७ वैशाख, काठमाडौं । अमेरिकन चेम्बर अफ कमर्स इन नेपाल (एम्च्याम नेपाल) ले नेपालको जलविद्युत् स्रोतलाई कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई), ब्लकचेन र डाटा सेन्टरजस्ता ऊर्जा-गहन डिजिटल पूर्वाधारहरूसँग जोड्ने महत्वाकांक्षी प्रस्ताव लिएर आफ्नो प्रतिष्ठित ‘वासिङ्टन डोर नक’ कार्यक्रम सञ्चालन गरेको छ। एम्च्याम नेपालका संस्थापक अध्यक्ष अजितविक्रम शाह, मोघा एनर्जीका प्रेसिडेन्ट समर्थ मोघा र एम्च्यामका कार्यकारी निर्देशक अमिर आर. थापा सहितको प्रतिनिधिमण्डलले अमेरिकी सरकार र निजी क्षेत्रका उच्च अधिकारीहरूसँग लगानीका विभिन्न गम्भीर विषयमा वार्ता गरेका छन्।
प्रतिनिधिमण्डलले अमेरिकी विदेश मन्त्रालय, वाणिज्य मन्त्रालय, ऊर्जा मन्त्रालय, अमेरिकी व्यापार तथा विकास एजेन्सी (यूएसटीडीए) र अमेरिकी अन्तर्राष्ट्रिय विकास वित्त निगम (डीएफसी) सँग विशेष भेटघाट गरेको छ। यी भेटघाटहरूमा नेपाललाई अर्को पुस्ताको लगानीका लागि विश्वसनीय र प्रतिस्पर्धी गन्तव्यको रूपमा स्थापित गर्ने विषयमा गहिरो छलफल भएको एम्च्यामले जनाएको छ। यस मिसनको केन्द्रबिन्दुमा एम्च्यामले ‘हाइड्रो-टु-डेटा’ अवधारणालाई राखेको थियो।
नेपालको विशाल जलविद्युत् स्रोतलाई विश्वव्यापी रूपमा तीव्र गतिमा विकास हुँदै गरेको डेटा प्रोसेसिङ, एआई कम्प्युटेसन र ब्लकचेन प्रविधिहरूमा आधारित ऊर्जा आपूर्तिको लागि प्रयोग गर्ने लक्ष्य एम्च्यामले तोकेको छ। नेपालसँग प्रशस्त नवीकरणीय ऊर्जा स्रोत र प्रतिस्पर्धात्मक मूल्य भएकाले दिगो हाइपरस्केल डाटा सेन्टर सञ्चालन गर्न, एआई ट्रेनिङ मोडल, क्रिप्टो माइनिङ, क्लाउड कम्प्युटिङ तथा विकेन्द्रीकृत डिजिटल प्रणालीजस्ता ऊर्जा-गहन क्षेत्रमा ऊर्जा आपूर्ति गर्न सक्ने एम्च्यामले बताएको छ।
‘रूपान्तरणकारी परिवर्तनका लागि साहसिक सोच आवश्यक छ,’ एम्च्याम नेपालका संस्थापक अध्यक्ष अजितविक्रम शाहले भने, ‘नेपालले विश्वव्यापी आर्थिक परिवर्तनसँग कदम मिलाएर दीर्घकालीन समृद्धि सुनिश्चित गर्न माध्यमिक सहायताबाट व्यापारतर्फ रूपान्तरण गर्नुपर्छ।’ यस अभियानको क्रममा अमेरिकी ऊर्जा संघ (यूएस एनर्जी एसोसिएसन) सँग सहकार्यमा अमेरिका–नेपाल ऊर्जा रोडशो आयोजना गर्ने योजना तयार भएको एम्च्यामले जनाएको छ।
अमेरिकी ऊर्जा संघका प्रमुख कार्यकारी अधिकारी मार्क डब्ल्यू. मेनेजेसले नेपाली प्रतिनिधिमण्डललाई स्वागत गर्दै विश्वव्यापी स्वच्छ ऊर्जा रूपान्तरणमा नेपालको रणनीतिक भूमिका महत्वपूर्ण रहेको बताए। यो मिसनकै क्रममा यूएसटीडीएले एआई र डाटा सेन्टर इकोसिस्टमसहित ऊर्जा-प्रधान डिजिटल पूर्वाधारहरूको सम्भाव्यता अध्ययनमा सहयोग गर्न गहिरो रुचि देखाएको एम्च्यामले जनाएको छ।
साथै, नेपाली उद्यमी र एम्च्यामका सदस्यहरूलाई डिजिटल तथा ऊर्जा पूर्वाधार विकासमा सहायता गर्ने वित्तीय संयन्त्रबारे डीएफसीसँग रचनात्मक छलफल भएको पनि एम्च्यामले जनाएको छ। एम्च्याम नेपालले यसक्रममा विश्व बैंक र एसियाली विकास बैंक (एडीबी) सँग पनि छलफल गरेको बताएको छ।
अमेरिकी चेम्बर अफ कमर्सका दक्षिण एसिया उपाध्यक्ष (सेवानिवृत्त राजदूत) अतुल केशपसँग पनि प्रतिनिधिमण्डलले कुरा गरेको छ। केशपले नेपालको राजनीतिक परिपक्वता र लगानी सम्भावनाप्रति सकारात्मक दृष्टिकोण राख्दै संस्थागत तथा निजी क्षेत्र सहकार्यलाई अझ सुदृढ बनाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए।
‘डेटा-आधारित विश्वका लागि नेपालसँग ठूलो मात्रामा स्वच्छ ऊर्जा उपलब्ध गराउने दुर्लभ क्षमता छ,’ मोघा एनर्जीका प्रेसिडेन्ट समर्थ मोघाले भने, ‘जलविद्युतलाई एआई र ब्लकचेन पूर्वाधारसँग जोड्दा नेपाल ऊर्जा निर्यातकर्ता मात्र नभई भविष्यको विश्व अर्थतन्त्रको डिजिटल मेरुदण्ड बन्न सक्छ।’
एम्च्याम नेपालले नेपाल सरकारलाई नियामकीय अवरोधहरू कम गर्न, नीतिगत स्थिरता सुनिश्चित गर्न र एआई, क्रिप्टो तथा डाटा-आधारित उद्योगलाई सहयोग गर्ने भविष्यमुखी संरचना बनाउन निर्णायक कदम चाल्न आग्रह गरेको छ। ‘भविष्यले पर्खिँदैन — र नेपालले पनि पर्खनु हुँदैन,’ प्रतिनिधिमण्डलले जोड दिएको छ.
