फिफा विश्वकप २०२६ को नकआउट चरणमा पुग्ने सबैभन्दा सानो राष्ट्र बनेर केप भर्डले इतिहास रचेको छ। एटलान्टिक महासागरमा फैलिएका १० वटा टापुहरूबाट बनेको टिमले अन्तिम ३२ मा पूर्व विजेता आर्जेन्टिनासँग प्रतिस्पर्धा गर्ने मौका पाएको छ। साउदी अरेबियासँग गोलरहित बराबरी खेलेपछि खेलाडीहरू मैदानमै मोबाइल फोन वरिपरि जम्मा भएर स्पेनले उरुग्वेलाई पराजित गरेको खेलको अन्तिम क्षण हेर्दै थिए। उक्त नतिजाले केप भर्डलाई समूह ‘एच’ को उपविजेता बनाएको पुष्टि गर्यो। ह्युस्टनबाट बीबीसी रेडियो फाइभ लाइभका कमेन्टेटर रोबले भने: “रङ्गशालाभरि गर्व र खुशीका आँसु देखिन्थे।” “सबै खेलाडीहरू मोबाइल फोन वरिपरि जम्मा भएर अन्तिम सिटी बज्ने क्षणको प्रतीक्षामा थिए,” उनले थपे। “सिटी बज्नासाथ मैदान र दर्शकदीर्घामा पनि आँसु झर्यो। कस्तो अविस्मरणीय क्षण, अहिलेसम्मकै विश्वकपकै सबैभन्दा भावुक क्षण!”
पहिले केप भर्डले आफ्नो पहिलो खेलमा स्पेनसँग गोलरहित बराबरी खेलेको थियो जहाँ ४० वर्षीया गोलरक्षक भोजिन्हा नायक बनेका थिए। त्यसपछि टोलीले दुई पटकको विश्वकप विजेता उरुग्वेसँग २-२ बराबरी पनि खेलेको थियो। स्पेनका पूर्वविश्वकप विजेता क्वान माटा आईटीभीसँग भने, “उनीहरूको परिश्रम अविश्वसनीय छ। यो केवल स्पेनविरुद्धको एक खेल मात्र होइन, उनीहरूले लगातार तीन खेल उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका छन्।”
केप भर्डको जनसंख्या पाँच लाख २५ हजार मात्र छ, तर यसले पाँच पटकको अफ्रिकी च्याम्पियन क्यामरुनलाई पछि पार्दै विश्वकपमा स्थान बनाउन सफल भयो। आखिर यो सानो देशले यत्तिको सफलता कसरी हात पारे? ‘ब्ल्यू सार्क्स’ को सफलताको मुख्य कारण केप भर्ड फुटबल महासंघले विदेशमा बसोबास गर्ने केप भर्डेली मूलका खेलाडीहरूलाई टोलीमा समावेश गर्ने निर्णय हो। पूर्वऔपनिवेशिक शक्ति पोर्चुगलसँग केप भर्डको बलियो सम्बन्ध छ। गत शताब्दीमा धेरै पटक लागेको भीषण खडेरीका कारण मानिसहरू टापुहरू छोडेर विदेश स्थायी बसोबासमा सरेका थिए।
समुद्री यात्राको परम्परा र समुद्री व्यापारमा संलग्नताका कारण नेदरल्यान्ड्सको बन्दरगाह शहर रोटर्डाममा समेत केप भर्डेली मूलका मानिसहरूको ठूलो संख्या बसोबास गर्छन्। विश्वकपका लागि छनोट भएका २६ सदस्यीय टोलीमा १४ जनाको जन्म विदेशमै भएको छ, जसमा ६ जना रोटर्डामका बासिन्दा छन्। उनीहरूमध्ये एक फरवार्ड डाय्लोन लिभरामेन्टूले गत सिजन पोर्चुगलको प्राइमेरा लीगमा कासा पियाका लागि खेलेका थिए। उनले सेप्टेम्बरमा क्यामरुनविरुद्धको निर्णायक छनोट खेलमा विजयी गोल गरेका थिए।
केप भर्डकी सांसद जोसिना फोतूस फाव्तूसले बीबीसी स्पोर्ट अफ्रिकासँग भनेकी छन्, “एफसीएफले उत्साह, प्रतिबद्धता र प्राविधिक योजनामार्फत उल्लेखनीय प्रगति गरेको छ।” “आज देखिएका सफलताहरू धेरै वर्षको निरन्तर कडा मेहनत, दृढ विश्वास र समर्पित व्यक्तिहरूको नतिजा हुन्।”
२०१९ मा डब्लिनमा जन्मिएका सेन्टरब्याक रोबर्टो लोपेज लिङ्क्डइनमार्फत टोलीमा आएका कथा चर्चित छ। पूर्वम्यानचेस्टर युनाइटेड विङ्गर बेबेले पोर्चुगलको यू-२१ टोलीबाट खेलेर २०२३ को अफ्रिका कप अफ नेशन्समा केप भर्डलाई प्रतिनिधित्व गरेका थिए। “हामी विश्वका उत्कृष्ट टोलीहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्षम छौं भन्ने आत्मविश्वास छ,” उनले भने। “यो आत्मविश्वास अचानक छैन, मैले टोलीमा आबद्ध हुँदा र अघिदेखि नै केप भर्डलाई विश्वका ठूला फुटबल राष्ट्रहरूसँग बराबरीमा पुर्याउने योजनामा काम भइरहेको छ।”
केप भर्डको उत्कृष्ट प्रदर्शनमा धेरै श्रेय प्रशिक्षक बूबिस्ता लाई जान्छ। पूर्वअन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी समेत रहेका उनले सन् २०२० को जनवरीदेखि टोलीको जिम्मेवारी सम्हालेका छन्। स्थिर प्रशिक्षकीय व्यवस्थाले ५६ वर्षीय पूर्व सेन्टर-ब्याक बूबिस्तालाई सङ्गठित र अनुशासित टोली तयार पार्न मद्दत गरेको छ। उनको नेतृत्वमा केप भर्डले बलियो रक्षापङ्क्ति, प्राविधिक रुपमा सक्षम मिडफिल्डर र प्रतिभाशाली फरवार्डहरूको टोली तयार पारेको छ। यो टोलीले अफ्कोन २०२३ मा घानालाई पराजित गर्दै र इजिप्टसँग बराबरी खेल्दै क्वार्टरफाइनलसम्मको यात्रा तय गरेको थियो। उल्लेख्य कुरा के छ भने केप भर्डलाई यो प्रतियोगितामा पहिलो पटक सहभागी हुन १० वर्षमात्र लागेको थियो।
स्पेनसँगको गोलरहित खेलमा अनुभवी गोलरक्षक भोजिन्हाले सात उत्कृष्ट ‘डिफेन्ड’ गरेका थिए, जसका लागि टोली उनीप्रति आभारी छ। तर टोलीको अनुशासन पनि प्रभावशाली थियो। सन् २०१० को विश्वकप विजेता स्पेनविरुद्ध ‘ब्ल्यू सार्क्स’ ले केवल एक फाउल गर्नुको कीर्तिमान राखेको छ, जुन सन् १९६६ यता कुनै पनि विश्वकपमा सबैभन्दा कम हो। डिफेन्डर सिड्नी लोपेज काब्रालले बीबीसी विश्वसेवासँग भने, “हामी सधैं एकाइका रूपमा प्रशिक्षण र खेल्छौं, त्यसैले खेलमा जे गरे पनि त्यो नयाँ थोक थिएन।” “त्यो हाम्रो खेल शैली हो। हामी यसैले खेल्छौं, यही हाम्रो पहिचान हो। टोलीको रूपमा र डिफेन्डरको रूपमा यही हाम्रो व्यक्तित्व हो।”
समूह ‘एच’ को दोस्रो खेलमा उरुग्वेविरुद्ध केप भर्डले बढी आक्रामक र खुला शैली अपनायो। तर टोलीले दृढता पनि देखायो र दोस्रो हाफमा बराबरी गोल फर्काउँदै महत्वपूर्ण नतिजा हासिल गर्यो। बूबिस्ताले भने, “नतिजाभन्दा पनि टोलीको पहिचान, शक्ति, एकता र सङ्घर्षलाई देखाउन सक्नु नै महत्वपूर्ण कुरा हो।”
विश्वकपमा छनोट गराउने सफलताको सम्मानमा बूबिस्ता २०२५ मा अफ्रिकी फुटबल महासंघबाट अफ्रिकाको उत्कृष्ट प्रशिक्षक घोषित भएका थिए। उनले सधैं आफ्नो टोलीलाई विश्वका उत्कृष्ट राष्ट्रहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्षम रहेको दाबी गर्दै आएका छन्। अफ्कोनअघि २०२१ मा उनले बीबीसी स्पोर्ट अफ्रिकासँग भनेका थिए, “हाम्रो देश सानो भए पनि हामीले उत्कृष्ट प्रदर्शन गरिरहेका छौं। मलाई लाग्छ भविष्यमा हामी विश्वकपमा पुग्ने छौँ।” उनको उक्त भविष्यवाणी अहिले सत्य साबित भएको छ र केप भर्डको विश्वकप सफलताले कमजोर टोलीहरूलाई पनि प्रेरणा दिने बूबिस्ताले विश्वास व्यक्त गरे। उनी भन्छन्: “म विश्वास गर्छु फुटबल सबैका लागि हो।”
केप भर्डले शुक्रबार मायामीमा अन्तिम ३२ अन्तर्गत लियोनेल मेस्सीको नेतृत्वमा रहेको आर्जेन्टिनासँग खेल्नेछ। साउदी अरेबियाविरुद्धको खेलको ‘म्यान अफ द म्याच’ घोषित मिडफिल्डर डेरोय डुआर्टेले भने, “यसलाई विश्वास गर्न गाह्रो छ, सपना जस्तो महसुस भइरहेको छ।” “पहिले हामी यो सफलताबारे उत्सव मनाउँछौँ। हामी धेरै खुशी छौँ र सबै केप भर्डेलीहरू पनि खुशी भएको आशा गर्छु। भोलिबाट अर्को खेलमा ध्यान केन्द्रित गर्नेछौँ।” “अर्को खेल आर्जेन्टिनाविरुद्ध हो, धेरै कठिन हुने छ, तर हामी विश्वास गर्छौँ फुटबलमा केही पनि सम्भव छ।” पूर्व टोटेनहम, नटिङ्घम फरेस्ट, सेल्टिक र अस्ट्रेलियाका प्रशिक्षक एन्ज पोस्टेकोग्लुले आईटीभीसँग भने, “यो विश्वकपका लागि एउटा प्रेरणादायक कहानी हो।” “फुटबलले संसारका सबै कुनालाई छोएको भन्दै हामी प्रायः कुरा गर्छौँ, यो यसको उत्कृष्ट उदाहरण हो।” “पूर्व विजेतासँग खेल्ने मौका, उनीहरूको कथालाई अझ विशेष बनाउँछ। कति सुन्दर यात्रा रह्यो यो।” इङ्ग्ल्यान्ड र म्यानचेस्टर युनाइटेडका पूर्व डिफेन्डर ग्यारी नेभिलले थपे, “विश्वकप विस्तार गर्नु सही निर्णय होइन भन्ने सोच्नेहरू अहिले केप भर्डका समर्थकहरूलाई हेरेर सोच बदलिरहेका हुन सक्छन्। किनभने यो साँच्चिकै ऐतिहासिक पल हो।” “केवल पाँच लाख जनसंख्या भएको सानो देशले नकआउट चरणमा पुग्नु अद्भुत उपलब्धि हो। हामीले विश्व फुटबलका ठूला राष्ट्रमध्ये उरुग्वे बाहिरिने र सबैभन्दा साना टोलीमध्ये केप भर्ड अगाडि बढ्ने देख्यौं। उनीहरूका लागि यो अविस्मरणीय क्षण हो।
