केन्द्रीय बैंकले चालु आर्थिक वर्षको तेस्रो त्रैमाससम्म आर्थिक गतिविधिमा सुधार आएको जनाएको छ। पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य वृद्धिका कारण आयात बढेको छ र विदेशी मुद्रा सञ्चिति १८.४ महिनासम्मको आयात धान्न पर्याप्त रहेको छ। चैत महिनामा २ खर्ब ९ अर्ब रुपैयाँ बराबर रेमिट्यान्स प्राप्त भएको छ, जुन अहिलेसम्मकै सबैभन्दा उच्च हो। २८ वैशाख, काठमाडौं। चालु आर्थिक वर्षको तेस्रो त्रैमाससम्म आइपुग्दा आर्थिक गतिविधि सुधारिएको देखिन्छ। अमेरिका-इजरायल र इरानबीच भएको युद्धका कारण पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य वृद्धिले मुलुकको आयात बढाएको छ र यसले आर्थिक गतिविधिलाई तिब्रता दिएको छ। नेपालले पेट्रोलियम पदार्थमा पूर्ण रूपमा आयातमा निर्भरता राख्दछ। चालु आर्थिक वर्षको ९ महिनासम्ममा करिब २ खर्ब ५० अर्ब रुपैयाँ बराबरको पेट्रोलियम पदार्थ आयात गरिएको छ। पश्चिम एसियामा तनावका कारण मूल्य बढेका छन् भने भारतबाट विदेशी लगानी फिर्ता हुँदा अमेरिकी डलरसँगै भारतीय रुपैयाँ र नेपाली रुपैयाँ पनि कमजोर भएका छन्। नेपाली रुपैयाँ तथा भारतीय रुपैयाँको विनिमयदर स्थिर नहुँदा अमेरिकी डलरसँगको तुलनामा यी मुद्राहरू कमजोर भएका हुन्। डलर मजबुत हुँदा यसको प्रभाव विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा देखिएको छ। डलर बलियो हुँदा नेपाली मुद्रामा रेमिट्यान्स पनि उल्लेखनीय रूपमा वृद्धि भएको छ। आर्थिक गतिविधिमा वृद्धि भएका कारण मुद्रास्फीति पनि सुधारिएको केन्द्रीय बैंकले जनाएको छ। चालु आर्थिक वर्षको चैत मसान्तसम्म मुद्रास्फीति ४.४७ प्रतिशत पुगेको छ। त्यस्तै, विदेशी मुद्रा सञ्चिति १८.४ महिनासम्मको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न सक्ने अवस्था रहेको छ। चैत महिनामा मात्रै २ खर्ब ९ अर्ब रुपैयाँ बराबरको रेमिट्यान्स आएको छ, जुन एक महिनाको अवधिमा अहिलेसम्मकै उच्च हो। फागुन महिनाको २३ अर्ब ८ करोड अमेरिकी डलर रहेको विदेशी विनिमय सञ्चिति चैतसम्म २३ अर्ब ५५ करोड डलरसम्म पुगेको छ। तर, फागुनसम्मको विदेशी मुद्रा सञ्चितिले १८.५ महिनाको आयात धान्न पर्याप्त भएको अवस्थामा चैतसम्ममा १८.४ महिनाको लागि पर्याप्त रहेको छ। डलरसँगको तुलनामा रुपैयाँ कमजोर भएकाले संचिति पर्याप्तता केही घटेको हो। रेमिट्यान्स नेपाली रुपैयाँमा ३९.१ प्रतिशत र अमेरिकी डलरमा ३१.९ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। चालु आवको ९ महिनामा निर्यात १८.५ प्रतिशत र आयात १३.८ प्रतिशतले बढेको केन्द्रीय बैंकले उल्लेख गरेको छ। बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको निक्षेप परिचालन ८.५ प्रतिशत र निजी क्षेत्रमा प्रवाहित कर्जा ५.७ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। वार्षिक आधारमा निक्षेप वृद्धिदर १५.५ प्रतिशत र निजी क्षेत्रमा प्रवाहित कर्जाको वृद्धिदर ६.९ प्रतिशत रहेको छ। बैंक तथा वित्तीय संस्थाबीच भारित औसत अन्तरबैंक दर २.७५ प्रतिशत र ९१ दिने अवधिको ट्रेजरी बिलको भारित औसत ब्याजदर २.६१ प्रतिशत रहेको केन्द्रीय बैंकले जनाएको छ। वाणिज्य बैंकहरूको निक्षेपको भारित औसत ब्याजदर ३.४० प्रतिशत र कर्जाको भारित औसत ब्याजदर ६.७७ प्रतिशत रहेको छ। चालु आवको चैत मसान्तसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूबाट निजी क्षेत्रतर्फ प्रवाहित कर्जा ४.४ प्रतिशत वृद्धि हुँदै ५७ खर्ब ४१ अर्ब २४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। गत आवको सोही अवधिमा यस्तो कर्जा ६ प्रतिशतले बढेको थियो। वार्षिक आधारमा २०८२ फागुनमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूबाट निजी क्षेत्रमा प्रवाहित कर्जा ६.७ प्रतिशतले बढेको केन्द्रीय बैंकले जनाएको छ। २०८२ फागुन मसान्तमा निजी क्षेत्रमा प्रवाहित कर्जामध्ये गैर–वित्तीय संस्थागत क्षेत्रलाई ६२.७ प्रतिशत र व्यक्तिगत तथा घरपरिवार क्षेत्रलाई ३७.३ प्रतिशत बाँडिएको छ। गत आवको चैतमा उक्त अनुपात क्रमशः ६३.२ प्रतिशत र ३६.८ प्रतिशत थियो। चालु आवको चैतसम्ममा निजी क्षेत्रमा प्रवाहित कर्जा वाणिज्य बैंकहरूले ४.६ प्रतिशत, विकास बैंकहरूले ३.५ प्रतिशत र वित्त कम्पनीहरूले १.९ प्रतिशतले बढाएको छ।
