साउदीको राजधानी रियादमा हुथी विद्रोहीहरूको ड्रोन र ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र आक्रमणको दावी

४ असोज, काठमाडौं । इरानसमर्थित यमनको हुथी विद्रोहीहरूले साउदी अरबको राजधानी रियाद र रातो सागर तटीय क्षेत्रमा रहेका ऊर्जा केन्द्रहरूमा ड्रोन र ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको दाबी गरेका छन्। साउदी अधिकारीहरूले शनिबार रियादतर्फ प्रहार गरिएको एउटा ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्रलाई आफ्नो हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीले रोक्दै नष्ट गरेको बताएका छन्। अन्य आक्रमणको पुष्टि भने गरिएको छैन र मानवीय क्षतिबारे कुनै आधिकारिक विवरण सार्वजनिक गरिएको छैन। शनिबार बिहान रियादस्थित अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल नजिकै इन्धन भण्डारण ट्यांकीबाट कालो धुवाँ उठेको देखिएको थियो। यस घटनापछि विमानस्थलमा केही समयका लागि उडानहरू प्रभावित भएका थिए।

रियादमा पहिलोपटक हवाई आक्रमणको चेतावनी जुलाई महिनामा हुथी विद्रोहीहरूले साउदी अरबमाथि आक्रमण तीव्र बनाएपछि शनिबार पहिलोपटक रियादमा हवाई आक्रमणको चेतावनी जारी गरिएको थियो। साउदी नागरिक सुरक्षा निकायले राति रियादसहितका विभिन्न क्षेत्रमा सम्भावित खतरा सम्बन्धी मोबाइल फोनहरूमा सूचना पठाएको थियो। शनिबार बिहान जोखिम टरेको भन्दै ‘अल क्लियर’ घोषणा गरिएको थियो। एएफपीका अनुसार रियादमा विस्फोटका आवाज सुनिएका थिए। स्थानीय बासिन्दाले पनि चेतावनीपछि विस्फोटजस्तो आवाज आएको बताएका छन्। ‘मैले अलार्म सुनेँ, त्यसपछि झ्यालहरू हल्लिए,’ उत्तरी रियादका २७ वर्षीया एक बासिन्दाले एएफपीसँग भने, ‘त्यो अत्यन्त डरावना थियो। मैले यस्तो हुन सक्छ भनेर सोचिनँ।’

त्यसैबीच, एएफपीका पत्रकारले अरामको इन्धन ट्यांकीमा लागेको आगो निभाउन अग्निनियन्त्रणकहरू परिचालित भएको देखेका छन्। अरामको ऊर्जा केन्द्रलाई निशाना बनाएको हुथीको दाबी हुथी सैन्य प्रवक्ता याह्या अल–सारियाले अनलाइनमा जारी गरेको वक्तव्यमा रियादका ‘संवेदनशील स्थल’ र यान्बुमा रहेको साउदी सरकारी तेल तथा ग्यास कम्पनी अरामकोलाई निशाना बनाइएको दावी गरेका छन्। उनका अनुसार आक्रमणमा ब्यालिस्टिक र क्रुज क्षेप्यास्त्र तथा ड्रोनहरू व्यापक रूपमा प्रयोग भएका थिए।

हुथी सैन्य प्रवक्ता सारियाले आक्रमणलाई यमनको राजधानी सानामाथि साउदी अरबले हमला गरेको भनिएको घटनाको जवाफका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। सानामा हाल हुथी विद्रोहीहरूले नियन्त्रण कायम राखेका छन्। पछिल्लो सात दिनमा साउदी अरबले यमनका विभिन्न क्षेत्रमा ३०० भन्दा बढी हमला गरेको आरोप पनि उनले लगाएका थिए। तर, हुथीले गरेको आक्रमण र तिनबाट भएका क्षतिको स्वतन्त्र पुष्टि अहिलेसम्म भएको छैन। अन्य शहरहरूमा आक्रमण प्रयास र अमेरिकी नागरिकलाई सतर्कता साउदी नेतृत्वको गठबन्धनका प्रवक्ताले बिश, ताइफ, फरासान र यान्बु शहरमा सर्वसाधारणलाई लक्षित गर्ने प्रयासलाई हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीले विफल बनाएको बताएका छन्। तर, ती घटनामा कति क्षेप्यास्त्र वा ड्रोन प्रयोग भएका थिए र भएको क्षतिको बारे विस्तृत जानकारी सार्वजनिक गरिएको छैन।

मध्यपूर्वमा बढ्दो तनावका कारण अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले आफ्ना नागरिकहरूलाई सतर्क रहन र सम्भावित उडान रद्द वा अन्य यात्रा अवरोधका लागि तयार हुन आग्रह गरेको छ। विदेश मन्त्रालयको वक्तव्यमा भनिएको छ, ‘इरानसमर्थित हुथीहरूले साउदी अरबविरुद्ध, नागरिक विमानस्थलसमेत लक्षित गर्दै, शत्रुतापूर्ण गतिविधि गरिरहेका छन्। यो सैन्य द्वन्द्व तीव्र रूपमा फैलन सक्दछ।’ यसैले अमेरिकी नागरिकलाई मध्यपूर्वमा यात्रा योजना गर्न पुनर्विचार गर्न पनि आग्रह गरिएको छ। यमनको गृहयुद्धमा साउदी अरब र हुथी आमने–सामने छन्। हुथी विद्रोहीहरू यमनको अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता प्राप्त सरकारसँग गृहयुद्धमा छन् जुन साउदी अरबले समर्थन गर्छ। पछिल्ला महिनाहरूमा हुथीहरूले साउदी अरबभित्रका विभिन्न लक्ष्यहरूमा पुनरावृत्ति आक्रमण गरेका छन्। यसै साता यमनमाथि उडिरहेको साउदी लडाकु विमान खसाएको दावा पनि उनीहरूले गरेका थिए। शनिबार यमनमा हुथी र साउदी समर्थित सरकारी सेनाबीचको भिडन्तमा ४८ जनास्थितिको मृत्यु भएको अपुष्ट विवरण एएफपीले सार्वजनिक गरेको छ। एएफपीले दुबै पक्षका सैन्य स्रोतहरूको उद्धरण गर्दै हुथीका ३१ लडाकु र सरकारी पक्षका १७ सैनिक मारिएको उल्लेख गरेको छ। उक्त विवरणको स्वतन्त्र पुष्टि भएको छैन।

संयुक्त राष्ट्रसंघ अन्तर्गतको अन्तर्राष्ट्रिय आप्रवासन संगठन (आईओएम) ले शुक्रबार जारी गरेको विवरण अनुसार पछिल्लो लडाइँका कारण विस्थापितहरूको संख्या १ लाख ४ हजार ७९६ नाघेको छ। रातो सागरको समुद्री मार्गमा पनि तनाव छ। हुथी विद्रोहीहरूले हालै रणनीतिक महत्वको मोखा बन्दरगाह शहर र पेरिम टापु आफ्नो नियन्त्रणमा लिएको दाबी गरेका छन्। यी क्षेत्रहरू खाड़ी देशहरूले एसिया र युरोपमा सामान निर्यात गर्न प्रयोग गर्ने प्रमुख समुद्री मार्ग नजिक छन्। हुथी समूहले आफ्नो नियन्त्रणमा रहेका उत्तर पश्चिमी यमनका बन्दरगाहहरू र विमानस्थलहरूमा साउदी अरबले लगाएको नाकाबन्दीको जवाफमा समुद्री नाकाबन्दी गरेको बताएको छ। अमेरिका र इजरायलसँगको युद्धका कारण होर्मुज जलडमरूमध्यमा (स्ट्रेट अफ होर्मुज) नाकाबन्दी भएपछि साउदी जहाजहरूले तेल निर्यातका लागि रातो सागरको उक्त मार्गमा बढी निर्भर हुन परेको समाचारमा उल्लेख छ। यसले क्षेत्रीय द्वन्द्वको प्रभाव तेल आपूर्ति र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा पनि पर्न सक्ने चिन्ता बढाएको छ। युद्धको कारण विश्व बजारमा तेल मूल्यमा कति असर पर्छ भन्ने मूल्यांकन गर्न कठिन भइरहेको बैंकिङ कम्पनी जेपी मोर्गनले जनाएको छ। शुक्रबार लगानीकर्ताहरूलाई पठाइएको टिप्पणीमा कम्पनीले भनेको छ, ‘युद्धको अन्तिम परिणामलाई कसरी मोडल गर्ने बुझ्न सकेका छैनौं।’ साउदी अरबमाथि हुथीका पछिल्ला आक्रमण, रातो सागरको समुद्री मार्गमा देखिएको तनाव र इरानसँगको युद्धले ऊर्जा आपूर्ति तथा क्षेत्रीय सुरक्षामा थप अनिश्चितता सिर्जना गरेको छ।