२८ चैत, स्याङ्जा । चैत-वैशाखको खडेरीसँगै हरेक वर्ष वन डढेलोको जोखिम बढ्ने भए पनि यस वर्ष स्याङ्जामा उल्लेखनीय रूपमा कमी आएको देखिएको छ। विगतमा सामान्य लापरबाहीका कारण ठूलो क्षेत्रफलमा वन विनाश हुने र वन्यजन्तु तथा बस्ती जोखिममा पर्ने अवस्था रहँदा अहिले स्थिति केही सुधारिएको छ। डिभिजन वन कार्यालय स्याङ्जाका अनुसार अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा झण्डै ४९७ दशमलव २ हेक्टर वन क्षेत्रमा डढेलो लागेको थियो। तर, आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा यो घटेर जम्मा २४ हेक्टरमा सीमित भएको तथ्याङ्कले देखाउँछ। यस वर्ष आँधीखोला गाउँपालिकाको राम्चे क्षेत्रमा सानो स्तरको डढेलो बाहेक ठूलो क्षति भएका घटनाहरु सार्वजनिक भएका छैनन्।
समय-समयमा परेको वर्षा, सचेतनामूलक कार्यक्रम र पूर्वतयारीले वन डढेलो नियन्त्रणमा सकारात्मक प्रभाव परेको डिभिजन वन अधिकृत नवराज बरालले बताएका छन्। ‘यस वर्ष विगतको तुलनामा डढेलो निकै कम देखिएको छ’, उनले भने, ‘स्थानीयको सक्रियता र समयमै गरिएको व्यवस्थापनले जोखिम घटाउन सहयोग पुग्यो।’ उनले अझै पनि जोखिम पूर्ण रूपमा टरेको नभएकाले सबै पक्ष सतर्क रहन आवश्यक रहेको पनि बताए। फागुन-चैतको सुख्खा मौसममा समेत बीच-बीचमा परेको वर्षाले वन क्षेत्र हरियाली बनाइराख्न मद्दत गरेको छ। साथै, वन कार्यालयले सञ्चालन गरेको जनचेतनामूलक अभियान र डढेलो नियन्त्रणका पूर्वतयारीले पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन्।
पतझरका कारण जोखिममा पर्ने पाखापखेरामा समेत वन संरक्षण हुनु सकारात्मक संकेतका रूपमा लिइएको छ। जिल्लाभर रहेका ५२५ सामुदायिक वनहरू सुरक्षित रहँदा “हरियो वन नेपालको धन” भन्ने नाराले पनि यथार्थ रूप पाएको महसुस गरिएको छ। यद्यपि, वैशाखसम्मको संवेदनशील समय अझै बाँकी भएकाले निरन्तर सतर्कता अपनाउन सके स्याङ्जाको यो उपलब्धि अन्य जिल्लाका लागि उदाहरण बन्न सक्ने देखिन्छ।
