ट्रम्पको दाबी: इरानको स्थिति ध्वस्त हुनै लागिरहेको छ, इरानका तीन सर्त अस्वीकृत

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले दाबी गरेका छन् कि इरान स्टेट अफ कोल्याप्स अर्थात् ध्वस्त हुनै लागेको अवस्थामा पुगेको छ र सकेसम्म छिटो स्ट्रेट अफ होर्मुज खोल्न आवश्यक रहेको छ। इरानले वार्ताका लागि तीन सर्त राख्दै अमेरिकाले नाकाबन्दी हटाउनुपर्ने माग गरेको छ। तर ट्रम्पले परमाणु कार्यक्रमको समस्या समाधान नगरी होर्मुज खोल्न नचाहने अडान राखेका छन्। १६ वैशाख, काठमाडौं। ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत् भनेका छन् कि इरानले आफू ध्वस्त हुने अवस्थामा रहेको जनाएको छ र छिटो समुद्री आवागमनलाई सामान्य बनाउन स्ट्रेट अफ होर्मुज खोल्न चाहन्छ। उनी अनुसार इरान आफ्नो नेतृत्व कब्जा गरी वर्तमान संकटबाट बाहिरिन खोजिरहेको छ।

यसैगरी, इरानले ट्रम्पको दबाबलाई अस्वीकार गरेको छ। इरानको रक्षा मन्त्रालयका प्रवक्ता रेजा तलाएई-निकले भनेका छन् कि अमेरिका अन्य देशहरूलाई निर्देशन दिने अवस्थामै छैन र आफ्नो अनुचित मागहरू छोड्नुपर्ने आवश्यक छ। अहिले अमेरिका, इरान र इजरायलबीच युद्धविराम कायम भएता पनि द्वन्द्व अन्त्यका लागि भइरहेको वार्ता अहिलेसम्म कुनै निर्णायक नतिजा निकाल्न सकेको छैन। स्ट्रेट अफ होर्मुज समुद्री मार्गबाट इन्धन ढुवानी अझै सहज भएको छैन। यो मार्ग विश्वकै प्रमुख समुद्री मार्गहरूमध्ये एक हो। यहाँबाट ठूलो मात्रामा तेल तथा ग्यास आपूर्ति हुने भएकाले यहाँ तनाव बढ्दा विश्व बजारमा प्रभाव पर्छ।

इरानले अमेरिकासँग वार्ताका लागि तीन मुख्य सर्तहरू अघि सार्दै स्ट्रेट अफ होर्मुजमा गरिएको अमेरिकी नाकाबन्दी तुरुन्त हटाउन आग्रह गरेको छ। द न्यूयोर्क टाइम्सका अनुसार, इरानले आइतबार अमेरिकालाई नयाँ वार्ताका प्रस्ताव पठाएको थियो जसमा मुख्य तीन सर्तहरू उल्लेख थिए— १. अमेरिका र इजरायलबीचको युद्ध समाप्त होस् र भविष्यमा आक्रमण नगर्ने सुनिश्चित होस्। २. त्यसपछि अमेरिका समुद्री नाकाबन्दी हटाएर स्ट्रेट अफ होर्मुज पुनः खोलियोस् र जहाजहरूको आवागमन पुनः सुरु होस्। ३. केवल त्यसपछि परमाणु कार्यक्रम र युरेनियम समृद्धि जस्ता विवादास्पद विषयहरूमा वार्तालाप गरियोस्। तर ट्रम्पले उक्त प्रस्ताव स्वीकार नगर्ने अडान राखेका छन्।

सीएनएनका अनुसार, ट्रम्प प्रशासनको धारणा छ कि परमाणु कार्यक्रमको विषय समाधान नगरी स्ट्रेट अफ होर्मुज खुला गर्दा वार्तामा अमेरिकी पक्ष कमजोर हुन सक्छ। त्यसैले यी सबै विषयहरू एकैसाथ समाधान हुन जरूरी छ। ट्रम्पले केही दिनअघिदेखि दोस्रो पटक इरानको प्रस्ताव अस्वीकृत गरेका छन्। केही हप्तादेखि इरान र अमेरिकाबीच पाकिस्तानमार्फत प्रस्ताव आदानप्रदान हुँदै आयो तर परमाणु कार्यक्रमसँग सम्बन्धित महत्वपूर्ण विषयमा सहमति हुन सकेको छैन। अमेरिकाले इरानलाई २० वर्षसम्म आफ्नो परमाणु कार्यक्रम स्थगित गर्न र कब्जामा रहेको ४४० किलो समृद्ध युरेनियम हस्तान्तरण गर्न अनुरोध गर्दै आएको छ। तर इरानले यी मागहरू अत्यधिक र अनुचित भन्दै अस्वीकार गरिसकेको छ।