एक नयाँ अध्ययनले डाइनसोर टाइरानोसोरस रेक्स (टी रेक्स) र अन्य दुई खुट्टे डाइनसोरहरूको विशाल शरीरको तुलनामा पाखुराहरू किन साना थिए भन्ने रहस्य खोलेको छ। “थेरोपोडहरू मुख्यतया मांसाहारी दुई खुट्टे डाइनसोरहरूको समूह हुन्। उनीहरूका कयौं विशाल प्रजातिहरू भए पनि हातहरू हास्यास्पद रूपमा साना हुन्थे,” युनिभर्सिटी कलेज लन्डनका पीएचडी विद्यार्थी चार्ली रोजर शेरर भन्छन्। टी रेक्सहरू करिब १२ देखि १३ मिटर लामा हुन्थे भने हातहरू करिब १ मिटर मात्र हुन्थे। यसका लागि धेरै सिद्धान्तहरू छन्। सानो हात हुनुमा प्रजननसँग सम्बन्धित भूमिका हुनसक्ने र जमिनबाट उठ्न सहयोग गर्न हात साना हुँदैगएको हुनसक्ने एउटा विचार छ।
केम्ब्रिज विश्वविद्यालय र युनिभर्सिटी कलेज लन्डन (युसीएल) यूकेका नयाँ अध्ययनले देखाएको छ कि ती लामो हात भएका डाइनसोरहरूले खानेकुरा समात्न नसक्दा तिनका हात हराए र उस्तै समयमा शक्तिशाली टाउको र ठूला च्यापुहरू विकसित भए। बीबीसीको टुडे कार्यक्रममा बोल्दै केम्ब्रिजकी डा. एलिजाबेथ स्टीलले भनिन्: “जो कोही पनि यस्तो ठूलो मांसाहारी डाइनसोरको साना हात हुनुमा आश्चर्यचकित हुन्छ।” अनुसन्धान समूहले थेरोपड डाइनसोरका ८२ प्रजातिहरूमा अध्ययन गर्दै पाँच समूहमा टी रेक्ससहितका डाइनसोरहरूको हातहरू छोटो रहेको पत्ता लगाएको छ।
अनुसन्धानकर्ताहरूले अगाडिका हात साना हुनु र टाउको तथा च्यापु बलियो हुनुबीच नजिकको सम्बन्ध पत्ता लगाएका छन्। उनले भनिन्, हात सानो हुनु शरीर ठूलो हुनुको परिणाम मात्र थिएन। माडागास्करमा पाइने मजुङ्गासोरस जस्ता डाइनसोरहरूका हातहरू पनि साना थिए र तिनीहरूको शरीर पनि त्यति ठूलो थिएन, तर टाउको भने शक्तिशाली थियो। शेररले बताए, “यस्ता अनुकूलन त्यत्तिकै थिएनन् तर ठूलो शिकार उपलब्ध भएका क्षेत्रहरूमा देखिन्थ्यो।”
अनुसन्धान टोलीले पत्ता लगायो कि थेरोपडका विभिन्न समूहहरूले आफ्ना अगाडिका हातहरू विभिन्न तरिकाले छोट्याएका छन्: कतिपयले हतियारदेखि तल पाखुरा छोट्याएका छन् भने अन्यले पूरा हात नै समानुपातिक रूपमा सानो पारेका छन्। यसले समानान्तर रूपमा विभिन्न समूहले सम्भवतः समान विकासक्रमिक परिणाम पाएका देखाउँछ। स्टीलले भनिन्, “अझ पहिले अरूले शंका गरेका कुरा हामीले पुष्टि गरेका छौं – यदि खप्पर ठूलो छ भने हात लामो हुनु आवश्यक छैन।”
