प्रधानमन्त्री वलेन्द्र शाह बालेनले पहिलो पटक प्रतिनिधिसभामा बोलेको विषयले उनी र उनको दल राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) विवादको केन्द्रविन्दुमा पुगेका छन्। उनले आइतबारको बैठकमा सांसदहरूको प्रश्नको जवाफ दिँदै नेपाल-भारत सीमा विवादको बारेमा गरेका अभिव्यक्तिले विवाद उत्पन्न गरेका छन्। जब सांसदहरूको प्रश्नको उत्तर दिंदै उनले भने, “तपाईँहरूलाई अचम्म लाग्ला, मैले पनि प्रधानमन्त्री भएपछि मात्र थाहा पाएँ कि भारतले मात्र नभई नेपालले पनि भारतको जमिन धेरै ठाउँमा मिचेको रहेछ। यो कुरा हालै पत्ता लागेको हो, त्यसैले दुवै देशले अध्ययन गरेर मिचिएका क्षेत्रहरू समाधान गर्ने सोच बनाएका छौँ।” प्रधानमन्त्रीले यस्तो जवाफ दिएपछि विपक्षीहरूले संसद्मा उनको अभिव्यक्तिमा आपत्ति जनाएका छन्। उक्त अभिव्यक्ति सामाजिक सञ्जाल र सञ्चारमाध्यममा पनि व्यापक विवादको विषय बनेको छ।
प्रधानमन्त्रीको उक्त अभिव्यक्तिले विवाद बढेपछि परराष्ट्र मन्त्रालयका प्रवक्ताले “नेपाल-भारत सीमा सम्बन्धमा सम्माननीय प्रधानमन्त्रीज्यूले संसदमा व्यक्त गर्नुभएको विषयमा मिडियाबाट सोधिएको प्रश्नको जवाफ” नामक वक्तव्य जारी गरेका छन्। प्रवक्ताले भनेका छन्, प्रधानमन्त्रीको भनाइ “मूल रूपमा दशगजा क्षेत्र अतिक्रमण तथा ‘क्रस बोर्डर एक्युपेसन’ अर्थात् सीमा पारको जमिनसम्बन्धी” रहेको छ। उनका अनुसार, “नेपाल-भारत सीमा निर्धारण गर्दा नदी क्षेत्रका सीमा व्यवस्थामा ‘फिक्स्ड बाउन्ड्री प्रिन्सिपल’ अपनाइएकोले एक देश निवासीले अर्को देशको भूभागमा रहेको जमिनमा कृषियोग्य वा आवासीय गतिविधि गरिरहेका छन्।” प्रवक्ताले थपे, “प्रविधिक अध्ययनले केही क्षेत्रमा नेपालले प्रयोग गरिरहेको जमिन भारत आन्दोलनमा पर्नसक्ने र भारतले प्रयोग गरेको जमिन नेपालतर्फ पर्नसक्ने देखाएको छ। प्रधानमन्त्रीले संसदमा भनेका ‘कतिपय स्थानमा भारतको जमिन नेपालतर्फ रहेको हुनसक्ने’ भनाइ यही प्राविधिक तथ्य र ‘क्रस बोर्डर एक्युपेसन’ सँग सम्बन्धित हो।
बालेनको पहिलो संसदयात्रामा दिइएको अभिव्यक्तिलाई ‘गलत’ ठहरिएपछि उनका अभिव्यक्तिप्रति राजीनामा माग गर्ने, सफाइ गर्ने, र बोली चिप्लिएको भन्दै शंका गर्नेहरू समेत देखिएका छन्। पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री तथा राप्रपा नेता कमल थापाले बालेनको अभिव्यक्तिले ‘पूरी मुलुकलाई झस्काएको र आश्चर्यचकित बनाएको’ बताएका छन्। प्रधानमन्त्रीको भनाइ अतिरञ्जित र गलत भएको भन्दै थापाले तुरुन्तै सुधार गर्न आग्रह गरेका छन्। उनले भने, “केही स्थानमा सीमा विवाद भए पनि नेपालले भारतको सीमा मिचेको वा अतिक्रमण गरेको छैन। नेपाल छिमेकीको सीमा मिच्नु हुँदैन भन्ने हाम्रो अडान हो। यदि प्रधानमन्त्रीलाई लाग्छ नेपालले भारतको सीमा मिचेको छ भने त्यसको प्रमाणसहित छिट्टै सार्वजनिक गर्नुपर्छ, गल्ती सच्याएर भारतलाई भूभाग फिर्ता गर्नुपर्छ।”
