चाबहिलकी प्रिया खरेलले भाइ मिलन खरेल सुरुङमा अझै फसेका छन् कि भनेर आशा गरेको छिन्। बुधबार आएको हिमपहिरो र त्यसपछि आएको बाढीका कारण हराएका मिलनलाई खोज्दा भेटिएनन्, त्यसैले सुरुङमा फसेको निष्कर्षमा प्रिया र उनका परिवार पुगेका छन्। मिलन माथिल्लो त्रिशुली-१ जलविद्युत् आयोजनामा इन्जिनियरको रूपमा कार्यरत छन्। “त्यहाँबाट फर्केका व्यक्तिहरूले सुरुङमा केही मानिसहरू अझै रहेको बताएका थिए। त्यसैले सेनाले छिटो उद्धार काम गरेको भए जीवित बचाउन सकिन्थ्यो भन्ने विश्वास छ,” प्रियाले भनिन्। उनले भनिन् कि नुवाकोटको बट्टार पुगेपछि पनि भाइको अवस्थाबारे कुनै खबर आएन र त्यसैले सुरुङभित्रै फसेको र जीवित रहेको आशा थपिएको छ। “हामीले हराइरहेका, उद्धार गरिएका र मृतकहरूको सूची हेरे पनि कुनै नाम छैन,” उनले बताइन्।
मिलनको परिवार जस्तै जलविद्युत् आयोजना क्षेत्रमा कार्यरत अन्य धेरै परिवारहरूले पनि आफ्ना सदस्यहरू सुरुङमा जीवित रहेको र छिट्टै उद्धार गरिए बाँच्न सक्ने आशा राखेका छन्। त्यस्तै, बाढी गएको दिनदेखि नै बेपत्ता रहेका त्रिशुली ३ (ए) जलविद्युत् आयोजनामा कार्यरत औरस भण्डारीको बारेमा आजसम्म कुनै जानकारी नआएको उनका आफन्त वासुदेव खतिवडाले बताए। कतिपयले सामाजिक सञ्जालमार्फत सरकारले छिटो उद्धार गरिदिन आग्रह गरिरहेका छन्। सुरुङमा मात्र होइन, अर्धिदिएको घर-बगाइएका परिवारहरूले पनि सरकार समक्ष उद्धारको अपील गरिरहेका छन्।
सरकारको प्रतिक्रिया के छ? भोटेकोशी बाढीका कारण माथिल्लो त्रिशुली-१, रसुवागढी, रुसुवा-भोटेकोशी, माथिल्लो मेलुङ-ए, लाङटाङ खोला, चिलिमे, मेलुङ खोला आयोजनाहरू प्रभावित भएका छन्। नुवाकोटका प्रमुख जलविद्युत् आयोजनामा त्रिशुली जलविद्युत्, देवीघाट जलविद्युत्, माथिल्लो त्रिशुली-३ए, ३बी, मिडल त्रिशुली गंगा, नुवाकोट सौर्य विद्युत् आयोजनाहरू रहेका छन्। रसुवास्थित त्रिशुली ३ ‘ए’ जलविद्युत् आयोजनाभित्र फसेका मानिसहरूको उद्धारका लागि सरकारले दुई दिनदेखि प्रयास गरिरहेको जनाएको छ। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका तथ्याङ्कअनुसार यी १३ आयोजनामा जम्मा ९३३ जना बेपत्ता छन्। प्राधिकरणकी प्रवक्ता शान्ति महतका अनुसार शुक्रबार १९१ र शनिबार ८८ जनालाई विभिन्न सुरुङबाट उद्धार गरिएको छ।
यसैबीच नुवाकोटस्थित माथिल्लो त्रिशुली ३ ‘ए’ जलविद्युत् आयोजनास्थलमा फसेकाहरूको उद्धारका लागि सेनाले स्काभेटर र डोजर बट्टार पुर्याएको जानकारी प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय सचिवालयले दिएको छ। “उपकरणहरू खण्ड-खण्ड गरेर हेलिकप्टरमार्फत आयोजनास्थल लगिएको छ,” सचिवालयले ह्वाट्सएपमा जानकारी दिएको छ। “सेनाका अनुसार छिट्टै सुरुङको प्रवेशद्वार खोल्ने काम सम्पन्न हुनेछ र त्यसपछि मात्र उद्धार र खोजी कार्य सुरु गरिनेछ।” शनिबार बिहानदेखि सुरुङमुख खोल्ने काम तीव्र पारिएको प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयले जनाएको छ। “सुरुङभित्र मानिसहरू फसेको गुनासा आएपछि सरकारले प्राथमिकताका साथ उद्धार टोली परिचालन गरी लेदो र भग्नावशेष हटाउँदै प्रवेशद्वार खोल्ने कार्य अगाडि बढाएको हो,” कार्यालयले भनेको छ। शनिबार रातिदेखि नै नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी बल र नेपाल प्रहरीका गरी जम्मा ८२ जनाको संयुक्त टोली सुरुङमुख खोल्न र उद्धारमा निरन्तर खटिएको छ। यस क्षेत्रमा प्रतिकूल मौसमका कारण उद्धार प्रयास चुनौतीपूर्ण भइरहेको जनाइएको छ। विभिन्न जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङमा तीनवटा सुरक्षा निकायका साथै भारत र चीनका टोली पनि उद्धार कार्यमा संलग्न छन्, राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले जनाएको छ।
