भारतीय स्वतन्त्रता दिवस: लाल किल्लामा राष्ट्रगानअघि ‘वन्दे मातरम्’ गाउने निर्णयको कारण
भारतको ८० औं स्वतन्त्रता दिवसमा नयाँ दिल्लीस्थित ऐतिहासिक लाल किल्लामा आयोजित औपचारिक समारोहमा यो पटक ८० वर्षको इतिहासमै पहिलो पटक एउटा अनौठो दृश्य देखियो। नोबेल पुरस्कार विजेता रवीन्द्रनाथ टैगोरले रचित राष्ट्रगान ‘जन गण मन’ भन्दा पहिले राष्ट्रिय गीत ‘वन्दे मातरम्’ गाइएको थियो। लाल किल्लाबाट देशवासीलाई सम्बोधन गर्दै प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले स्वतन्त्रताअघि पहिलो पटक लाल किल्लामा ‘वन्दे मातरम्’ बजाइएको जानकारी गराए। यस कदमलाई लिएर भारतमा विभिन्न पक्षबाट प्रतिक्रिया आइरहेका छन्।
‘वन्दे मातरम्’ को पूर्ण संस्करणलाई हालै राष्ट्रगानसरह कानुनी सुरक्षा प्रदान गरिएको छ। ८० औं स्वतन्त्रता दिवसको पूर्वसन्ध्यामा शुक्रबार राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मूले राष्ट्रका नाममा सम्बोधन गरेकी थिइन्। उनका सम्बोधनको सुरु र समापनमा पनि ‘वन्दे मातरम्’ बजाइएको थियो। भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) र राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ (आरसएस) सम्बन्धी संघ-संगठनहरूले लामो समयदेखि ‘वन्दे मातरम्’ को पक्षधरता गर्दै आएका छन्। हालै नरेन्द्र मोदी सरकारले ‘वन्दे मातरम्’ लाई ‘जन गण मन’ सरहको मान्यता दिने गरी कानुन संशोधन गरेको थियो।
आलोचकहरूले ‘वन्दे मातरम्’ लाई राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघको हिन्दुत्व आन्दोलनसँग जोडेर हेर्ने गरेका छन्। तिनीहरूले भारतको विविधता र बहुलता मनाउने राष्ट्रगानलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने दावी गर्छन्। मुस्लिम संगठनहरूले पनि यस प्रावधानको विरोध गरेका छन्। हैदराबादका लोकसभा सांसद असदुद्दीन ओवैसीले भनेका थिए, “तपाईंले गाउने ‘जन गण मन’ मा देश र यहाँका मानिसहरूको समावेशी झल्को छ भने ‘वन्दे मातरम्’ मा देवी-देवताको पूजा छ।”
भाजपाको सरकार नभएका राज्यहरू तमिलनाडु र केरलाले केन्द्र सरकारको आदेश पालना नगर्ने स्पष्ट पारेका छन्। तमिलनाडुका मुख्यमन्त्री सी. जोसेफ विजयले बुधबार तमिलनाडुका सबै सरकारी कार्यक्रम र आधिकारिक समारोहहरूमा राज्यको आधिकारिक गीत ‘तमिल थाई वटुसु’ सबैभन्दा पहिले गाइने घोषणा गरेका थिए।
