अर्कोपटक पूर्ण चन्द्र हेर्दा कृपया एकपटक ‘थीआ’ पनि सम्झनुहोस्। लगभग साढे चार अर्ब वर्षअघि पृथ्वीमा ठोक्किएको एक काल्पनिक ग्रहलाई वैज्ञानिकहरूले ‘थीआ’ नाम दिएका छन्। सो भीषण ठक्करपछि उछिट्टिएका टुक्राहरू नै पछि गएर चन्द्रमा बनेको ठानिन्छ। यो विश्वास अनुसार थीआको ‘बलिदान’ नभएको भए हाम्रो प्राकृतिक उपग्रह चन्द्रमाको उत्पत्ति नै नहुने थियो र तपाईँले यो लेख पढ्न पाउनु पनि कठिन हुन्थ्यो।
वैज्ञानिकहरूका अनुसार प्रारम्भिक कालको पृथ्वी र करिब मंगल ग्रहजस्तो ठूलो पिण्डबीच ‘भीषण’ ठक्कर भएको थियो। त्यो घटनापछि उछिट्टिएका टुक्राहरू क्रमशः जम्मा भई नयाँ चन्द्रमा बनेको हुनसक्ने वेधशाला छ। ‘जायन्ट इम्प्याक्ट हाइपथेसिस’ नामक यो अनुमान अनुसार त्यस्तो ठक्करपछि विकास भएको सम्बन्धले पृथ्वीमा जीवन उदयको लागि अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।
विगत केही अर्ब वर्षदेखि चन्द्रमाले हाम्रो ग्रहसँग गुरुत्वाकर्षण तानातानको सम्बन्ध बनाएर पृथ्वीलाई उसको अक्षमा घुम्ने क्रममा स्थिरता प्रदान गर्यो र हामीलाई स्थिर जलवायु प्रणाली उपलब्ध गरायो। “जलवायु स्थिरता नहुँदा यहाँ विषम जलवायु र मौसमी प्रणाली हुने थिए, जसले जीवनको विकासलाई सहयोग गर्दैनथ्यो,” जर्मनीको माक्स प्लाङ्क इन्स्टिच्युट फर सोलर सिस्टम रिसर्चका विज्ञ प्राध्यापक थोर्स्टन क्लाइनले बताउनुभएको छ।
पृथ्वीले भोगेको हुनसक्ने यो भयङ्कर तथा रहस्यमय घटनाबारे गत नोभेम्बरमा गरिएको एक अन्तर्राष्ट्रिय अध्ययन टोलीमा क्लाइन पनि सहभागी थिए। ‘साइन्स’ पत्रिकामा प्रकाशित सो अनुसन्धानले पृथ्वी र चन्द्रमाको पदार्थको रासायनिक परीक्षण गर्दा सौर्यमण्डल निर्माणको त्यो उथलपुथलपूर्ण समयमा पृथ्वी र थीआ एकअर्काका नजिक रहने असहज छिमेकीहरू जस्तो रहेको विश्वासलाई थप बल पुर्याएको छ।
