‘नारदमुनि जस्तै अल्पकालमा अर्को ठाउँ पुग्छ’ — क्वान्टम प्रविधिमार्फत सूचना स्थानान्तरण सम्भव

समाचार सारांश समीक्षा गरी तयार गरिएको। अमेरिकाको आईबीएम कम्पनीमा कार्यरत नेपाली वैज्ञानिक डा. यादवप्रसाद कँडेल क्वान्टम फिजिक्स र कम्प्युटिङ क्षेत्रमा महत्वपूर्ण अनुसन्धान गरिरहेका छन्। डा. कँडेलले क्वान्टम चिपमा इलेक्ट्रोन क्युबिटलाई इन्ट्याङ्गल गरी सूचना सफलतापूर्वक टेलिपोर्टेसन गर्ने प्रविधिको विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका छन्। क्वान्टम कम्प्युटर विकाससँगै भविष्यमा जटिल रोगको औषधि पत्ता लगाउन र जलवायु परिवर्तनका क्षेत्रहरूमा ठूलो सुधार हुने अपेक्षा गरिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय युवा दिवसको अवसरमा हालै सार्वजनिक गरिएको ‘४० मुनिका ४०’ सूचीमा रहेका डा. यादवप्रसाद कँडेल एक प्रसिद्ध क्वान्टम वैज्ञानिक हुन्। अमेरिकाको युनिभर्सिटी अफ रोचेस्टरबाट क्वान्टम फिजिक्समा पीएचडी गरेका उनी विश्वकै एक ठूलो प्राविधिक कम्पनी आईबीएममा वैज्ञानिकको रूपमा कार्यरत छन्।

क्वान्टम फिजिक्स के हो र यसले समाजमा वर्तमान र भविष्यमा कसरी प्रभाव पार्न सक्छ भन्ने विषयमा डा. कँडेलसँग गरिएको कुराकानी यहाँ प्रस्तुत छ: क्वान्टम फिजिक्स प्रकृतिको सबैभन्दा सरल भाषाजस्तै हो। यसको अनुसन्धान लगभग सय वर्षअगाडि सुरु भएको हो। प्रकृतिले फरक-फरक तहहरूमा फरक तरिकाले काम गर्ने गर्छ। हामी सामान्यतया आकार, तौल र गतिका आधारमा संसार बुझ्छौं। तर यो संसारमा हामीभन्दा धेरै ठूला वस्तुहरू छन्, जस्तै तारा र ग्यालेक्सीहरू। त्यस्तै, अति साना अणु, परमाणु, इलेक्ट्रोन, प्रोटोनजस्ता सूक्ष्म कणहरू पनि छन्। यी सूक्ष्म कणहरूको अनौठो व्यवहारलाई सामान्य विज्ञान र ‘न्युटनको नियम’ले व्याख्या गर्न सक्दैन। क्वान्टम फिजिक्स भनेकै यिनै सूक्ष्म कणहरूको ऊर्जा, अन्तर्क्रिया र व्यवहारलाई व्याख्या गर्ने विज्ञान हो।

क्वान्टम फिजिक्समा पनि कुनै सूचना एउटा ठाउँबाट अर्को ठाउँमा तुरुन्तै पुग्न सक्छ, जसलाई क्वान्टम टेलिपोर्टेसन भनिन्छ। तर, त्यहाँ कुनै वस्तु वा कण होइन, त्यहाँको सूचना मात्र स्थानान्तरण हुन्छ। शास्त्रीय भौतिकशास्त्र र क्वान्टम फिजिक्सबीच के फरक छ? भौतिकशास्त्रलाई मुख्य दुई भागमा बाँडिन्छ — शास्त्रीय (क्लासिकल) फिजिक्स र क्वान्टम फिजिक्स। क्लासिकल फिजिक्स वनस्पति फल्ने, बल पर्ने स्थान थाहा पाउने जस्ता दैनिक वस्तुहरूको अध्ययन गर्छ। तर क्वान्टम फिजिक्स सूक्ष्म जगतका अद्भुत र अनौठा घटनाहरू बुझाउँछ। जस्तै सूर्यको प्रकाश हामी सामान्यतया अनुभव गरिरहेका छौं, तर लेजर प्रकाशको व्यवहार क्लासिकल फिजिक्सले नबुझाउने किसिमको हुन्छ।