमा आयोजित सैन्य परीड़मा समेत सहभागिता जनाएका थिए, जसमा उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ उन र इरानी राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियान पनि उपस्थित थिए। गत मेमा सी जिनपिङले पुटिनको निमन्त्रणामा मस्कोमा चार दिने राजकीय भ्रमण गरेका थिए र सोभियत संघको ग्रेट पेत्रियटिक युद्ध विजयोत्सवमा सहभागी भएका थिए। राष्ट्रपति बनेपछि सी जिनपिङको यो रुसको ११औं भ्रमण हो र यो उनी सबैभन्दा बढी भ्रमण गरेका विदेश हो। उनले भाषणमा चीन र रूसलाई अभिन्न छिमेकी, साझेदार र मित्रको रूपमा वर्णन गरेका थिए। रोयटर्सका अनुसार, पुटिन र सी जिनपिङले विगत केही वर्षमा ४० भन्दा बढी पटक भेट घटाएका छन्। सन् २०२२ को फेब्रुअरीमा उनीहरूले ‘नो-लिमिट्स’ रणनीतिक साझेदारी सम्झौता गरे, जुन रूसले युक्रेनमाथि आक्रमण गर्नु अघि गरिएको थियो। रुस-युक्रेन युद्धपछि रूसमाथि अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धहरू बढ्दा पनि चीनले रूसलाई सार्वजनिक आलोचना गरेन र प्रतिबन्धहरू समर्थन नगरेको थियो। दुई देशले राजनीतिक र आर्थिक सहयोगलाई निरन्तरता दिँदै आएका छन् र रूसको आर्थिक निर्भरता चीनमा बढ्दै गएको छ। गत सेप्टेम्बरमा चीन र रूसले ‘पावर अफ साइबेरिया-२’ प्राकृतिक ग्यास पाइपलाइनको निर्माणका लागि कानुनी रूपमा बाध्यकारी सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए। रूसी सञ्चारमाध्यम आरटीका अनुसार, राष्ट्रपति पुटिन सन् २०२६ मा चीनमा दुई पटक भ्रमण गर्ने अपेक्षा गरिएको छ र नोभेम्बरमा शेन्जेनमा हुने एसिया-प्रशान्त आर्थिक सहयोग (एपेक) शिखर सम्मेलनमा सहभागी हुने उनको अर्को भ्रमण तय भइसकेको छ। चीन-अमेरिका वार्तामा रूसको दृष्टि रूसी विदेशमन्त्री सर्गेई लाभरोभले चीन र अमेरिकाबीच ‘फुटाउ र राजनीति गर’ रणनीति अपनाउने छैनन् भनेका छन्। उनले भने, ‘चीन र अमेरिकाबीच सम्झौता भए वा हुँदैछ भने त्यो हाम्रो चिनियाँ मित्रहरूको हितमा र हामीलाई खुशी पार्ने कुरा हुनेछ।’ लाभरोभले थपे, ‘चीन र रूसको सम्बन्ध परम्परागत सैन्य र राजनीतिक गठबन्धनभन्दा धेरै गहिरो र भरपर्दो छ। यो नयाँ सम्बन्धले विश्वव्यापी राजनीतिक तथा आर्थिक स्थिरता सुनिश्चित गर्न सक्छ।’ पुटिनको चीन भ्रमणले अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रको ध्यान खिचेको छ। साउथ चाइना मर्निङ पोस्टले उल्लेख गरेको छ कि यो भ्रमण नियमित छ र यसपाली कुनै ठूलो सैन्य परेड वा भव्य स्वागत समारोहको अपेक्षा छैन। यो चीनका लागि त्यस्तो अवसर हो, जहाँ एकै महिनामा दुई शक्तिशाली देशका नेताहरूलाई आतिथ्य गरिरहेको छ। यसले चीनले दुवै देशसँगको सम्बन्ध सन्तुलित राख्न खोजिरहेको सङ्केत दिन्छ। वर्तमान चुनौतीपूर्ण विश्व परिवेशमा चीनले आफूलाई महत्त्वपूर्ण र निर्णायक शक्ति बनाउन प्रयासरत देखिन्छ। राजनीतिक विश्लेषक हुआङ वेइगुओका अनुसार, चीन, अमेरिका र रूस बीच त्रिकोणीय सम्बन्धमा फरक किसिमको शक्ति प्रतिस्पर्धा छ। उनी ट्रम्पको चीन भ्रमणले चीन-रूस सम्बन्धलाई असर नपर्ने विश्वास राख्छन्। हुआङले भने, ‘अमेरिका र रूस औँल्याउँदा विरोधी देखिए पनि अमेरिका रसय-युक्रेन युद्धमा मध्यस्थता भूमिका खेल्न चाहन्छ र शान्ति स्थापना गर्ने राष्ट्रका रूपमा आफूलाई प्रस्तुत गर्न खोज्छ।’ उनका अनुसार, अहिलेका तीन देशमध्ये चीनसँग सबैभन्दा बढी ‘एडभान्टेज’ छ। हुआङले थपे, ‘ट्रम्प पुनः सत्तामा आएपछि अमेरिका र युरोपेली देश बीच सम्बन्ध तनावपूर्ण बनेको छ। युरोपेली देशहरूले चीनको भ्रमण बढाएका छन् र केही हदसम्म कम द्वन्द्वपूर्ण सम्बन्ध कायम राखेका छन्।’ यस्तो अपेक्षाकृत अराजक विश्व वातावरणमा चीनले केही पश्चिमी देशसँग कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापित गर्न र विपक्षी खेमाका सहयोगीहरूलाई आफ्नो पक्षमा ल्याउन सक्ने देखिन्छ। ट्रम्पको भ्रमणमा चासो अर्कोतर्फ, ट्रम्पले चीन भ्रमण पूरा गर्दा सी जिनपिङलाई सेप्टेम्बरमा ह्वाइट हाउस आउन निमन्त्रणा गरेका छन्। चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यीले पनि सी जिनपिङ यसै वर्ष अमेरिका जाने कुरा पुष्टि गरेका छन्। पुटिनको चीन भ्रमणको घोषणा ट्रम्पको भ्रमण सकिएपछि २४ घण्टाभित्र आएको हो र पुटिनको भ्रमण ट्रम्पको भ्रमण पछि एक हप्तामा भएको हो। रूसी सरकारी समाचार एजेन्सी तासले क्रेमलिनको प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभलाई उद्धृत गर्दै उल्लेख गरेको छ कि अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पको चीन भ्रमणसँग सम्बन्धित मिडिया रिपोर्टहरूलाई नजिकबाट हेरिरहेको छ र पुटिनको भ्रमणका क्रममा यसबारे प्रत्यक्ष जानकारी लिने अपेक्षा राखेको छ। पेस्कोभका अनुसार, आगामी चीन-रूस बैठकमा दुवैले चीन र अमेरिकाबीच हालै भएका कुराकानीका विषयमा विचार आदानप्रदान गर्नेछन्। उनले भन्यो, ‘दुनियाँका दुई ठूला अर्थतन्त्रका शीर्ष नेताहरूबीचको प्रत्यक्ष संवादले संसारका सबै देशहरू, विशेष गरी रूसको ध्यान आकर्षित गर्नेछ।
