भारतीय स्वतन्त्रता सेनानी महात्मा गान्धीद्वारा लेखिएका नोटहरूको सङ्ग्रह मुम्बईमा एक करोड ७० लाख डलरमा बिक्री भएको छ। यो भारतीय ऐतिहासिक दस्तावेजका लागि प्राप्त भएको अहिलेसम्मको सबैभन्दा उच्च मूल्य हो। मुम्बईस्थित लिलामी कम्पनी ‘साफ्रोन आर्ट’ले जानकारी दिएको छ कि उक्त सङ्ग्रह गान्धीका नजिकका सहयोगी तथा स्वतन्त्रता सेनानी आनन्द टी. हिङ्गरानीको परिवारले सुरक्षित गरेर राखेको थियो। यी ६८८ नोटहरू हिङ्गरानीकी पत्नी विद्याको निधनपछि गान्धीले सान्त्वना स्वरूप हिङ्गरानीलाई लेखेका थिए। यी सबै नोटहरू ‘अ थट फर द डे’ नामक पुस्तकमा सङ्कलित गरिएको छ। सन् १९४४ देखि १९४६ सम्म गान्धीद्वारा लेखिएका यी हस्तलिखित सन्देशहरूले सत्य, ईश्वर र अहिंसासहितका विभिन्न विषयहरूलाई समेटेका छन्।
‘अ थट फर द डे’ एक करोड ७० लाख डलरमा बिक्री हुँदा यो लिलामीमा बिक्री भएको भारतीय ऐतिहासिक दस्तावेजका लागि अहिलेसम्म कायम विश्व रेकर्ड स्थापित भएको छ,’ साफ्रोन आर्टले जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ। यी नोटहरू ‘गान्धी : आनन्द टी. हिङ्गरानीको सङ्ग्रह’मा सबैभन्दा आकर्षक वस्तुहरू थिए। सङ्ग्रहका अन्य वस्तुहरूमा गान्धीको ‘पोर्टेबल’ चर्खा र चर्खा चलाउने तरिकासम्बन्धी नोटहरू पनि समावेश थिए। ‘यो सङ्ग्रहलाई विशेष रूपमा आकर्षक बनाउने पक्ष भनेको भारतको इतिहासका सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण व्यक्तित्वसँग व्यक्तिगत रूपमा नजिकको सम्बन्धबाट हेरिनु हो,’ साफ्रोन आर्टका सह–संस्थापक दिनेश वाजिरानीले विज्ञप्तिमा उल्लेख गरे, ‘यो बिक्रीले गान्धीको जीवन र विरासतप्रति भइरहेको स्थायी उत्साह र स्वतन्त्रता आन्दोलनका एक प्रमुख नायकसँग जोडिएका प्राथमिक स्रोत सामग्रीको महत्वपूर्ण आकर्षणलाई उजागर गर्दछ।’ भारतको इतिहासका प्रभावशाली व्यक्तित्वमध्ये एक गान्धीले बेलायती शासनविरुद्ध अहिंसात्मक आन्दोलनको नेतृत्व गरेका थिए। उनको आन्दोलनले विश्वभरि यस्तै अन्य प्रतिरोध अभियानहरूलाई प्रेरणा दिएको थियो। उनलाई सन् १९४८ जनवरीमा हत्या गरिएको थियो। –रासस
