जेनजी आन्दोलनमा क्षतिग्रस्त बागमती प्रदेशका भवन पुनर्निर्माण, एउटै भवनमा चार मन्त्रालय सञ्चालन हुने

७ वैशाख, हेटौंडा। जेनजी आन्दोलनका क्रममा आगजनी र तोडफोडबाट क्षतिग्रस्त बागमती प्रदेशको मन्त्रालय भवन पुनर्निर्माण गरिएको छ। हेटौंडा उपमहानगरपालिका–१ मा रहेको पाँचतले भवन मर्मतपछि प्रयोगयोग्य अवस्थामा ल्याइएको हो। उक्त भवन २४ भदौमा जेनजी आन्दोलनका प्रदर्शनकर्ताहरूले आगो लगाएर र तोडफोड गरी क्षतिग्रस्त पारेका थिए। सोमबार मुख्यमन्त्री इन्द्रबहादुर बानियाँ र भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री डा. दिनेशचन्द्र देवकोटाले संयुक्त रूपमा मर्मत गरिएको भवनको उद्घाटन गरे। मन्त्री डा. देवकोटाले वैज्ञानिक र आधुनिक प्रविधि प्रयोग गरेर भवन पुनर्निर्माण गरिएको जानकारी दिए। उनका अनुसार पुल्चोक इन्जिनियरिङ क्याम्पसका स्ट्रक्चरल इन्जिनियरहरूको टोलीले भारवहन क्षमता परीक्षण गरेपछि ‘रेट्रोफिटिङ’ प्रविधिबाट भवनलाई थप मजबुत बनाइएको छ।

मन्त्रालयका आवास, भवन तथा शहरी विकास महाशाखा प्रमुख भुपेन्द्रकुमार यादवले भवन मर्मतको प्राविधिक पक्षबारे जानकारी दिँदै ११ मंसिरमा टेन्डरमार्फत १ करोड २८ लाख रुपैयाँमा पुनर्निर्माण गरिएको बताएका छन्। उनका अनुसार भवन पुनर्निर्माणको अनुमानित लागत १ करोड ८४ लाख रुपैयाँ थियो। मन्त्रालयले भवनको लिफ्ट र ट्रान्सफर्मर पनि मर्मत गरी पुन: प्रयोगमा ल्याएको उनले जानकारी दिए। पुनर्निर्माणपछि यो भवनबाट श्रम, रोजगार तथा यातायात मन्त्रालय, कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय, खानेपानी, ऊर्जा तथा सिँचाइ मन्त्रालय र सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालय गरी चार मन्त्रालयका कार्यालय सञ्चालन हुने भएका छन्।

आन्दोलनअघि यो भवनबाट भौतिक मन्त्रालयसहित यातायात, कृषि र खानेपानी मन्त्रालय सञ्चालनमा थिए। भौतिक मन्त्रालय अहिले मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालय अगाडि नयाँ भवनबाट सञ्चालन भइरहेको छ। शहरी विकास तथा भवन कार्यालय मकवानपुरका लागि बनाइएको भवनबाटै भौतिक मन्त्रालय सञ्चालन भइरहेको सचिव ईश्वरचन्द्र मरहट्टाले जानकारी दिएका छन्। भवन उद्घाटन गर्दै मुख्यमन्त्री बानियाँले, उपयुक्त भौतिक संरचनाको अभावमा अहिलेसम्म मन्त्रालयहरूले अस्थायी रूपमा काम गर्नुपरेको बाध्यता अब अन्त्य भएको उल्लेख गर्दै, प्रदेशका मन्त्रालय र निकायका लागि स्थायी भवन बनाउन जग्गा प्राप्तिको प्रक्रिया पूरा भइसकेकोले यस आर्थिक वर्षभित्र स्थायी भवनको टेन्डर प्रक्रिया अघि बढ्ने जानकारी दिए।

प्रदेशका भौतिक संरचनामा १ अर्बभन्दा बढी क्षति भएको भौतिक मन्त्रालयका सचिव मरहट्टाका अनुसार, आन्दोलनका क्रममा प्रदेशका भौतिक संरचनामा करिब १ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको क्षति भएको थियो। जसमा भवनतर्फ मात्रै ५८ करोड रुपैयाँ बराबरको नोक्सानी भएको थियो। मर्मत कार्यलाई पारदर्शी बनाउन सार्वजनिक खरिद नियमावली अनुसार प्रक्रिया सम्पन्न गरिएको उनले बताए। जेनजी आन्दोलनका क्रममा क्षतिग्रस्त पाँचवटा भवनको मर्मत योजनाअन्तर्गत चारवटा भवनको काम सम्पन्न भइसकेको छ भने प्रदेशसभा सचिवालयको मर्मत कार्य अन्तिम चरणमा रहेको मन्त्रालयले जनाएको छ।

मर्मतपछि प्रयोग योग्य भवन पुनर्निर्माणका लागि अर्थ मन्त्रालयबाट ६ करोड २४ लाख रुपैयाँ बजेट उपलब्ध गराइएकोमा ३ करोड ९५ लाख रुपैयाँमा ठेक्का सम्झौता भइसकेको थियो। पूर्णरूपले क्षतिग्रस्त भएको प्रदेशसभाको नयाँ भवन र शहरी विकास तथा भवन कार्यालयको पुरानो भवन कसरी निर्माण गर्ने भन्ने विषयमा अर्थ मन्त्रालयसँग छलफल भइरहेको मन्त्रालयले जानकारी दिएको छ। आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्रालयले दिएको प्रारम्भिक विवरण अनुसार काठमाडौं, चितवन, ललितपुर, भक्तपुर र मकवानपुरमा प्रदेश सरकारका २७ कार्यालय र ६१ भवनमा क्षति पुगेको थियो। त्यसअनुसार काठमाडौंमा दुई कार्यालयका तीन भवन, चितवनमा तीन कार्यालयका दस भवन, भक्तपुरमा एक कार्यालयका दुई भवन, मकवानपुरमा १८ कार्यालयका ४१ भवन र ललितपुरमा तीन कार्यालयका पाँच भवनमा क्षति भएको थियो। सवारी साधनतर्फ १४३ वटा दुईपाङ्ग्रे र ५६ वटा चारपाङ्ग्रे गाडी जलाएर नष्ट भएका थिए। भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्रालयको नेतृत्वमा काठमाडौंबाट ल्याइएको दुई विज्ञसहितको टोलीले हेटौंडास्थित विभिन्न मन्त्रालय, प्रदेशसभा हल, कार्यालय र निकायका भवनहरूको प्राविधिक मूल्यांकन गरेको थियो। क्षतिग्रस्त भवनहरूको प्राविधिक अवस्था तत्काल प्रयोग गर्न मिल्ने, मर्मतपछि प्रयोग गर्न मिल्ने र पूर्ण रूपमा असुरक्षित वा पुनर्निर्माण गर्नुपर्ने गरी तीनवटा श्रेणीमा वर्गीकरण गरिएको थियो।