इरानले इस्लामावादमा हुन लागेको शान्ति वार्ताको दोस्रो चरणबाट बाहिरिने घोषणा गरेको छ। अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्स नेतृत्वको टोली वार्ताका लागि इस्लामावाद उड्न तयार छ भने इरानले वार्ताबाट पछि हटेको छ। इरानी र अमेरिकी बीचको तनावका कारण होर्मुज स्ट्रेट बन्द हुँदा विश्वव्यापी तेलको मूल्य ४० प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। पाकिस्तानको राजधानी इस्लामावादमा हुन लागेको शान्ति वार्ताको दोस्रो चरणबाट इरान पछि हटेपछि मध्यपूर्वमा पुनः युद्धको जोखिम बढेको छ।
जारी युद्धविरामको अवधि सकिन लाग्दा वासिङ्टन र तेहरान दुवैले एकअर्कालाई कडा चेतावनी दिँदै युद्ध पुनः सुरु गर्न तयार भएको जनाएका छन्। अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सको नेतृत्वमा स्टिभ विट्कोफ र जेरेड कुश्नर सहितको टोली वार्ताका लागि इस्लामावाद जान लागेको बेला इरानले वार्ताबाट बाहिरिने निर्णय सुनाएको हो। गत आइतबार अमेरिकी नौसेनाले इरानी झन्डावाहक एक मालवाहक जहाजलाई नियन्त्रणमा लिएपछि तेहरान क्रोधित बनेको छ। अमेरिकाले भने उक्त जहाजले आफ्नो नाकाबन्दी उल्लंघन गर्ने प्रयास गरेको भन्दै कारबाही गरिएको दाबी गरेको छ।
२८ फेब्रुअरीदेखि सुरु भएको युद्धका कारण इरानले होर्मुज स्ट्रेट बन्द गरेपछि अमेरिकाले इरानी बन्दरगाहहरूमा कडा नौसैनिक नाकाबन्दी लगाएको छ। राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले ‘ट्रुथ सोसल’ मार्फत इरानले बिना सर्त होर्मुज स्ट्रेट खुलाउने सम्म नाकाबन्दी हट्ने छैन स्पष्ट पार्नुभएको छ। ट्रम्पका अनुसार यो नाकाबन्दीले इरानलाई दैनिक ५० करोड डलर घाटा पुर्याउँदै आएको छ, जुन उनको अर्थतन्त्रका लागि असह्य अवस्थाको संकेत हो।
इरानी संसदका सभामुख मोहम्मद बाघेर गालिबाफले ट्रम्पले धम्की र घेराबन्दीमार्फत इरानलाई आत्मसमर्पण गराउन खोजेको आरोप लगाएका छन्। उनले धम्कीको छायामा इरानले कुनै पनि वार्ता नगर्ने र विगत दुई हप्तादेखि रणभूमिमा नयाँ रणनीतिसहित तयार रहेको बताएका छन्। त्यस्तै, इरानको रिभोलुसनरी गार्ड्सले आफ्नो अनुमति बिना होर्मुज स्ट्रेटबाट प्रवेश गर्ने जहाजलाई निशाना बनाउने चेतावनी गरेको छ। यो तनावको प्रत्यक्ष असर विश्वव्यापी तेल र ग्यास बजारमा देखिएको छ।
विश्वका झण्डै २० प्रतिशत तेल र मल आपूर्ति गर्ने यो जलमार्ग अवरुद्ध हुँदा फेब्रुअरीको तुलनामा इन्धनको मूल्य ४० प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। मंगलबार ब्रेन्ट क्रुड प्रति ब्यारेल ९५ डलरमा कारोबार भएको छ, जुन युद्धविरामअघि को १२० डलरको तुलनामा केही कम भएपनि सामान्य अवस्था भन्दा धेरै उच्च हो। कूटनीतिक प्रयासहरू असफल हुँदै गएपछि मध्यपूर्वमा थप ठूलो सैन्य मुठभेड हुने जोखिम बढेको छ।
