काठमाडौं उपत्यकामा वर्षमा औसत १,४८० देखि १,६०० मिलिमिटर वर्षा हुन्छ र छतबाट पानी संकलनले वर्षभर पानी अभाव पूरा गर्न सकिन्छ। हरिवंश आचार्य र मदनकृष्ण श्रेष्ठले निर्माण गरेको रोचक टेलिफिल्म ‘जलपरी’मा पानीको महत्त्वलाई प्रमुखता दिइएको छ। यस फिल्ममा दुई परिवारबीच वैवाहिक सम्बन्ध जोडिँदा पानीको मुद्दाले विशेष ध्यान खिचेको छ। गाउँको खोला–झरनामा हुर्किएकी छोरीलाई काठमाडौंमा बिहे गर्दा आमाबाबुलाई पानीको अभावको चिन्ता लाग्छ। यता, सम्धीको घर पुग्दा पानीको कुनै अभाव देखिँदैन। यसले पानीको जोहो गर्ने नयाँ तरिका सिकाउँछ।
काठमाडौं उपत्यकामा छतबाट पानी संकलनको व्यावहारिकता बढी छ। यदि हरेक घरले आफ्नो छतमा संकलित पानीलाई उपयोग गर्न सके भने हिउँदमा पानी ट्यांकर किन्ने अवस्था टर्न सकिन्छ। विशेषगरी मेलम्चीको पानी नपुगेका क्षेत्रहरूमा यो प्रविधि अत्यन्त उपयोगी हुनसक्छ। फिल्मले पानीलाई केवल आवश्यक सामग्री मात्र नभएर समृद्धि र स्वास्थ्यको आधारको रूपमा देखाएको छ। जहाँ पानी पर्याप्त हुन्छ, त्यहाँ स्वास्थ्य र मानसिक शान्ति पनि कायम रहन्छ।
जलपरि फिल्मको प्रभाव र मह जोडीको योगदान उल्लेखनीय छ। यो फिल्म पानी संरक्षण र आकाशे पानी संकलनको महत्त्वबारे जनचेतना जगाउने उद्देश्यले निर्माण गरिएको थियो। वातावरण तथा जनस्वास्थ्य संस्थाका कार्यकारी निर्देशक राजेन्द्र श्रेष्ठ भन्छन् कि जलपरि झन्डै २० वर्षअघि बनेको भए पनि काठमाडौंको पानी समस्या अझै त्यस्तै छ। जनसंख्या वृद्धि र जलवायु परिवर्तनले पानीको माग बढाइरहेको छ। अब प्रविधिको विकासले आकाशबाट परेको पानी संकलन गरेर पिउनयोग्य बनाउनु धेरै सहज भएको छ।
घर बनाउँदा छतबाट पानी पाइपमार्फत तल ल्याउने व्यवस्था र भूमिगत ट्यांकी राख्नु अनिवार्य भइसकेको छ। नगरपालिकाका नियम अनुसार हरेक घरले छतबाट पानी सडकमा सिधै छोड्न सक्दैन। पानी धमिलो भएमा सानो फिल्टर जडान गरेर प्रयोग गर्न सकिन्छ। कुल लगानी लगभग १०–१५ हजार रुपैयाँमा यो व्यवस्था सजिलै गर्न सकिन्छ। पिउने पानीका लागि बजारमा उपलब्ध वाटर प्युरिफायर जडान गरेर पानीलाई खानयोग्य बनाउन पनि सकिन्छ। काठमाडौं उपत्यकामा ३० वर्षको औसत हेर्दा वार्षिक लगभग १,६०० मिलिमिटर वर्षा हुने गर्छ।
