बोलिभियाको जङ्गलमा भेटिएको एउटा वनबिरालो नयाँ प्रजातिको भएको पुष्टि भएको छ। घरपालुवा बिरालोको आकारको यो बिरालो अरू वनबिरालोजस्तै होला भनेर ठानिएको थियो। त्यसैले यो विज्ञानका नजरबाट छिपिरहेको थियो। तर डीएनए अध्ययनले देखाएको छ कि यो बिरालो छुट्टै प्रजातिको छ र यस खोजले विश्वका केही दुर्लभ स्तनधारीहरूबारे अझ धेरै थाहा पाउन बाँकी रहेको देखाउँछ। वैज्ञानिकहरूले यो खोजले वनबिरालो संरक्षणमा ध्यानाकर्षण गर्ने अपेक्षा गरेका छन्। दक्षिण र मध्य अमेरिकामा पाइने साना वनबिरालाले सिंह, चितुवा र बाघजस्ता ठूला जनावरभन्दा कम ध्यान पाउने गर्छन्।
“घरपालुवा ठानिए पनि थिए” टाइगर क्याट कोस्टारिकादेखि बोलिभिया र अर्जेन्टिना सम्म दक्षिण र मध्य अमेरिकाका साना वनबिरालाहरू हुन्। यी बिरालाहरू एकअर्कासँग धेरै मिल्दोजुल्दो देखिन्छन् र विशेषज्ञलाई पनि फरक छुट्याउन गाह्रो हुन्छ। “विश्वका लागि नयाँ प्रजाति पत्ता लगाउनु अद्भुत छ, जसलाई ‘लेपर्डस् टिल्कायो’ भनिन्छ,” बोलिभियाको ला पाजस्थित विश्वविद्यालयमा आवद्ध वैज्ञानिक पाओला नोगालस आस्कारुन्जले भनिन्। “अझै नयाँ प्रजातिहरू पत्ता लगाउन बाँकी छ भन्ने कुरा आश्चर्यजनक छ। तिनीहरूलाई ज्वालामुखी, टापु वा समुद्रको गहिराईसम्म जानु पर्दैन।” यो बिरालो हाल बोलिभियामा एउटा उद्धार केन्द्रमा छ र यस प्रजातिको एक मात्र पुष्टि भएको जीवित सदस्य हो। तर वैज्ञानिकहरू यसका अन्य सदस्यहरू हुन सक्ने अनुमान गर्छन्।
टिग्रिनो नाम दिइएको १० वर्षको यो बिरालोले वैज्ञानिकहरूलाई अनुसन्धानमा डोर्याएको हो। उक्त उद्धार केन्द्रमा स्वयंसेवक स्वरूप काम गर्ने बोलिभियाली वैज्ञानिक डा नोगालस आस्कारुन्जले यो बिरालो असामान्य देखिएको अनुभव गरिन्। स्थानीयले फेला पारिएको यो बिरालोलाई सुरुमा घरपालुवा बिरालोको बच्चा ठानेका थिए। यद्यपि उमेर बढ्दै जाँदा यसको व्यवहार फरक देखिन थाल्यो। डा नोगालस आस्कारुन्जले युङ्गास क्षेत्रका घना जङ्गलहरूमा साना जङ्गली बिरालाका बारे अन्य घटनाहरू सुनिन्, तर त्यो बेलासम्म वैज्ञानिक अध्ययन थिएन। यो गोप्य कुरा बुझ्न विश्वभरिका अनुसन्धानकर्ताहरूसँग मिलेर ‘टाइगर क्याट’को पारिवारिक इतिहास र डीएनएको अध्ययन गरी अनुसन्धान सुरु गरियो।
