कञ्चनपुर जिल्लामा १ लाख ११ हजार ६७ घरधुरीमध्ये ७४ हजार ८४८ परिवारसँग लालपुर्जा छैन। कैलालीमा १ लाख ९५ हजार ९५७ घरधुरीमध्ये १ लाख ३४ हजार २३३ परिवारले लालपुर्जा पाएका छैनन्। भूमि समस्या समाधान आयोग कैलालीका अध्यक्ष यज्ञराज उपाध्यायले जनगणना पछि बसाईंसराईं र मुक्त कमैयाहरूको कारण लालपुर्जा नपाउने परिवार संख्या बढी भएको बताएका छन्। २९ वैशाख, काठमाडौं।
कञ्चनपुर जिल्लाको कृष्णपुर नगरपालिकामा १५ हजार ७८७ परिवारसँग लालपुर्जा छैन। २०७८ को राष्ट्रिय जनगणना अनुसार यहाँको घरधुरी संख्या १५ हजार १११ हो। शुक्लाफाँटा नगरपालिकामा १९९ भूमिहीन दलित, १७९ भूमिहीन सुकुमवासी र १२ हजार २८३ अव्यवस्थित बसोबासी गरी १२ हजार ६६१ परिवारसँग जग्गाधनी प्रमाणपुर्जा छैन। कञ्चनपुरकै बेलडाँडी गाउँपालिकामा ४ हजार ७०१ घरधुरी रहेकोमा लालपुर्जा नपाउने परिवार संख्या ४ हजार ७६० रहेको छ।
कैलालीको घोडाघडी नगरपालिकामा १८ हजार ३८३ घरधुरी रहेका छन्, जसमध्ये १८ हजार २६० परिवारसँग लालपुर्जा छैन। यिनीहरूमा १७ हजार ६९१ अव्यवस्थित बसोबासी, ३४० भूमिहीन सुकुमवासी र २२९ भूमिहीन दलित रहेका छन्। गोदावरी नगरपालिका, जहाँ २१ हजार २५० घरपरिवार छन्, त्यसमध्ये १९ हजार २३६ परिवार लालपुर्जा विहीन छन्। भूमि समस्या समाधान आयोगका अध्यक्ष यज्ञराज उपाध्यायका अनुसार घरधुरीभन्दा लालपुर्जा नपाउने परिवारको संख्या बढी हुन सक्छ।
भूमिहीन दलित, सुकुमवासी र अव्यवस्थित बसोबासीको समस्या केवल आवास मात्र नभई सामाजिक, न्यायिक, आर्थिक अवसर, भूमि अधिकार र राज्यप्रतिको विश्वाससँग जोडिएको छ। पन्तका अनुसार धेरैजसो जग्गाधनीसँग लालपुर्जा नहुनुमा सरकारकै नीति प्रमुख कारण रहेको छ। हाल सरकारले आयोग खारेज गरी कार्यदल वा समिति गठन गर्न सकिने गरी ऐन संशोधन गरेको छ।
