Article Information
देशभरि हाल कार्यान्वयनमा रहेको स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमलाई दिगो बनाउने उद्देश्यले क्रमिक रूपमा सुधार गर्दै अगाडि बढ्न थालिएको सरकारी अधिकारीहरूले बताएका छन्। सो क्रममा कार्यक्रममा केही परिवर्तन गरी कार्यान्वयनमा लगिसकिएको र थप सुधारका कदम अगाडि बढाइएको स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालय र स्वास्थ्य बीमा बोर्डका अधिकारीले बताएका हुन्। अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्लेले भनेका छन् कि अहिलेकै स्वरूपमा बीमा कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिन नसकिने भएकाले त्यसमा परिवर्तन गर्न खोजिएको हो। नेपालको स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमको दिगोपनका लागि आर्थिक स्रोत जुटाउने अहिलेको प्रणालीमा सुधार गर्नुपर्ने सुझाव विज्ञहरूले पनि दिँदै आएका छन्। सरकारले स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रममा यस वर्ष २१ अर्ब रुपैयाँ खर्च गर्ने भनेकोमा अर्थ मन्त्रालयले यसै साताको सोमवार ११ अर्ब रुपैयाँ निकासा गरेको जनाएको छ।
कार्यक्रममा ल्याइएको पछिल्लो परिवर्तनअनुसार निजी स्वास्थ्य संस्थाबाट आकस्मिक बाहेकका बीमा सेवाहरू बन्द गरिएको स्वास्थ्य बीमा बोर्डले जनाएको छ। बोर्डकी कार्यकारी निर्देशक शकुन्तला प्रजापतिले भनिन्, “स्वास्थ्य बीमा कार्यकममा आबद्ध निजी स्वास्थ्य संस्थाबाट प्रदान गरिने आकस्मिक सेवाबाहेकका बीमाका सेवाहरू आर्थिक सङ्कटलाई ध्यानमा राख्दै जेठ १६ गतेदेखि स्थगित गरिएको छ।” स्वास्थ्य बीमा बोर्डको “सुविधा थैली”मा परिमार्जन गरी कार्यान्वयनमा ल्याइएको स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालयका सहप्रवक्ता समीरकुमार अधिकारीले बताए।
सहप्रवक्ता अधिकारीका अनुसार, अब स्वास्थ्य संस्थाले सम्बन्धित सेवा र औषधिको मात्र पैसा पाउने भएका छन्। यसअघि ‘फर्स्ट कन्ट्याक्ट पोइन्ट’ अर्थात् प्रथम सेवा विन्दुको व्यवस्थामा परिवर्तन गरिएको थियो। उक्त परिवर्तनसँगै बीमितहरू अब प्रथम उपचार अथवा जाँचका निम्ति आफ्नो नजिकको वा पायक पर्ने सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा जानुपर्छ। स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालयका सचिव विकास देवकोटा औँल्याउँछन् कि विद्यमान स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमका विभिन्न पाटामा परिवर्तनको खाँचो रहेको छ।
अर्थमन्त्री वाग्लेले नेपालको अहिलेको बीमा कार्यक्रमको मोडल दिगो रहने खालको नदेखिएको बताएका छन्। उनले भने, “दिगो रूपमा यो अगाडि जाँदैन, यसलाई सुधार गर्नैपर्छ।” स्वास्थ्य बीमाको कार्यक्रम रहन्छ, तर परिवर्तित र धान्न सक्ने स्वरूपमा सरकारले अगाडि लान्छ। हाल स्वास्थ्य बीमाको रकमका स्रोत दुइटा मात्र रहेका छन्: सरकार र बीमित व्यक्तिहरू। स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रममा करिब १ करोड नागरिक आबद्ध भइसकेको भनिए पनि ६० लाख मात्रै सक्रिय रहेको पाइएको छ।
