बच्चाको मानसिक विकास सामाजिक, पारिवारिक र विद्यालयसँग सम्बन्धित अवस्थाहरूमा निर्भर रहन्छ र नकारात्मक सोचले हीन भावना उत्पन्न गर्छ। हीन भावना रोक्न अभिभावक, शिक्षक र समाजले सकारात्मक वातावरण सिर्जना गरी बच्चालाई प्रोत्साहन दिन आवश्यक हुन्छ। बच्चाको मानसिक विकास पूर्णरूपमा उसको सामाजिक, पारिवारिक र विद्यालयसँग सम्बन्धित अवस्थाहरूमा निर्भर गर्दछ। यदि सानो उमेरमै कुनै परिस्थितिका कारण बच्चाले आफ्नो बारेमा नकारात्मक सोच विकास गर्यो भने ती बच्चा हीन भावनाबाट पीडित हुन सक्छन्। यसले बच्चाको आत्मविश्वासमा ठूलो असर पुर्याउँछ। यसले भविष्यमा मानसिक समस्याहरू जस्तै डिप्रेशन, चिन्ता, सामाजिक अलगाव र पढाइमा केन्द्रीकरण गर्न नसक्ने समस्या निम्त्याउन सक्छ। बच्चालाई हीन भावनाबाट मुक्त पार्न चुनौतीपूर्ण हुनसक्छ। त्यसका लागि उसको वरिपरि वातावरण अत्यन्त सकारात्मक, विश्वासयोग्य र प्रोत्साहनमूलक हुन आवश्यक हुन्छ, जसले बच्चाले आफ्नो आत्मविश्वास गुमाउन नपाओस्।
हीन भावना कहिलेकाहीं सानो उमेरमा आरम्भ भए पनि वयस्कत्वसम्म रहन सक्छ, त्यसैले अभिभावक, शिक्षक र समाजले यसलाई समयमा पहिचान गरी सम्बोधन गर्नु अत्यन्त महत्वपूर्ण छ। बच्चामा हीन भावना उत्पन्न हुने मुख्य कारणहरूमा प्रतिस्पर्धाको बोझ, गलत मूल्यांकन प्रक्रिया, दबाब महसुस हुनु, समानताको अभाव, नकारात्मक टिप्पणी तथा आलोचना, असुरक्षा, अवास्तविक अपेक्षाहरू र शारीरिक कमजोरीहरू समावेश छन्।
बच्चालाई हीन भावनाबाट मुक्त बनाउन अभिभावक, शिक्षक र समाजले सहकार्य गर्नुपर्छ। यो एकैदिनमा पूरा गर्ने काम होइन, निरन्तर प्रक्रिया हो। बच्चासँग दैनिक कम्तीमा २०–३० मिनेट गुणस्तरीय समय बिताउनुपर्छ, नियमित खुला संवाद गर्नुपर्छ, आफ्ना अनुभवहरू साझा गर्न दिनुपर्छ, प्रयासको प्रशंसा गर्नुपर्छ, बच्चाका बलियो पक्ष पहिचान गरी प्रोत्साहित गर्नुपर्छ, सकारात्मक वातावरण सिर्जना गर्नुपर्छ, स्वतन्त्रता र जिम्मेवारी दिनुपर्छ र नकारात्मक तुलना गर्नबाट बचाउनुपर्छ।
यसरी, बच्चालाई सकारात्मक र प्रोत्साहनमूलक वातावरणमा हुर्काउन सकियो भने उनीहरूको आत्मविश्वास र मानसिक स्वास्थ्यमा उल्लेखनीय सुधार आउनेछ।
