चक्रपथ विस्तार: चिनियाँ सहयोगमा हुने सडक स्तरोन्नतिमा विगतका कमजोरी नदोहोरिने तयारी

नेपाल र चीनबीच काठमाण्डू उपत्यकामा चक्रपथ विस्तारको दोस्रो चरण सुरु गर्ने समझदारी भएपछि नेपाली अधिकारीहरूले यस महत्वपूर्ण सडक विस्तारको काम गर्दा विगतका त्रुटिहरू नदोहोरिने गरी गृहकार्य तयार गरेको बताएका छन्। भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात तथा सहरी विकासमन्त्री सुनील लम्साल र नेपालका लागि चिनियाँ राजदूत झाङ माओमिङले चक्रपथ दोस्रो चरण विस्तार गर्ने योजना कार्यान्वयन गर्न बुधवार सम्झौता गरेका थिए। चिनियाँ सरकारले दिने १२ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी अनुदानबाट काठमाडौँको कलङ्कीदेखि वसुन्धारासम्म ८.२ किलोमिटर सडकखण्ड विस्तार गर्ने योजना छ यो सम्झौताअनुसार।

पहिलो चरण परियोजनामा चिनियाँ सहयोगमा कलङ्कीदेखि कोटेश्वरसम्म काम सुस्त गतिमा अघि बढेको र सडकसहित अन्य पूर्वाधारबारे प्रश्न उठेका थिए। यस पटक ती विगतका प्रश्नहरूलाई सम्बोधन गर्ने उद्देश्यले काम अघि बढाइने अधिकारीहरूले बताएका छन्। भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयका प्रवक्ता रामहरि पोखरेलले चक्रपथ विस्तारमा नेपाल र चीनबीच पहिले नै समझदारी भइसकेको र अहिले दुई पक्षबीच सम्झौता गरेको बताए। “वित्तीय सम्झौता पहिले नै भएको थियो, तर कोभिडलगायत कारणले रोकिएको थियो। पहिलो चरणमा पोलहरू हटाउन मन्दिरहरूले स्थान ओगटेको कारणले काम ढिला भयो। यसपटक उहाँले सबै तयार नभएसम्म हाम्रो टोली नआउने जनाउनुभयो।”

चिनियाँ पक्षले सडक विस्तारको सर्वेक्षण आफ्नो तर्फबाट सम्पन्न भइसकेको जानकारी दिँदै उनले भने, “उहाँले हामीलाई विस्तृत प्रतिवेदन दिनेछन्। सडक विभागले सुझाव दिएपछि उहाँहरूले ठेकेदार छनोट गरी काम अघि बढाउनेछन्। हामीलाई पैसा आउँदैन, सबै काम उहाँहरूले गर्नेछन्।” सन् १९७७ मा चिनियाँ सहयोगमा बनेको चक्रपथको पहिलो चरण विस्तार चिनियाँ शाङ्घाई कन्स्ट्रक्शन ग्रुप कम्पनी लिमिटेडले सन् २०१३ देखि अगाडि बढाएको थियो।

कोटेश्वरदेखि कलङ्कीसम्म १०.४ किलोमिटर खण्डमा नेपालकै पहिलो आठ लेन सडक अन्डरपाससहित निर्माण गरिएको थियो। चिनियाँ अनुदान ३.३१५ करोड डलर (५ अर्ब ३ करोड रुपैयाँ) थियो। यो पटक ८.२ किलोमिटर सडक विस्तारका लागि ५६.६ करोड चिनियाँ युआन अर्थात् १२ अर्ब ५५ करोड रुपैयाँभन्दा बढी सहयोग चिनियाँ पक्षले गर्न लागेका छन्। सामाजिक सञ्जालमा चिनियाँ राजदूतले टोली प्रोजेक्टको सम्झौता कार्यान्वयन भएको उल्लेख गर्दै द्विपक्षीय सहकार्यबाट नयाँ उपलब्धि आउने अपेक्षा व्यक्त गरेका छन्।

सडक विभागअन्तर्गत काठमाडौँ चक्रपथ सडक विस्तार योजनाकी प्रमुख आशिका पोखरेलले कलङ्कीदेखि वसुन्धारासम्म ८.२ किलोमिटर खण्डमा नेपाली पक्षले आफ्नै स्रोतबाट ‘सर्भिस लेन’ निर्माण गरिरहेको र ७५ प्रतिशतभन्दा बढी प्रगति भएको जानकारी दिइन्। उनले भनिन्, “कालोपत्रे समाप्त भएपछि हामी तयार हुनेछौँ। त्यसपछि चिनियाँ पक्षले ८.२ किलोमिटरको बीचको एक्सप्रेस-वे निर्माण गर्नेछन्।” बुधबार भएको सम्झौतापछि चिनियाँ पक्षले डिजाइन दिनुपर्ने हुँदा उनले विगतमा पठाइएको सुझावहरू अहिलेसम्म मान्यता पाएको बताइन्।

पोखरेल भन्छिन्, “पहिलो चरणमा पैदलयात्री पुल थिएन, यसपटक राख्न सहमति भयो। बत्ती थिएन, अहिले राख्ने निर्णय भएको छ। विभिन्न ठाउँमा पुल बनाउने अनुरोध स्वीकारिएको छ। विगतका कमीकमजोरी केही हदसम्म सुधार हुने छ।” यस सडक विस्तारमा तीन ठाउँमा ‘ओभरहेड ब्रिज’ बनाइने योजना छ। अहिले प्राथमिक सर्वेक्षण मात्र सम्पन्न भएकाले डिजाइन आएपछि छलफल गरेर टुंगो लगाइने छ। उनका अनुसार विस्तार हुने चक्रपथ खण्डको ‘सर्भिस लेन’ यो आर्थिक वर्षमै सम्पन्न गर्ने योजना छ।

“साइट खाली गराउने समस्याबारे अब खासै समस्या हुँदैन। उहाँहरू काम कति छिटो सक्न सक्छन् भन्ने सम्झौता पछि मोटामोटी तय हुनेछ।” चक्रपथको बाँकी खण्डको पुनर्निर्माण कसले गर्ने? चिनियाँ पक्षले निर्माण गर्ने भनिएको बाहेक बाँकी खण्डको पुनर्निर्माण नेपाली स्रोतबाट अघि बढाउने तयारी रहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्। सडक डिभिजन कार्यालय काठमाडौंका प्रमुख सुबोधकुमार देवकोटाले महाराजगन्जदेखि सुकेधारासम्म ६८० मिटर सडक निर्माण भइसकेको र गोपीकृष्ण हल चाबहिलसम्म बहुवर्षीय ठेक्काका लागि ५१ करोड रुपैयाँ स्रोत जुटाउन अर्थ मन्त्रालयसँग अनुरोध गरिएको बताए।

उनका अनुसार आगामी बजेटमा चाबहिल खण्डमा सडक विस्तार र सुधार प्रस्ताव गरिनेछ। यद्यपि कोटेश्वरसम्म निर्माण चुनौतीपूर्ण छ। चाबहिल र विश्व सम्पदा सूचीमा रहेको पशुपतिमा सडक किनारमा स्तूप र मठमन्दिरहरू भएका कारण सडक फराकिलो बनाउन सजिलो छैन। यस क्षेत्रका केही विज्ञहरूले फ्लाइओभर निर्माण गर्न सुझाव दिएका छन्। गौशालाबाट पछि गल्फ कोर्स, त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल र आयल निगमको इन्धन भण्डार सडकसँग जोडिएका छन् जुन क्षेत्रका सडक विस्तारलाई प्रभाव पार्नेछन्।