बालबालिकाको जिद्दीपनालाई गाली वा सजायभन्दा निर्विवाद रूपमा धैर्य, समझदारी र मायालु व्यवहारद्वारा सम्हाल्नु अभिभावकका लागि सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय मानिन्छ। बच्चाहरूले जिद्दी गर्ने अवस्था हरेक परिवारमा देखिने सामान्य व्यवहार हो। कहिले नयाँ खेलौना माग्दा उर्लन्छन्, कहिले बाहिर खेल्न जान जिद्दी गर्छन् भने केहि बेला विद्यालय जानै नमानेका पनि हुन्छन्। यस्तो अवस्थामा बच्चाहरूको व्यवहारले अभिभावकको धैर्यको परीक्षा लिन सक्छ। बहुसंख्यक अभिभावक बच्चालाई दोष लगाउने वा गाली गर्ने गर्छन्, तर यसले बच्चालाई शान्त पार्नुभन्दा झन् बढी जिद्दी हुन सक्छ। त्यसैले बच्चाको जिद्दीपनलाई माया, धैर्यता र समझदारीका साथ सम्हाल्नु अत्यावश्यक हुन्छ।
बच्चाको भावना बुझेर उचित तरिका अपनाउँदा मात्र जिद्दीपन कम हुँदैन, अभिभावक र बच्चाबीचको विश्वास र भावनात्मक सम्बन्ध पनि मजबुत हुन्छ। १. ध्यान अन्यत्र मोड्ने: सानो उमेरका बच्चाको ध्यान अन्य वस्तुहरूमा मोड्नु प्रभावकारी उपाय हो। उदाहरणका लागि, बजार वा पसलमा मन परेको वस्तु नपाउँदा बच्चा रुन या जिद्दी गर्दा उसको ध्यान कुनै रचनात्मक र रमाइलो कुरामा मोड्न सकिन्छ। २. दैनिक दिनचर्या निश्चित गर्ने: बच्चामा जिद्दीपन र चिडचिडापन बढ्नुको कारण अनियमित दिनचर्या पनि हुन सक्छ। खाना खाने, खेल्ने, पढ्ने र सुत्ने समय निश्चित राख्दा बच्चाले स्थिरता र सुरक्षाको अनुभव गर्छ।
३. आवश्यक पर्दा ‘हुँदैन’ भन्न सिकाउने: बच्चाका माग सबै पुरा गर्नु राम्रो अभिभावकत्व होइन। कतिपय अवस्थामा स्पष्ट रूपमा ‘हुँदैन’ भन्न जरूरी हुन्छ। ४. स-साना विकल्प दिनु: उमेर अनुसार बच्चालाई स-साना निर्णय आफैं लिन दिने हो भने उसले आफ्नो कुरा राख्न र केही हदसम्म आफूमाथि नियन्त्रण महसुस गर्न पाउँछ। ५. राम्रो व्यवहारको प्रशंसा गर्ने: बच्चाहरू राम्रो व्यवहारको प्रशंसा पाउन मन पराउँछन्, जसले उनीहरूको सकारात्मक प्रवृत्ति बलियो बनाउँछ। ६. आफूले शान्त रहन र धैर्य राख्न सिक्ने: बच्चाले आफूसँग सम्पर्कमा रहेका मानिसहरूको व्यवहारबाट धेरै कुरा सिक्छ।
ध्यान दिनुपर्ने कुरा के भने बच्चाको जिद्दीलाई हरेक पल उसको बदमासी वा जानाजानी दुख दिने प्रयासको रूपमा नबुझ्नुहोस। कतिपय अवस्थामा बच्चाले आफ्ना भावना शब्दमा व्यक्त गर्न नसक्दा रोएर, रिसाएर वा जिद्दी गरेर आफ्नो कुरा व्यक्त गरिरहेको हुन्छ।
