चीनको सिचुआनमा नयाँ विषालु सर्प प्रजाति ‘ट्रिमेरेसुरस ली’ फेला

चीनको सिचुआन प्रान्तमा नयाँ विषालु सर्प प्रजाति ‘ट्रिमेरेसुरस ली’ फेला परेको छ, जुन लामो समयदेखि सामान्य प्रजाति ठानेर बेवास्ता गरिएको थियो। डीएनएको विश्लेषणले यस सर्पको फरक विकासवादी शाखा पुष्टि गरेको छ र यसको टाउकोका विशेषताहरू अन्य प्रजातिहरूबाट भिन्न छन्। यो सर्प सिचुआनको माउन्ट एमेई र सिलिङ स्नो माउन्टेन क्षेत्रमा फेला परेको हो र यसले जैविक विविधताको केन्द्रमा अझ धेरै अज्ञात प्रजातिहरू हुनसक्ने सम्भावना देखाएको छ।

चीनको सिचुआन प्रान्तका कुहिरोयुक्त पहाडहरूमा दशकोंदेखि लुकेको चम्किलो हरियो रङको विषालु सर्प (पिटभाइपर) फेला परेको छ। यो पूर्णतया नयाँ प्रजाति भएको वैज्ञानिकहरूले पुष्टि गरेका छन्। यसअघि वैज्ञानिकहरूले यसलाई सामान्य प्रजाति भएको बुझेर बेवास्ता गरेका थिए, तर हालै गरिएको डीएनए विश्लेषणले यस प्रजातिको पृथक पहिचान गरेको छ। ‘जुसिस्टेमेटिक्स एन्ड इभोलुसन’ जर्नलमा प्रकाशित यस अनुसन्धानले अध्ययन क्षेत्रहरूमा अझै धेरै अज्ञात प्रजातिहरू रहेको दाबी गरेको छ।

चेङ्दु इन्स्टिच्युट अफ बायोलोजी र जाइँट पाण्डा नेसनल पार्कका अनुसन्धानकर्ताहरूले यो नयाँ प्रजातिको नाम प्राचीन चिनियाँ दर्शनशास्त्री ‘लाओजी’ को सम्मानमा ‘ट्रिमेरेसुरस ली’ अर्थात् ‘हुवाक्सी ग्रिन पिटभाइपर’ राखेका हुन्। लाओजीको दर्शनले मानव र प्रकृतिको सामञ्जस्यपूर्ण सहअस्तित्वमा जोड दिन्छ, जुन सर्प फेला परेको राष्ट्रिय निकुञ्जको संरक्षण अभियानसँग मेल खान्छ।

डीएनए र शारीरिक भिन्नता दशकौँदेखि यस सर्पलाई यसको समान हरियो रङका कारण सामान्य ‘ब्याम्बो पिटभाइपर’ मानिएको थियो। तर, विस्तृत आनुवंशिक परीक्षणले यस सर्पको फरक विकासवादी शाखा भएको पुष्टि गरेको छ। शारीरिक रूपमा पनि यसको टाउकोका कत्लाहरू अरू सम्बन्धित प्रजातिहरूभन्दा चिटा र भिन्न छन्। अद्वितीय रूप र स्वभावमा यो नयाँ सर्प प्रजातिमा भाले र पोथीबीच स्पष्ट भिन्नता देखिन्छ। दुवैको शरीर चम्किलो हरियो भए पनि भालेको शरीरको छेउमा गाढा रातो र सेतो धर्का हुन्छन् तथा आँखाको रङ एम्बरजस्तो देखिन्छ। पोथीमा सामान्य पहेँलो धर्का र सुन्तला–पहेंलो आँखाहरू हुन्छन्। झण्डै ८० सेन्टिमिटर लामो यो सर्प अत्यन्त विषालु छ र मानिसलाई डस्दा गम्भीर बिरामी बनाउन सक्छ।

जैविक विविधताको केन्द्र यो सर्प सिचुआनको माउन्ट एमेई र सिलिङ स्नो माउन्टेनको ओसिलो वन क्षेत्रमा फेला परेको हो, जुन विश्वकै जैविक विविधताले समृद्ध स्थानहरू मध्येको एक हो। अनुसन्धान टोलीका प्रमुख बो काईका अनुसार यो खोजले वर्षौंदेखि अन्वेषण भइरहेका क्षेत्रहरूमा पनि अझ धेरै अज्ञात वस्तुहरू पत्ता लगाउन बाँकी रहेको पुष्टि गरेको छ। वैज्ञानिकहरूले जैविक विविधताको यस्ता केन्द्रहरूमा निरन्तर स्थलगत सर्वेक्षण जारी राख्नु आवश्यक रहेको जोड दिएका छन्।