हाँडीगाउँमा मनाइयो ‘कहीँ नभएको जात्रा’, उल्टो खटमा देवताको नगर परिक्रमा

काठमाडौँ : काठमाडौँको हाँडीगाउँमा ‘कहीँ नभएको जात्रा’का रूपमा परिचित चोक्टे नारायणको जात्रा मनाइएको छ। उल्टो खटमा देवता राखेर नगर परिक्रमा गराइने यो जात्रा स्थानीय मौलिक संस्कृति र धार्मिक परम्पराको विशिष्ट उदाहरण मानिन्छ।

अन्य जात्रामा खटको गजुर माथि र देवताको मूर्ति तल राख्ने चलन भए पनि यस जात्रामा गजुर तल र मूर्ति माथि राखिन्छ। ब्रह्मा, विष्णु र महेश्वरसँग सम्बन्धित तीनवटा खट हाँडीगाउँका विभिन्न टोलमा परिक्रमा गराउने परम्परा छ।

भक्तजनले खट बोकेर नगर परिक्रमा गराउनुका साथै विशेष शैलीमा घुमाउने गर्छन्। यही अनौठो शैली र धार्मिक विधिले जात्रालाई अन्य जात्राभन्दा फरक बनाएको छ।

जात्राको उत्पत्तिबारे विभिन्न जनश्रुति प्रचलित छन्। नारायण भगवान्लाई प्रसन्न पार्न संसारमै नभएको शैलीमा जात्रा गर्ने भाकलपछि यो परम्परा सुरु भएको किंवदन्ती चर्चित छ। यसैसँग जोडेर ‘कहीँ नभएको जात्रा हाँडीगाउँमा’ भन्ने उखान प्रचलनमा आएको विश्वास गरिन्छ।

काठमाडौँ उपत्यकाको प्राचीन बस्ती हाँडीगाउँमा मनाइने यो जात्राले स्थानीय नेवार समुदायको सांस्कृतिक पहिचान र पुस्तौँदेखिको परम्परालाई जीवन्त राख्दै आएको छ।