भारतीय राजनीतिमा एक असामान्य प्रतीक देखा परेको छ – एउटा साङ्लो। यो प्रतीक भारतको सत्तारूढ दल भारतीय जनता पार्टी (बीजेपी) को ‘कमल’ वा विपक्षी कांग्रेसको ‘हत्केला’ भन्दा फरक छ। अटेरी, घृणित र नमासिने जीव मानिने यो साङ्लो अनलाइन माध्यममा सक्रिय भारतीय युवाहरुबीच असामान्य तर सान्दर्भिक राजनीतिक प्रतीकको रूपमा स्थापित भएको छ। गत साता भारतका प्रधानन्यायाधीश सूर्यकान्तले सार्वजनिक गरेका एउटा विवादास्पद टिप्पणीपछि यो कीराले खचाखच चर्चा पायो। सुनुवाइका क्रममा उनी बेरोजगार युवाहरुलाई साङ्ला र परजीवीहरुसँग तुलना गरेका थिए, जसले पत्रकारिता र अभियानतर्फ उन्मुख रहेको बताइएको छ। पछि उनले भने कि उक्त टिप्पणी सबै भारतीय युवाहरूमाथि नभई “नक्कली डिग्री” भएकाहरूप्रति लक्षित थियो। तर त्यो टिप्पणी अनलाइनमा व्यापक रूपमा फैलिसकेको थियो। उनको भनाइले आक्रोश र हाँसोबीच ‘कक्रोच जनता पार्टी’ (सीजेपी) नामको एउटा ठट्टा राजनीतिक आन्दोलनको जन्म भयो।
कक्रोच जनता पार्टी कुनै औपचारिक राजनीतिक दल होइन, बरु एक व्यङ्ग्यात्मक अनलाइन समूह हो। सदस्य बन्नुअघि बेरोजगार हुनु, अल्छी हुनु, लगातार अनलाइनमा सक्रिय रहनु र “व्यावसायिक रूपमा गुनासो गर्न सक्ने क्षमता” आवश्यक छ। बस्टन विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत राजनीतिक सञ्चार रणनीतिकार अभिजित दीपकले यो समूह स्थापना गरेका हुन्। उनले भनेका छन् कि यो पार्टी ठट्टाको रूपमा जन्माएको हो। अमेरिका जानुअघि उनी भ्रष्टाचारविरोधी आन्दोलनसहित लोकप्रिय सामाजिक सञ्जालमा बलियो उपस्थिति भएको आम आदमी पार्टीसँग काम गरिरहेका थिए। “मलाई लाग्यो हामी सबै एकजुट हुनुपर्छ र सायद एउटा प्लेटफर्म सुरु गर्नुपर्छ,” उनले व्यक्त गरे। केही दिनमै गुगल फार्ममार्फत दशौँ हजारले सीजेपीको सदस्यता आवेदन गरे, र #MainBhiCockroach (म पनि साङ्लो) ह्यासट्याग छरिएर विपक्षी नेताहरूले समेत समर्थन जनाए। यो ‘आन्दोलन’ इन्टरनेटबाट वास्तविक संसारमा फैलियो।
युवाहरु सफाइ अभियान र प्रदर्शनहरूमा साङ्लोको भेष लगाएर देखा परे। धेरैले यस प्रतीकलाई नाटकीय रुपमा व्यवहारमा पनि स्वीकार गरे। इन्स्टाग्राममा शुक्रबार अपराह्नसम्म सीजेपीलाई दुई करोडभन्दा बढी खाताले फलो गरिसकेका छन्, जुन विश्वकै सबैभन्दा ठूलो राजनीतिक दल भनिने बीजेपीका आधिकारिक खाताको फलोअर्सभन्दा पनि बढी हो। ‘एक्स’ प्लेटफर्ममा सीजेपीको खाता भारतबाट हाल देखिँदैन, तर यसको लोकप्रियता निरन्तर बढिरहेको छ। समर्थकहरूका लागि यो अभियान भारतीय राजनीतिक संस्कृतिमा “निकै नियन्त्रित र विरोधीप्रति शत्रुवत्” माहोलमा स्वच्छ हावा प्रकट भएको छ। विपक्षी नेताहरू महुआ मोइत्रा, किर्ति आजाद र वरिष्ठ अधिवक्ता प्रशान्त भूषणले समेत यस अभियानप्रति समर्थन जनाएका छन्।
