अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले आफूले वार्ताकारहरूलाई इरानसँग ‘हतारमा सम्झौता नगर्न’ निर्देशन दिएको बताएका छन्। यसअघि उनले सम्झौता निकै नजिक पुगिसकेको बताएका थिए। अहिले छलफलमा रहेको सम्झौताका प्रस्तावमा ६० दिने युद्धविराम विस्तार, स्ट्रेट अफ होर्मुज पुनः खोल्ने र इरानको परमाणु कार्यक्रमबारे थप वार्ता गर्ने योजना समावेश छ। सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट गर्दै ट्रम्पले वार्तालाई “रचनात्मक” रूपमा अघि बढिरहेको र दुवै पक्षले आफूलाई आवश्यक समय लिनुपर्ने बताएका छन्, सबै कुरा ठीक प्रकारले हुने सुनिश्चित गर्न।
ट्रम्पले सम्झौतामा ‘धेरै हदसम्म सहमति भइसकेको’ शनिबार बताएका थिए, जसले तत्काल घोषणा हुने अपेक्षा जगाएको थियो। इरानी अधिकारीहरूले पनि शनिवार वार्तामा प्रगति भएको सङ्केत दिएका थिए। इरानी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बाघेईले सम्झौतामा पुग्न दुई पक्ष “धेरै नजिक र धेरै टाढा” दुवै अवस्थामा रहेको बताएका छन्। अमेरिकी सञ्चार माध्यमका अनुसार प्रस्तावित सम्झौता अन्तिम नभएको र यसमा केही पेचिला मुद्दाहरू पछि हल गर्ने गरी छोडिएको छ। यसमा फ्रिज गरिएको इरानी कोष खोल्ने र प्रतिबन्धबाट राहत पाउने इरानको माग तथा इरानको परमाणु कार्यक्रमलाई नियन्त्रण गर्ने अमेरिकाको सर्तहरू पर्छन्।
नजिक आएको भनिएको सम्झौताले रिपब्लिकनहरूमा विभाजन सिर्जना गरेको छ, केहीले यो सम्झौता मूलतः इरानतर्फ झुकिएको तर्क सार्वजनिक रूपमा गरेका छन्। सिनेटर टेड क्रुजले यो “एक विनाशकारी भूल” हुने बताएका छन्। सिनेटको सशस्त्र सेवासम्बन्धी समितिको नेतृत्व गर्ने रोजर विकरले भने ६० दिने युद्धविरामले “अपरेसन एपिक फ्यूरीबाट प्राप्त सबै सफलताहरू खेर जाने” बताए। हाउस फरेन अफेअर्स कमिटीका सदस्य माइक ललरले ट्रम्प प्रशासनले “यस शासनका अवशेषलाई वार्तामा बाध्य पार्न सफल” भएको टिप्पणी गरेका छन्।
अमेरिका र इजरायलले २८ फेब्रुअरीमा इरानमाथि व्यापक आक्रमण गरेपछि मध्यपूर्वमा द्वन्द्व चर्किएको थियो। इरानले बदला स्वरूप खाडीमा इजरायल र अमेरिकाका सहयोगी देशहरूमा आक्रमण गरेको थियो। उसले विश्वको लगभग २० प्रतिशत तेल र प्राकृतिक ग्यास निकासी हुने जलमार्ग स्ट्रेट अफ होर्मुज पूर्ण रूपमा बन्द गरिदियो। यसले विश्वव्यापी रूपमा तेलको मूल्य वृद्धि गराएको छ। ट्रुथ सोसलमा आइतबारको पोस्टमा ट्रम्पले इरानले परमाणु हतियार विकास गर्न नहुने कुरा स्पष्ट बुझ्नुपर्ने उल्लेख गरेका छन्। तेहरानले आफ्नो परमाणु कार्यक्रम शान्तिपूर्ण उद्देश्यका लागि मात्र भएको पुनः पुनः दोहोर्याएको छ।
इरानका राष्ट्रपति मसूद पेजशकियनले इरानले परमाणु हतियार पछ्याएको छैन भन्ने विश्वलाई विश्वस्त पार्न सरकारका टेलिभिजनलाई बताएका छन्। भारत भ्रमणका क्रममा अमेरिकी विदेश मन्त्री मार्को रुबीओले “केही महत्वपुर्ण प्रगति भएको तर अन्तिम होइन” बताएका थिए। उनले ४८ घण्टाभित्र हुने प्रगतिले “स्ट्रेट अफ होर्मुज बिना अवरोध पूर्ण रूपमा खुल्ने” संकेत दिएको बताए। इरानी विदेश मन्त्री इस्माइल बघेईले सरकारी टेलिभिजनलाई इरानले “अन्तिम सम्झौताको लागि थप वार्ता गर्न अनुमति दिने समझदारी पत्र” लाई निर्णायक रुपमा अघि बढाइरहेको शनिबार बताएका थिए। ट्रम्पले पनि शनिबार ट्रुथ सोसलमा सम्झौतामा “समझदारीको ज्ञापन पत्र” भनेर जनाएका थिए। मध्यस्थता गर्ने पाकिस्तानका उपप्रधानमन्त्री इशाक दारले पछिल्ला वार्तालाई “आशावादी अवस्था” भन्दै सकारात्मक परिणामलाई “सहमति निकट” रहेको बताएका छन्।
