अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग युद्ध अन्त्यका लागि यसै हप्ता पुनः वार्ता सुरु हुन सक्ने संकेत दिएका छन्। अमेरिकी सेनाले होर्मुज स्ट्रेटमा नाकाबन्दी लगाएको र त्यहाँबाट कुनै जहाज निस्किन नदिएको दाबी गरेको छ। इरान समर्थित हिज़्बुल्लाहलाई लक्षित गर्दै इजरायल र लेबनानले सिधा वार्ता सुरु गर्ने सहमति जनाएका छन्। २ वैशाख, काठमाडौं। ट्रम्पले न्युयोर्क पोस्टलाई दिएको अन्तर्वार्तामा भनेका छन्, ‘तपाईंहरू त्यहीँ (इस्लामावाद) रोकिनुहोस् किनभने आगामी दुई दिनभित्र केही हुन सक्छ र हाम्रो ध्यान त्यहीँ बढी छ।’ यो वक्तव्य त्यतिबेला सार्वजनिक भएको हो जब अमेरिकी सेनाले होर्मुज स्ट्रेटमा नाकाबन्दी गरेपछि पहिलो २४ घण्टाभित्र त्यहाँबाट कुनै जहाज पार नभएको दाबी गरेको थियो।
इरानको पक्षबाट ट्रम्पको भनाईमा अहिलेसम्म कुनै प्रतिक्रिया आएको छैन, तर संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले वार्ता पुनः सुरु हुने ‘धेरै सम्भावना’ रहेको बताएका छन्। तेल बजारमा सानो राहत खाडी क्षेत्र, पाकिस्तान र इरानका अधिकारीहरूले अमेरिकाको टोली र इरानका प्रतिनिधिहरू यसै सप्ताहान्तमा पाकिस्तान फर्कन सक्ने बताएका छन्, यद्यपि मिति तय भइनसकेको छ। वार्ता सफल हुने आशाले तेल बजारलाई केही राहत दिइरहेको छ र मंगलबार तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल १०० डलरभन्दा तल झरेको छ।
फेब्रुअरी २८ मा अमेरिकी र इजरायली हवाई आक्रमणपछि इरानले अत्यन्त महत्वपूर्ण तेल तथा ग्यास ढुवानी मार्ग होर्मुज स्ट्रेटलाई प्रभावकारी रुपमा बन्द गरेको छ। हाल करिब एक दर्जन अमेरिकी युद्धपोत र १० हजारभन्दा बढी अमेरिकी सैनिकहरूले इरानी बन्दरगाहमा प्रवेश वा त्यसबाट निस्कने जहाजहरूलाई नाकाबन्दी गर्दैछन्, जसले इरानको अर्थतन्त्रमा प्रभाव पारेको छ। अमेरिकी सेन्ट्रल कमाण्ड (सेन्टकम) ले पहिलो २४ घण्टामा छवटा व्यापारिक जहाजले अमेरिकी निर्देशन अनुसार इरानी बन्दरगाहहरूतर्फ फर्किएको जनाएको छ।
गत शनिबार–आइतबार पाकिस्तानको इस्लामावादमा उच्चस्तरीय वार्ता भए पनि कुनै सम्झौता हुन सकेन। अमेरिकाका अनुसार इरानले आफ्ना सर्तहरू मानेन र यसको आणविक कार्यक्रम नै सबैभन्दा ठूलो अवरोध बनेको छ। एक अमेरिकी अधिकारीका अनुसार, अमेरिकाले इरानलाई २० वर्षसम्म युरेनियम प्रशोधन पूर्णरूपमा निलम्बन गर्न आग्रह गरेको थियो, जबकि इरानले पाँच वर्षसम्म मात्र रोक्ने प्रस्ताव गरेको छ। मुख्य अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ) ले यो युद्धले विश्व अर्थतन्त्रलाई मन्दीमा तान्न सक्ने चेतावनी दिएको छ।
चीनले यस नाकाबन्दीलाई ‘खतरनाक र गैरजिम्मेवारपूर्ण’ भनेको छ र यसले तनाव बढाउने चेतावनी दिएको छ। इजरायल र लेबनानले मङ्गलवार वाशिङ्टनमा भएको वार्तापछि सिधा वार्ता सुरु गर्ने सहमति जनाएका छन्। यो बैठक सन् १९९३ पछिको पहिलो सिधा वार्ता थियो, जसमध्ये लेबनानी राजदूतले यसलाई ‘सकारात्मक’ भने र इजरायली राजदूतले ‘शान्तिको नयाँ युग’ शुरु हुनसक्ने सम्भावना रहेको बताएका छन्।
