लेखा समिति बैठकमा खगेन्द्र सुनार र प्रहरी प्रमुख दानबहादुर कार्कीबीच संसदीय मर्यादाका विषयमा बहस
सङ्घीय संसद्को सार्वजनिक लेखा समितिले बुधबार गरेको छलफल प्रहरी पोसाक खरिदमा अनियमितताको उजुरीलाई लिएर केन्द्रित थियो, जसले ठूलो चर्चा पाएको छ। बैठकमा गृह मन्त्रालयका सचिव तथा सशस्त्र प्रहरी र नेपाल प्रहरीका प्रमुखसहित सहभागी सत्तारूढ राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का सांसद खगेन्द्र सुनार र अन्य प्रतिनिधिहरूको प्रस्तुतिबाट सार्वजनिक रूपमा व्यापक बहस सुरु भएको छ। यसले संसदीय छलफलमा अभिव्यक्तिको शैली, मर्यादा र संसदीय संस्कारबारे प्रश्न उठाएको देखिन्छ। कतिपयले उजुरीको आधार बिना प्रहरी प्रमुखको ठूलो सम्मानमा “हुर्मत लिन नहुने” भन्ने गरेका छन् भने केहीले संसदीय व्यवस्थामा सांसदहरूले पदाधिकारीहरुलाई सिधा र कडा प्रश्न गर्ने परम्परा अन्य लोकतान्त्रिक मुलुकमा पनि रहेको बताएका छन्। साथै, प्रहरी महानिरीक्षक दानबहादुर कार्कीको जवाफ सटीक नभएको समेत टिप्पणी भइरहेको छ।
राजनैतिक विश्लेषक मिलन श्रेष्ठले सांसद सुनार र अन्यको प्रस्तुतिमा प्रश्न उठाउन पर्याप्त ठाउँ रहेको बताउँछन्। “जवाफ दिन बोलाएको पदाधिकारीको जवाफ मन नपर्यो भने अर्को बैठक बोलाउन सकिन्छ, र त्यसमाथि पनि नपत्याए छानबिन समिति बनाउन सकिन्छ। तर संसदीय भाषणशैली र मर्यादा नबुझी सार्वजनिक रूपमा सुरक्षा निकायका प्रमुखमाथि खराब शैली अपनाउनु ठीक होइन,” त्रिभुवन विश्वविद्यालयको राजनीतिशास्त्र विभागका उपप्राध्यापक श्रेष्ठले भने। सांसदहरूलाई मर्यादित छलफल गराउने जिम्मा समितिका सभापति र सदस्यहरूको रहेको पूर्वसंसद महासचिव मनोहर भट्टराई बताउँछन्। “कुरा राख्दा कानुनको सीमा भित्र मर्यादित शैली अपनाउनु आवश्यक हुन्छ। कसैलाई अपमान गर्ने गरी प्रस्तुत हुनु अनुशासनकै दृष्टिले पनि ठीक हुँदैन,” भट्टराईले भने।
सांसद सुनार आफैँले उठाएका विषयहरू महत्वपूर्ण भएको दाबी गर्छन्, न कि आफ्नो प्रयोग गरेको शैली। “मेरो शैली ठीक नभए सुधार गर्छु वा मौन बस्छु, तर पहिलो र मुख्य कुरा म उठाएको विषय हो,” उनले भने, “गम्भीर विषयपछि संसदीय समितिले प्रभावकारी कारबाही गर्नुपर्छ भन्नेमा म अडिग छु।” बैठकमा सुनारले आरोप लागेको उच्च अधिकारीहरू छानबिन पूरा नभएसम्म जिम्मेवारीबाट अलग हुनु पर्ने बताएका थिए। “सुन्तलामा भिटामिन पाइन्छ, अण्डामा भिटामिन पाइन्छ, जुत्ता-मोजामा भिटामिन के हो?” उनले भनेका थिए।
तर आफ्नै दलका केही सांसदहरूले असहज देखिएपछि असन्तुष्ट सुनार बैठकबाट उठेर हिँडे। उनका शब्द चयनमा सानोतिनो सावधानी आवश्यक भए पनि गल्ती भन्न नमिल्ने बताइएको छ। “यसमा प्रशिक्षणको कमी हुन सक्छ तर त्यो व्यक्तिको स्वाभाविक अभिव्यक्तिसँग पनि सम्बन्धित छ।” समितिका सभापति भरतबहादुर खड्काले भने, “छलफल क्रममा केही असहज परिस्थिति सिर्जना भयो। मैले त्यही बेला शब्द चयनमा निर्देश जारी गरेको थिएँ। तर हाम्रो उद्देश्य सुरक्षा निकायको अपमान गर्नु होइन।”
सार्वजनिक लेखा समिति सबैभन्दा महत्वपूर्ण समिति मानिन्छ र सामान्यतया यसको अध्यक्ष मुख्य विपक्षी दलका सांसदलाई दिइने गरिन्छ। “राज्यकोष खर्च सांसदहरूको निर्देशन अनुसार भएको सुनिश्चित गर्नु र सरकारी कोषको प्रभावकारी खर्चबारे अनुसन्धान गर्नु सार्वजनिक लेखा समितिको मुख्य कर्तव्य हो,” संसदीय वेबसाइटमा उल्लेख छ।
