१४ वर्षीय प्रणभ पौडेलले दिदीको जन्मदिनमा स्टेटिक वेबसाइट उपहार दिएर भाइब कोडिङमार्फत सिर्जना गरेको वेबसाइटले परिवारलाई अचम्मित बनायो। नेपाल टेलिकम र सरकारी निकायहरूले आन्तरिक सफ्टवेयर, लाइसेन्स, कर र भुक्तानीसँग जोडिएका प्रणाली बनाउन भाइब कोडिङ प्रयोग गरिरहेका छन्। साइबर सुरक्षा विज्ञहरूले एआईले जेनेरेट गरेको कोडमा सुरक्षा कमजोरी हुन सक्ने भन्दै सुरक्षा परीक्षण, कोड समीक्षा र मानव निगरानी अनिवार्य गर्न सुझाव दिएका छन्। ४ भदौ, काठमाडौं।
कक्षा ९ मा अध्ययनरत प्रणभ पौडेलले दिदीको जन्मदिनमा एउटा स्टेटिक वेबसाइट उपहार दिए। उनले जन्मदिनका विभिन्न डिजाइनमा दिएको उपहारले दिदीलाई अचम्मित बनायो। भाइले आईटीसम्बन्धी कुनै कोर्स गरेको थाहा नपाएकी दिदीले यसबारे चासो राखिन्। काठमाडौं, नारायणटारको मनकामना स्कुलमा पढिरहेका भाइ प्रणभले भाइब कोडिङ गरेका रहेछन्। सामान्य नै सही, भाइले यसरी नयाँ कुरा सिक्न अतिरिक्त चासो दिएको देख्दा परिवारमा खुसी छायो।
प्रविधिको गहिरो ज्ञान नहुँदा पनि कक्षा ९ मा अध्ययनरत १४ वर्षीय प्रणभले गरिरहेको भाइब कोडिङ के हो त? भाइब कोडिङ भन्नाले प्राकृतिक भाषामा कम्प्युटरलाई के बनाउने हो भनेर वर्णन गर्ने र एआईले त्यसअनुसार कोड लेखिदिने प्रक्रिया हो। यसमा प्रयोगकर्ताले कोडको हरेक लाइन आफैं लेख्नु पर्दैन। बरु ‘मलाई यस्तो डिजाइनको वेबसाइट चाहियो’, ‘यो बटन थिच्दा यो काम होस्’ जस्ता प्रम्प्ट दिइन्छ र एआई टुलले कोड जेनेरेट गरिदिन्छ।
साइबर सुरक्षा विज्ञहरू भने चिन्तित देखिन्छन्। उनीहरूका अनुसार, एआईले जेनेरेट गरेको कोडमा धेरैजसो सुरक्षा कमजोरी हुन सक्छ। कम्प्युटर वल्र्डमा प्रकाशित एक रिपोर्टअनुसार, भाइब कोडिङ उद्यमहरूका लागि ठूलो सुरक्षा जोखिम बन्न सक्छ र डाटा लिक हुने सम्भावना बढाउँछ। यद्यपि, केही विज्ञहरूले भने भाइब कोडिङलाई पूर्ण रूपमा अस्वीकार गर्नुभन्दा हाइब्रिड दृष्टिकोण अपनाउनुपर्ने सुझाव दिएका छन्।
संसारभर भाइब कोडिङको लोकप्रियता बढ्दै गए पनि, नेपालमा यसको प्रयोग सरकारी र निजी क्षेत्रका डेभलपरहरूले गर्दैछन्। यद्यपि, सफ्टवेयर निर्माणमा भाइब कोडिङको प्रयोग नेपालको ठूला र स्थापित प्रविधि कम्पनीहरूमा भने अझै कम रहेको दाबी गरिएको छ।
साइबर सुरक्षाका जानकार नरेश लामगादेका अनुसार भाइब कोडिङ विकासमा स्पिड ल्याउने राम्रो औजार हो। यसले संस्थालाई आवश्यक सफ्टवेयर आफैं बनाउन सहज बनाउँछ। तर, एआईको मुख्य लक्ष्य टास्क पूरा गर्नु हो, जसले गर्दा सुरक्षामा कम ध्यान जान सक्छ।
भाइब कोडिङ प्रयोग गर्नेहरूले ध्यान दिनुपर्ने कुराहरूमा सिक्रेट किजलाई राम्ररी सुरक्षित स्टोर गरेर मात्र होस्ट र लन्च गर्नुपर्छ। एक राउन्ड सुरक्षा परीक्षण गराउनुपर्छ। यति ग¥यो भने भाइब कोडलाई अस्वीकार गर्न सकिँदैन।
