भारतले चिनी निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाउने निर्णय गरेपछि नेपालमा यसको प्रभावबारे छलफल सुरु भएको छ। भारतीय प्रतिबन्धका कारण बजारमा चिनीको अभाव हुने आशंका उपभोक्तामाझ देखिएको छ। तर नेपाली चिनी उत्पादकहरूलाई यो प्रतिबन्धले ठूलो असर नपर्ने विश्वास छ। नेपाली चिनी उद्योग सङ्घका अध्यक्ष शशिकान्त अग्रवालले यस आर्थिक वर्षसम्म नेपालमा चिनी आपूर्तिमा कुनै असर नपर्ने बताएका छन्।
आउँदा दिनमा चिनीको मूल्यमा वृद्धि भए पनि त्यो “उल्लेख्य नहुने” स्तरकै हुने उत्पादकहरूले बताएका छन्। नेपालमा चिनीको मूल्यवृद्धि अन्य खाद्य वस्तुहरूको तुलनामा निकै कम हुने गरेको उनीहरूको भनाइ छ। विशेष गरी दशैं र तिहारजस्ता चाडपर्वमा नेपालमा चिनीको मूल्य वृद्धि र कृत्रिम अभाव हुने गुनासो उपभोक्ताहरूले वर्षौंदेखि गर्दै आएका छन्।
भारतको वाणिज्य विभागले बुधबार एक सूचना जारी गर्दै चिनी निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाएको जनाएको छ। यसअनुसार तत्काल लागू हुने गरी प्रशोधित, सेतो र अन्य प्रकारका चिनीको निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाइएको छ। “चिनी निर्यातमा तत्काल लागू हुने गरी सेप्टेम्बर ३०, २०२६ सम्म वा अर्को आदेश नआएसम्म प्रतिबन्ध लगाइएको छ,” सूचनामा उल्लेख छ।
नेपालमा कम्तीमा जनवरीसम्म चिनी अभाव नहुने नेपाली उत्पादकहरूले बताएका छन्। “यसपालि क्रशिङ सिजनमा नेपालमा दुई लाख मेट्रिक टन उत्पादन भएको छ र सरकारी तथ्याङ्कअनुसार ७५,००० देखि ८०,००० मेट्रिक टन आयात भइसकेको छ,” चिनी उद्योग सङ्घका अध्यक्ष शशिकान्त अग्रवालले बताए। मोरङस्थित ईस्टर्न सुगर मिल्सका सेयरहोल्डर हितेश गोल्छाका अनुसार नेपालमा वार्षिक लगभग २८०,००० मेट्रिक टन चिनी खपत हुन्छ।
उत्पादकहरूले सरकारले प्राथमिकता दिंदै अगाडि बढाए नेपाल पाँच वर्षभित्रै चिनीमा पूर्ण रूपमा आत्मनिर्भर बन्न सक्ने बताएका छन्। “आयात शुल्क ३० प्रतिशत कायम राखी, नेपाली माटोअनुकूल उन्नत बीउबिजन विकास गरे नेपाल पाँच वर्षमा चिनीमा आत्मनिर्भर बन्न सक्छ,” गोल्छाले भने।
