२१ वैशाख, काठमाडौं । खाडी सहयोग परिषद् (जीसीसी) ले बुधबार कुवेत र बहराइनमा भएका आक्रमणहरूका लागि इरानलाई कडा आलोचना गरेको छ। सङ्गठनले यी आक्रमणहरूलाई कायरतापूर्ण भनेर वर्णन गर्दै खाडी क्षेत्रको तनाव थपिएको जनाएको छ। जीसीसी महासचिव जासिम मोहम्मद अलबुदैवीले उल्लेख गर्नुभयो कि इरानले निरन्तर यस्ता कदम चाल्दै आएको छ र ती खाडी राष्ट्रहरूको सुरक्षा, स्थिरता तथा सार्वभौमिकताका लागि खतराजनक रहेको छ। उहाँले इरानको हालको आक्रमणलाई अन्तर्राष्ट्रिय कानून, संयुक्त राष्ट्रसंघका नियम तथा विश्वव्यापी मापदण्डहरूको उल्लङ्घन ठहराउँदै अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले यसलाई रोक्न कडा अडान लिनुपर्ने पनि जोड दिनुभयो। जीसीसीमा कुवेत, कतार, साउदी अरब, बहराइन, ओमान र संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) समावेश छन्।
बुधबार कुवेत विमानस्थलमा इरानी ड्रोन मिसाइल आक्रमण भएको थियो जसकारण विमानस्थलमा क्षति पुगेको साथै उडानहरू अस्थायी रूपमा रोक्नुपर्ने अवस्था उत्पन्न भएको थियो। आक्रमणमा केही मानिसहरू पनि घाइते भएका थिए। तेहरानले चेतावनी दिएको छ कि यदि कुनै देशको भूमि इरानमाथि आक्रमण गर्न प्रयोग गरियो भने त्यसको जवाफमा कडा कारबाही गरिनेछ। इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले अमेरिका-इजरायल र इरानबीच जारी द्वन्द्वलाई लेबनानमा युद्ध समाप्ति र इजरायली सेनाले त्यहाँबाट पछि हटेपछिका लागि मात्र अन्तिम मानिएको बताएका छन्।
अराघचीले ‘अल-मयादीन’लाई दिएको अन्तर्वार्तामा भने, इरानले युद्धविराम र युद्ध समाप्ति सम्बन्धी विषयमा अहिलेसम्म जस्तै अडान कायम गरेको बताएका छन्। युद्धविरामको खबरपछि तेलको मूल्य सस्तो भएको छ। अमेरिकी मध्यस्थतामा भएको वार्तापछि इजरायल र लेबनानले युद्धविराम पूर्ण रूपमा लागू गर्ने सहमति जनाएका छन्। यस सम्झौताले दक्षिणी लेबनानबाट हिजबुल्लाहको उपस्थिति हटाउने र त्यहाँको सुरक्षा व्यवस्था सुदृढ गर्ने कुरामा जोड दिएको छ। अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले दुवै पक्षले पहिलेदेखि लागू भएको युद्धविरामको सम्मान गर्ने र प्रभावकारी रूपमा लागू गर्ने सहमति गरेको जनाएको छ।
सम्झौताअनुसार हिजबुल्लाहले दक्षिणी लेबनानको लितानी नदी क्षेत्रबाट पछि हट्नेछ र त्यहाँबाट हुने सशस्त्र कारबाही पूर्ण रूपमा बन्द गरिनेछ। साथै, केही ‘पाइलट जोन’ निर्माण गरिनेछ जहाँ लेबनानी सेना मात्र तैनाथ हुनेछ र कुनै पनि गैर-सरकारी सशस्त्र समूहको उपस्थिति नहुनेछ। यो नयाँ युद्धविराम होइन। मे महिनादेखि लागू हुँदै आएको युद्धविरामलाई ४५ दिनका लागि थप गरिएको हो र पछिल्लो सहमति यसै व्यवस्थालाई लागू गर्ने विषयमा केन्द्रित छ। युद्धविराम बलियो भएको खबरसँगै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा गिरावट आएको छ जसले पश्चिम एसियामा तनाव कम हुन सक्ने आशा जगाएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य ६७ सेन्ट (०.६९ प्रतिशत) ले घटेर ९७.१४ डलर प्रति ब्यारेल पुगेको छ भने अमेरिकी डब्ल्युटीआई क्रुड ६२ सेन्ट (०.६५ प्रतिशत) ले घटेर ९५.४० डलर प्रति ब्यारेल कारोबार भएको छ। गिरावटको कारण इजरायल र लेबनानबीच लागू हुने युद्धविराम सहमति मानिएको छ।
लगानीकर्ताहरूको विश्वास छ कि यदि क्षेत्रीय तनाव कम भयो भने अमेरिका, इजरायल र इरानबीचको ठूलो द्वन्द्व समाधान हुने सम्भावना बढ्न सक्छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्ना सहयोगीहरूलाई भनेका छन् कि इरानसँग सम्बन्धित कुनै आक्रमणमा अमेरिकी सैनिकको ज्यान गयो भने उनी युद्धविराम अन्त्य गर्ने विषयमा पुनः विचार गर्न तयार रहनेछन्। यो दाबी ‘वाल स्ट्रीट जर्नल’ को रिपोर्टमा उल्लेख छ। रिपोर्टअनुसार अमेरिका र इरानबीच धेरै झडप भए तापनि ठूला सैन्य अभियान रोकिएको छ। अधिकारीहरूका अनुसार ट्रम्प अहिले युद्ध दोहोर्याउने पक्षमा छैनन् र मध्यपूर्वको ठूलो द्वन्द्वबाट बच्न चाहन्छन्। रिपोर्टमा भनिएको छ- ट्रम्प साना सैन्य घटना वा तनावलाई केही समयसम्म सहन सक्छन् ताकि स्थिति पूर्ण युद्धमा परिणत नहोस्, तर अमेरिकी सैनिकहरू मारिएमा उनको अडान परिवर्तन भई युद्धविराम अन्त्य गर्न सक्ने सम्भावना छ।
