५ वैशाख, काठमाडौं । ‘वर्षा र सहकालका देवता’ मानिने रातो मच्छिन्द्रनाथलाई शनिबार रथारोहण गरिएको छ। प्रत्येक वर्ष वैशाख शुक्ल पक्ष प्रतिपदाको दिन साइत निर्धारण गरी मच्छिन्द्रनाथलाई रथमा विराजमान गराउने प्रचलन छ। यस वर्ष उक्त तिथि शनिबार परेकोले सोहीअनुसार रथारोहण गरिएको हो। मच्छिन्द्रनाथको मूर्तिलाई ललितपुरको त: बहालबाट खटमा राखेर पुल्चोकमा निर्मित रथमा पुर्याइ विराजमान गराएपछि विधिवत रूपमा मच्छिन्द्रनाथको जात्रा सुरु हुने मान्यता छ।
मच्छिन्द्रनाथलाई ६ महिना पाटनको त: बहाल र ६ महिना बुङ्मतीमा राख्ने प्रथा छ। सोहीअनुसार गत मङ्सिरमा पाटनको त: बहाल मन्दिरमा मूर्ति राखिएको थियो। मच्छिन्द्रनाथको रथ ३२ हात लामो र ४८ फिट अग्लो छ। मूर्तिलाई रथमा राखेर तीन दिनसम्मका लागि रथ तानेर पुल्चोकमा स्थापना गरिन्छ। त्यसपछि अर्को दिन पुल्चोकबाट गा: बहालसम्म रथ तानिन्छ।
मच्छिन्द्रनाथको रथ गा: बहालबाट मंगलबजार, त्यसपछि सुन्धारा, लगनखेल हुँदै जावलाखेल लगिने चलन छ। जावलाखेलमा पहिले राजाले भोटो देखाएर जात्रा सम्पन्न गर्ने परम्परा थियो, हाल उक्त कार्यक्रममा राष्ट्रपति समेत सहभागी हुने गरेका छन्। भोटोजात्रा समाप्त भएपछि मच्छिन्द्रनाथको मूर्तिलाई प्राचीन कलात्मक खटमा राखेर सांस्कृतिक बाजागाजासहित जावलाखेलबाट बुङ्मतीमा रहेको मच्छिन्द्रबहालमा पुनः विराजमान गराइन्छ। उपत्यकाकै सबैभन्दा लामो जात्राका रुपमा रहेको रातो मच्छिन्द्रनाथको रथयात्रा वैशाख शुक्लपक्ष प्रतिपदादेखि सुरु भएर असार शुक्ल चौथीसम्म करिब दुई महिनासम्म जारी रहन्छ।
