नवयुवाहरूको आन्दोलन दमनपछि गोली प्रहार र आगजनीबाट धेरै महत्त्वपूर्ण संरचनाहरू नष्ट भएको झण्डै एक वर्ष बितिसकेको छ। गत भदौ २४ गते राष्ट्रपतिको निवास, संसद् र सर्वोच्च अदालतसहित नष्ट भएका संरचनाहरू अझै पुनर्निर्माण हुन सकिएका छैनन्। प्रधानमन्त्री कार्यालय गृह मन्त्रालय भवनबाट काम गरिरहेको छ भने गृह मन्त्रालय महान्यायाधिवक्ताको नयाँ भवनबाट सञ्चालन भइरहेको छ। संसद्ले भाडामा लिएको अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्रको पुनर्निर्माण अझै व्यावस्थित भएको छैन। सङ्घीय सचिवालय निर्माण तथा व्यवस्थापन कार्यालय र सहरी विकास तथा भवन निर्माण विभागले थप धेरै संरचनाको पुनर्निर्माणको ठेक्का भइसकेको छैन भन्ने बताएका छन्।
पहिले नै बनाइरहेका नयाँ भवनहरुमा सर्वोच्च अदालत र संसद् सचिवालय कटौती गरिएको अवस्थाले पनि काम भइरहेको छ। भूकम्पपछिको पुनर्निर्माण प्रमुख गोविन्दराज पोखरेलले जेन जी आन्दोलनपछिको पुनर्निर्माण सन्तोषजनक नभएको बताएका छन्। “निजी क्षेत्रले आफैं आफ्ना क्षतिको पूर्ति गरिसक्यो, यद्यपि सिंहदरबार र राष्ट्रपतिको भवनजस्ता सरकारी संरचनाहरू अझै बन्न सकेका छैनन्,” पोखरेलले भने। “पुनर्निर्माणको अपेक्षित गति देखिएको छैन।” अहिलेका राजनीतिक घटनाक्रम, चर्को बाढी र सरकार गठनले पुनर्निर्माणमा समयमा सुधार आउन नसकेको पोखरेलको विश्लेषण छ।
राष्ट्रिय योजना आयोगको प्रतिवेदनअनुसार भदौ २३ र २४ गतेको आन्दोलनमा २,६७१ भवनमा आगजनी र तोडफोड भएको थियो। आन्दोलनमा ८४ अर्ब ४५ करोड ७७ लाख रुपैयाँ बराबरको भौतिक क्षति भएको थियो जुन नेपाल सरकारको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको १.३८% र आर्थिक वर्षको बजेटको ४.३०% छ। कुल क्षतिमध्ये ५३% सरकारी क्षेत्र, ४०% निजी क्षेत्र र ७% सामुदायिक क्षेत्रको थियो। ७९.८% क्षति सार्वजनिक भवनमा भएको थियो। जेन जी आन्दोलनमा भवनहरूमा मात्र ३९ अर्ब ३१ करोड ७५ लाख रुपैयाँको क्षति भएको छ।
सर्वाधिक क्षति सङ्घीय सरकारका संरचनामा भएको छ। सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय सरकारले क्रमशः १,१२०, ३०९ र ७०५ भवनमा क्षति भोगेका छन्। निजी र सामुदायिक क्षेत्रमा ५३७ घर गरी कुल २,६७१ भवन नष्ट भएका थिए। भाटभटेनी सुपरमार्केट सबैभन्दा धेरै क्षतिग्रस्त भयो। भाटभटेनीका अधिकांश भवन र स्टोर पुनर्निर्माण भइसकेका छन् र काठमाडौंको मुख्य शाखा केही सातामा नयाँ सञ्चालनमा आउनेछ। प्रदर्शकारीहरूको निशानामा परेका पार्टी कार्यालय, होटेल र सञ्चार गृहका भवनहरू अझै पुनर्निर्माण हुन सकेका छैनन्।
