यस वर्ष नेपालमा मनसुनको अवधि मध्यतिर पुगेको छ। अहिलेसम्म मनसुनको समयमा सामान्यतया पर्नुपर्ने वर्षा भन्दा आधा मात्र वर्षा भएको जानकारी अधिकारीहरूले दिएका छन्। विश्व मौसम सङ्गठन (WMO) ले अगस्टदेखि अक्टोबरसम्म ‘एल निन्यो’ भनिने मौसम प्रणाली थप सशक्त हुने र यसले उच्च तापक्रम तथा वर्षाको प्रवृत्तिमा परिवर्तन ल्याउने ताजा प्रक्षेपण गरेको छ। यसले नेपालमा बाँकी मनसुन अवधिमा कति वर्षा हुनेछ भन्ने विषयमा चिन्ता बढाएको छ। गत वर्ष यही समयमा तराई-मधेश क्षेत्रमा कम वर्षाका कारण रोपाइँ प्रभावित भएको थियो। यस वर्ष मनसुन सुरु हुनुभन्दा पहिले नै एल निन्योका कारण तापक्रम वृद्धि र वर्षा कम हुने चेतावनी दिइएको थियो।
नेपालको जल तथा मौसम विज्ञान विभागले यस वर्षको मनसुनमा औसतभन्दा कम वर्षा र तापक्रममा वृद्धि हुने पूर्वानुमान गरेको थियो। तर जुन र जुलाई महिनामा भने अपेक्षाकृत राम्रै वर्षा भएको तथ्यांकले देखाएको छ। सामान्यतया नेपालमा मनसुन प्रणाली जुन १३ मा सुरु भएर अक्टोबर २ मा समाप्त हुन्छ। यस वर्ष मनसुन ६ दिन ढिलो भई जुन १९ मा प्रवेश गरेको थियो। मनसुन सुरु हुनुभन्दा पहिले ‘प्री-मनसुन’ अवधिमा विशेष गरी पहाडी क्षेत्रमा राम्रो वर्षा भएको थियो। अगस्ट १२ सम्म (जुन १ देखि) नेपालभरि औसत ७५४ मिलिमिटर पानी परेको जलवायु विज्ञ सुदर्शन हुमागाईँले जानकारी दिनुभयो।
अहिलेसम्म वर्षा ठीकठाक भइरहेको छ। एल निन्यो प्रणाली विकास हुँदा पहिले कम पानी पर्थ्यो। तर त्यो सधैं यस्तै हुने भन्ने छैन,” जल तथा मौसम विज्ञान विभागकी प्रवक्ता विभूति पोखरेलले बताउनुभयो। तर तराई क्षेत्रमा पानी कम परेको छ। “अगस्टदेखि अक्टोबरसम्म एल निन्यो थप सशक्त हुने भनेका छन्। तर यो मौसम निर्धारण गर्ने एक महत्त्वपूर्ण आधार हो भने पनि सधैं सुख्खा नै हुने भन्ने होइन।” विश्व मौसम सङ्गठनको चेतावनी अनुसार, प्रशान्त महासागरको मध्य क्षेत्रको पानीको तापक्रम केही तातिएपछि एल निन्यो अवस्था सिर्जना हुन्छ। यसले नेपालको साथै दक्षिण एशियाको मनसुनलाई कमजोर पार्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।
