३० चैत, पेरिस । मध्य पूर्वमा जारी तनाव निर्णायक चरणमा प्रवेश गरेको देखिन्छ। अमेरिका र इरानबीचको वार्ता असफल भएपछि सैन्य दबाब, तेल बजारमा मूल्य वृद्धिको संकेत र क्षेत्रीय द्वन्द्वहरू बढ्दो क्रममा छन्, जसले युद्धको जोखिमलाई अझ बढाएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग वार्ता भए वा नभए पनि आफूलाई फरक नपर्ने बताएका छन्। फ्लोरिडाबाट फर्केर मेरिल्यान्डस्थित जोइन्ट बेस एन्ड्रुजमा सञ्चारकर्मीहरूसँग कुरा गर्दै उनले भने, “इरानसँग सम्झौता नभए पनि अमेरिका आफ्नो रणनीतिमा दृढ रहनेछ।”
यसैबीच, पाकिस्तानमा सप्ताहन्तमा भएका वार्ता निष्कर्षविहीन हुँदा कूटनीतिक प्रयासहरू कमजोर देखिएका छन्। तनावमा वृद्धि गर्दै अमेरिकी सेनाले सोमबारदेखि इरानी खाड़ी बन्दरगाहहरूमा नाकाबन्दी लागू गर्ने घोषणा गरेको छ। युएस सेन्ट्रल कमान्डका अनुसार होर्मुज जलडमरूमध्य आसपासका इरानी बन्दरगाहहरूमा आवतजावत गर्ने जहाजहरूमा निगरानी र नियन्त्रण गरिनेछ। तीव्रता बढे पनि अन्य देशका जहाजहरूको स्वतन्त्र आवागमनमा असर नपारिने जनाइएको छ। यो रणनीतिक केन्द्र, जुन विश्वको करिब पाँचौँ भाग तेल आपूर्ति गर्छ, यस्तो कदमले विश्व बजारमा अस्थिरता ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
इरानले उक्त कदमलाई अस्वीकार गर्दै कडा प्रतिक्रिया जनाएको छ। रिभोलुसनरी गार्ड्सले होर्मुज क्षेत्रमा आफ्नो पूर्ण नियन्त्रण रहेको दाबी गर्दै कुनै पनि भड्काउने कार्यको कडा जवाफ दिने चेतावनी दिएको छ। इरानी नौसेनाका प्रमुखले अमेरिकी कदमलाई ‘हास्यास्पद’ भने र आफ्नो सेनाले क्षेत्रका सबै गतिविधिमा निगरानी राखिरहेको बताएका छन्। इरानी संसदका अध्यक्ष मोहम्मद बाघेर गालिबफले पनि देश कुनै दबाबमा नझुक्ने बताएका छन्। उनका शब्दहरू अनुसार, “युद्ध थोपे हामी लड्नेछौं, र संवाद आउँदा त्यसैमा अघि बढ्नेछौं।” विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले वार्ता सम्झौतासँग ‘इन्च मात्र टाढा’ पुगेको दाबी गरे र अन्तिम समयमा अमेरिकाले अडान परिवर्तन नगर्ने आरोप लगाएका छन्।
यसैबीच, तनावको प्रत्यक्ष प्रभाव ऊर्जा बजारमा देखिएको छ। अमेरिकी कच्चा तेलको मूल्य प्रतिवार्षिक १०० डलर नाघेको छ भने अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा ब्रेन्ट तेलको मूल्य तीव्र रूपमा वृद्धि भएको छ। विश्लेषकहरूले खाड़ी क्षेत्रमा आउने अवरोध जोखिमले आपूर्ति अस्थिर भएपछि मूल्य बढेको बताएका छन्।
क्षेत्रीय स्तरमा पनि द्वन्द्व शान्त हुने संकेत छैन। लेबनानका प्रधानमन्त्री नवाफ सलामले इजरायल–हिजबुल्लाह युद्ध अन्त्य गर्ने प्रयास जारी रहेको बताएका छन्। उनले इजरायली सेनालाई फिर्ता गराउने, कैदिहरूलाई मुक्त गराउने र ध्वस्त संरचनाको पुनःनिर्माण गर्ने लक्ष्यमा काम भइरहेको उल्लेख गरेका छन्। तर, इजरायलले आफ्नो सैन्य कारबाही निरन्तरता दिने संकेत दिएको छ। प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले दक्षिण लेबनान भ्रमण क्रममा हिजबुल्लाहबाट आउने खतरा नियन्त्रणमा आएको तर “सुरक्षा क्षेत्रभित्र झन् युद्ध जारी” रहेको स्वीकार गरेका छन्।
संयुक्त राष्ट्रसंघीय शान्ति मिशन युनिफिलले इजरायली ट्याङ्कहरूले आफ्ना गाडीहरूमा दुई पटक ठक्कर दिंदै दक्षिण लेबनानका केही मार्ग अवरुद्ध गरेको जानकारी दिएको छ, जसले अन्तर्राष्ट्रिय चिन्ता बढाएको छ। लेबनानमा जारी आक्रमणमा कम्तीमा पाँच जनाको मृत्यु भइसकेको र कुल मृतक संख्या दुई हजार ५५ पुगेको त्यहाँको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ। इजरायलले हाल लागू गरिएको युद्धविरामलाई लेबनानमा लागू नगर्ने र हिजबुल्लाहविरुद्ध कारबाही जारी राख्ने पुनःअडान दोहोर्याएको छ।
