भारतीय रुपैयाँ (भारु) इतिहासकै सबैभन्दा कमजोर अवस्थामा रहेको बेला रिजर्भ बैंक अफ इन्डिया (आरबीआई)ले अमेरिकी डलरको आपूर्ति बढाउन सकेको छैन। मध्यपश्चिमको द्वन्द्व, तेल मूल्य वृद्धि र अमेरिकी ब्याजदर वृद्धिका कारण भारतीय रुपैयाँ कमजोर भएको छ। यसका कारण नेपाली रुपैयाँ समेत प्रभावित भएको छ र डलरसँगको विनिमय दरमा कमी आएको छ। १८ वैशाख, काठमाडौं।
आरबीआई डलरको आपूर्ति बढाएर भारुको मूल्यलाई स्थिर राख्ने प्रयास गर्दछ, तर वर्तमान अवस्थामा आरबीआईले डलर आपूर्ति विस्तार गरेको छैन। मध्यपश्चिमको द्वन्द्व र वैकल्पिक अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार रणनीतिका कारण भारतीय रुपैयाँ कमजोर भएको हो। पछिल्लो समयमा ब्रिक्स राष्ट्रहरूले डलरको वैकल्पिक मुद्रा विकास गर्ने तयारी गरिरहेका छन् जसमा भारत पनि सदस्य हो।
शुक्रबार अमेरिकी डलरको तुलनामा भारु मात्र होइन, नेपाली रुपैयाँ पनि कमजोर भएको छ। नेपाल र भारत बीचको विनिमय दर प्रणाली स्थिर छ, जसअनुसार १६० नेपाली रुपैयाँ बराबर १०० भारु तोकिएको छ। डलरमा भारु कमजोर हुँदा नेपाली रुपैयाँ आफ्ना कारणहरू बिना स्वाभाविक रूपमा कमजोर हुन्छ। यसै क्रममा, एक अमेरिकी डलरको विनिमय दरमा भारतीय रुपैयाँ ९४.८८ रहेको छ भने नेपाली रुपैयाँको खरिद दर १५१.५६ र बिक्री दर १५२.१६ कायम छ।
नेपाल राष्ट्र बैंकका प्रवक्ता गुरुप्रसाद पौडेलका अनुसार, डलरको विनिमय दर भारुमा परिवर्तन भएर गणना हुने भएकाले यसले नेपाली विनिमय दरमा प्रभाव पार्छ। सन् २०२६ को अप्रिलमा भारतबाट १.१ लाख करोड भारु निकासी भएको जानकारी दिँदै उनले भने, “अप्रिल महिनामा भारतीय रुपैयाँ ५.५ प्रतिशतले कमजोर भएको छ।” विश्व राजनीतिक अस्थिरताका कारण लगानीकर्तामा डलरप्रति विश्वास बढेको र यसकारण भारुमा गिरावट आएको उनले बताए।
