नेकपा एमाले : रामबहादुर थापा ‘बादल’का विवादास्पद अभिव्यक्तिहरु निजी कि अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको स्वीकृति?

नेकपा एमालेका उपाध्यक्ष तथा प्रतिनिधिसभामा एमाले संसदीय दलका नेता रामबहादुर थापा ‘बादल’ले बुधबार दिएका अभिव्यक्तिले फेरि उनको दलभित्र असन्तुष्टि उत्पन्न गराएको देखिन्छ। थापाले समय माग्दै प्रतिनिधिसभाको बैठकमा विधिवत् सम्बोधन गर्दै सरकार र देशको सार्वभौमसत्तासँग सम्बन्धित विषयमा अनेकौं आशङ्का र आरोपमूलक आक्रामक अभिव्यक्ति दिएका छन्। उनले आमचुनावमा झण्डै दुई तिहाइ बहुमत पाएर बनेको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को सरकारको बारेमा भने, “कतिपय भूराजनीतिक विश्लेषकहरूले दाबी गर्छन्, यस सरकारको शक्तिको स्रोत तीन ‘ए’ – आर्मी, एल्गोरिदम र अमेरिका हुन्।” त्यसपछि सत्तारुढ रास्वपाका सांसद समीक्षा बास्कोटाले थापाका अभिव्यक्तिलाई जनमतको अपमान भएको भन्दै त्यसको कडा विरोध गरिन्।

के थापाको अभिव्यक्ति एमालेको औपचारिक धारणा हो? यस विषयमा प्रतिक्रिया लिन एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीसँग नजिकका र उनका आलोचक मानिने विभिन्न पदाधिकारीहरूसँग प्रयास गरिएको थियो। उनीहरूले थापाको अभिव्यक्ति नसुनेको भन्दै प्रतिक्रिया दिन असमर्थता जनाए। एमालेका उपमहासचिव रघुवीर महासेठले पनि त्यसबारे आफू अनभिज्ञ रहेको बताए। तर थापाको सम्बोधनको मुख्य कुरामा जानकारी पाएपछि उनले भने, “यो हाम्रो पार्टीको कार्यदिशाबाट फरक छ।” गत चैत १९ गतेको प्रतिनिधिसभाको पहिलो बैठकमा पनि उनले यस्तै अभिव्यक्ति दिएका थिए। “…मुख्यतः नेपाली सेना, प्रशासन, सुशीला सरकार, कार्की आयोग, बारबरा फाउन्डेशनजस्ता संस्था र पात्रहरूको यो जितमा निर्णायक भूमिका रह्यो,” थापाले रास्वपाको जितबारे भनेका थिए, “यस जादुमय विजयलाई बाह्य दृष्टिले निर्णायक बनाउनेहरू—अदृश्य शक्तिहरू, टीओबी, एआई, एल्गोरिदम, गोयबल्सहरू…।”

त्यसले पार्टीमा आएको विवादबीच भोलिपल्टै एमाले सचिवालयको बैठकले त्यसबारे “स्पष्ट” धारणा प्रस्तुत गरेको थियो। थापाको अध्यक्षतामा बसेको बैठकमा थापाका “सम्बोधनसम्बन्धी गम्भीर छलफल” भएको बताइएको थियो। निर्णयमा भनिएको थियो, “बैठकले मुलुकको संविधान र प्रचलित कानुन अनुसार गठन भएका नेपाली सेना र अन्य सुरक्षा निकाय, निजामती प्रशासन (ब्यूरोक्रेसी) र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायप्रतिको हाम्रो पार्टीको सम्बन्ध पूर्ववत् मित्रवत् रहेको र भविष्यमा अझ सुगठित बनाइने कुरामा सहमति जनाएको छ।” बैठकले चुनावमार्फत अभिव्यक्त जनमतलाई सम्मान गर्दै विजयी सांसद र प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् लाई शुभकामना दिएका थिए। त्यस्तै, मतदाता र निर्वाचन सञ्चालनमा प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्ष रूपमा योगदान दिने सबै संस्थाहरूलाइ पनि धन्यवाद दिइएको थियो।

तर अहिले फेरि उही शैलीमा नेता बादलको अभिव्यक्ति प्रतिनिधिसभामा दोहोरिएको छ। राजनीतिक विश्लेषक तथा लेखक झलक सुवेदीको बुझाइमा त्यो अभिव्यक्ति उनके व्यक्तिगत धारणा मात्र होइन, तर एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको स्वीकृतिमा आएको हो। “त्यो पार्टी अध्यक्ष ओलीकै लाइन हो,” सुवेदी भन्छन्, “रामबहादुर थापाको आफ्नो विश्वास पनि हुनसक्छ, तर उनले अध्यक्षकै भनाइ व्यक्त गरेका हुन्।” थापाले अघिल्लोपटक अभिव्यक्ति दिँदा ओली प्रहरीले पक्राउ गरेपछि अस्पताल भर्ना भएका थिए। त्यसैले त्यस बेला एमाले सचिवालयले थापाको अभिव्यक्ति सच्याउन खोजेको थियो।

सुवेदीले पहिले पनि “ओलीसँगको परामर्शमै थापाको सम्बोधन तयार भएको” विश्वास राख्छन्। “अहिले अध्यक्ष र महासचिवबीच मतभिन्नता देखिएको बेला फेरि थापाको अभिव्यक्ति आएको छ,” उनको विश्लेषण छ, “यसको पछाडि समाजमा आफ्नो राजनीतिक औचित्य र सान्दर्भिकता स्थापित गर्न ओलीको उद्देश्य हुनसक्छ।”

तर एमाले उपमहासचिव रघुवीर महासेठ उपाध्यक्ष थापाले अध्यक्ष ओलीको धारणा प्रतिनिधित्व नगरेको भन्छन्। थापाले अझै पनि ‘जनताको बहुदलीय जनवाद’ (जबज) को मर्म बुझ्न नसकेर त्यसरी अभिव्यक्ति दिने गरेको महासेठको विश्लेषण छ। “माओवादी कालमा उहाँहरूको जुन रणनीति थियो, त्यो उहाँको दिमागबाट अझै पूर्ण रूपमा हटेको छैन,” उनले भने, “पार्टी नेतृत्व गरिरहनु भएको अध्यक्षको जबज निर्माणमा कुनै न कुनै हिसाबले भूमिका छ, त्यसैले रामबहादुर थापाले अध्यक्षको सल्लाहमा नभई व्यक्तिगत रूपमा बोल्नु भएको हो।”

उनले जेन जी आन्दोलनलाई दुरुपयोग गरिएको र त्यसको आडमा आगजनीजस्ता गतिविधिहरू योजना बनाइएका अनुमान व्यक्त गरे। विशेष गरी भदौ २४ गतेको घटनामा सेनाको भूमिकामा कमजोरी भएको ठम्याइ पनि उनले गरेका छन्। तर राष्ट्र सुरक्षा निकायलाई बदनाम गर्ने र चुनाव परिणामसँग विभिन्न पक्षलाई जोड्ने नीति पार्टीको नभएको महासेठले बताएका छन्। “वा त हामीले चुनाव बहिष्कार गर्नुपर्थ्यो, वा भाग लिएर परिणाम स्वीकार गरिसकेपछि जनताले दिएको अभिमतको बिरूद्धमा बारम्बार यस्तो कुरा गर्नु उहाँको दोष हो,” उनले भने, “एमालेले उहाँलाई स्पष्टीकरण माग्न सक्दछ।” थापाले नेपालस्थित गुम्बाहरूमा हतियार राखिएको आशङ्का सहित आरोप लगाएका छन्। “कतिपय शोधकर्ताहरूले तिब्बती गुम्बाहरूमा ठूलो मात्रामा शक्ति सङ्ग्रह भइरहेको दाबी गरेका छन्, कतिपयले त भाद्रमा लुटिएका हतियारहरू त्यहाँ लुकाइएको आशङ्का गरेका छन्।” नेपाललाई “प्रभाव क्षेत्र बनाउन महाशक्तिहरूबीच हानफाझ गरिएको” उनको भनाइ छ। साथै उनले “सरकारको परराष्ट्र नीति र राष्ट्रिय सुरक्षा रणनीतिमा गम्भीर विचलन देखिएको” समेत आरोप लगाएका छन्। “कतै नेपाल सिक्किमीकरणको खतरनाक बाटोमा अघि बढिरहेको त छैन भन्ने चिन्ता व्यापक छ,” एमाले नेता रामबहादुर थापाले भनेका छन्।