नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार मधेश बाहेकका प्रदेशहरूमा २.५ देखि १० आना क्षेत्रफलका साना जग्गाहरूको कारोबार बढी हुने देखिएको छ। मधेश प्रदेशमा २० आना भन्दा बढी क्षेत्रफल भएका ठूला जग्गाहरूको कारोबार बढी र कुल कारोबार क्षेत्रफलमा मधेश प्रदेश अग्रस्थानमा रहेको छ। घरजग्गा कर्जा आर्थिक वर्ष २०७७/७८ देखि २०८१/८२ सम्म ७२.४१ प्रतिशतले वृद्धि भईसकेको छ र केन्द्रीय बैंकले घरजग्गा मूल्य सूचकाङ्क प्रकाशित गर्ने तयारीमा रहेको छ।
चैत ३०, काठमाडौं– मधेश बाहेकका प्रदेशहरूमा साना टुक्रा भएका जग्गाहरूको कारोबार बढी हुने तथ्यांकहरूले देखाएका छन्। मधेश प्रदेशमा भने जग्गा खेतीपातीमा उपयुक्त भएकाले ठूलो क्षेत्रफलका जग्गाजन्य कारोबार बढी हुने गरेको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकको घरजग्गाको पछिल्लो अवस्थाको अध्ययन प्रतिवेदन अनुसार, जग्गा कारोबारका आधारमा मधेश बाहेक सबै प्रदेशहरूमा २.५ देखि १० आना क्षेत्रफलका साना प्लटहरू बढी कारोबार हुने पाइएको छ। तर मधेश प्रदेशमा २० आना भन्दा माथि ठूला प्लटहरूमा कारोबार बढी देखिएको छ।
कुल कारोबार भएको जग्गाको क्षेत्रफलका आधारमा मधेश प्रदेशको हिस्सा सर्वाधिक रहेको छ, त्यसपछि कोशी र लुम्बिनी प्रदेश रहेका छन्। कुल कारोबार मूल्यको आधारमा बागमती प्रदेश अग्रस्थानमा रहेको छ। महानगर र उपमहानगरपालिकामा ५ देखि १० आना क्षेत्रफल भएका प्लटहरू सबैभन्दा बढी कारोबार भएका छन्। केन्द्रीय बैंकले भूमि व्यवस्थापन तथा अभिलेख विभाग र आन्तरिक राजस्व विभागबाट सङ्कलित तथ्यांकहरूका आधारमा रियल इस्टेट कारोबार सम्बन्धी तथ्यांक त्रैमासिक रूपमा प्रकाशन गर्दै आएको छ।
केन्द्रीय बैंकले राजीनामा कारोबारका आधारमा रियल इस्टेट कारोबारको प्रवृत्ति विश्लेषण गरिरहेको छ। यसमा कारोबारको संख्या, मूल्य, कारोबार क्षेत्रफल, राजस्व संकलन र बैंकबाट रियल इस्टेट क्षेत्रमा गएको कर्जा लगायतका तथ्यांकले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दछन्। अध्ययनमा रियल इस्टेट कारोबारलाई राष्ट्रिय, प्रादेशिक, महानगरपालिका तथा उपमहानगरपालिकाको स्तरमा विश्लेषण गरिन्छ। त्रैमासिक तथ्यांकअनुसार घरजग्गा कारोबारमा मौसमी प्रवृत्ति देखिएको छ। आर्थिक वर्षको पहिलो त्रैमासमा कारोबार न्यून हुन्छ भने तेस्रो र चौथो त्रैमासमा उच्च देखिएको छ।
