फिफा अध्यक्ष जियानी इन्फान्टिनोले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई विश्वकपको फाइनल खेलमा सहभागी भएर विजेतालाई ट्रफी हस्तान्तरण गर्ने सम्भावना रहेको बताएका छन्। फिफा र ट्रम्पको निकट सम्बन्धले खेलकुदको राजनीतिक तटस्थताको अवधारणामा प्रश्न उठाउँदै विश्लेषक र पूर्व पदाधिकारीहरूले यसलाई आचारसंहिताको गम्भीर उल्लङ्घनका रूपमा उल्लेख गरेका छन्। अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले सन् २०२६ को विश्वकप र ओलम्पिकलाई सफ्ट पावरको रूपमा प्रयोग गरी आफ्नो कूटनीतिक प्रभाव विस्तार गर्ने रणनीति अघि सारेको छ।
१४ असार, काठमाडौं। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले विश्वकपको फाइनल खेलमा सहभागी भई ट्रफी हस्तान्तरण गर्ने फिफा अध्यक्ष जियानी इन्फान्टिनोले बताए। ट्रम्पले हालसम्म यस विश्वकपमा कुनै पनि खेल प्रत्यक्ष हेरेका छैनन्। बीबीसीको रिपोर्टअनुसार, न्युजर्सीमा रहेको मेटलाइफ स्टेडियममा जुलाई १९ मा हुने फाइनल खेलअघि उनी मैदानमा उपस्थित हुने सम्भावना छ।
११ जुनमा सुरु भएको फिफा विश्वकप २०२६ अमेरिकासहित क्यानडा र मेक्सिकोमा आयोजना भैरहेको छ। इन्फान्टिनोले सञ्चार माध्यम फक्ससँगको कुराकानीमा भने, ‘हामी राष्ट्रपतिसँगै फाइनल खेलको आनन्द लिनेछौं र विजेतालाई ट्रफी हस्तान्तरण गर्नेछौं।’ जब उनलाई सोधियो कि ट्रम्पसँगै ट्रफी दिने हो कि होइन, उनले थपे, ‘अवश्य पनि, हामी सधैं सँगै हुनेछौं।’
यस प्रतियोगिताका १०४ खेलमध्ये ७८ खेल अमेरिकाले आयोजना गरिरहेको छ भने बाँकी खेल मेक्सिको र क्यानडामा भइरहेका छन्। ह्वाइट हाउसको विश्वकप कार्यदलका कार्यकारी निर्देशक एन्ड्र्यू जुलियानीले ‘द टेलिग्राफ’ लाई भनेका छन् कि ट्रम्प ‘मानिसहरूलाई कौतुहलतामा राख्न रुचाउँछन्’ र आफ्नो व्यस्त तालिकाका कारण अहिलेसम्म कुनै खेलमा उपस्थित हुन नसकेको बुझिन्छ।
ट्रम्प गत हप्ता ह्वाइट हाउसमा भएको यूएफसी कार्यक्रममा सहभागी भएका थिए। हालै मात्र न्युयोर्कमा एनबीएको फाइनल खेल हेर्न पुगेका उनी पहिलो अमेरिकी राष्ट्रपति भएका छन्। त्यो खेलमा दर्शकहरूले उनलाई हुटिङ गरेका थिए। उनले हेरेको उक्त तेस्रो खेलमा स्यान एन्टोनियो स्पर्सले न्युयोर्क निक्सलाई ११५–१११ ले पराजित गरेको थियो।
गत वर्ष गर्मीयाममा मेटलाइफ स्टेडियममै चेल्सीका कप्तान रिस जेम्सलाई क्लब विश्वकपको ट्रफी हस्तान्तरण गर्दा ट्रम्प विजेताहरूको पोडियममै बसेका थिए। उनको व्यवहारले त्यहाँ उपस्थित केही खेलाडीहरूलाई अलमलमा पारेको थियो। इरान युद्धका प्रसङ्ग होस् वा उनको सार्वजनिक जीवनमा आलोचना भइरहेको छ। उनले कूटनीतिक रूपमा सफ्ट पावरभन्दा हार्ड पावरमा विश्वास देखाउँछन्, तर खेलकुदमार्फत आफ्नो ‘मागा’ अभियान प्रदर्शन गरेका छन् जसबाट खेलकुदलाई सफ्ट पावरको रूपमा प्रयोग गर्न खोजेको देखिन्छ।
ट्रम्पको विश्वकप एजेन्डाले अमेरिकाको विदेश नीतिमा नयाँ दिशा दिएको छ। पोलिटिकोका विश्लेषकहरूका अनुसार, ‘अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले आफ्नो नाम नै ‘खेलकुद मन्त्रालय’ राख्नु पर्ने स्थिति आएको छ।’ पोलिटिकोले प्राप्त सरकारी कागजात र मन्त्रालयका अधिकारीहरूसँगको अन्तरवार्तामा विश्वकपलाई विदेश मन्त्रालयका लागि महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा हेरिएको पाइन्छ। यी कागजातहरूमा ‘स्पोर्ट्स डिप्लोमेसी प्लेबुक’ पनि समावेश छ जसमा विश्वकप र ओलम्पिकजस्ता ठूला प्रतियोगितामा अमेरिकाको सफ्ट पावर र विदेशी लगानी कसरी बढाउने भन्ने योजना छ। साथै, ट्रम्पका केही सामाजिक नीतिहरूलाई अगाडि बढाउनसमेत योजना बनाइएको छ।
गत डिसेम्बरमा विदेश मन्त्रालयका कर्मचारीहरूलाई ९ पृष्ठको ‘स्पोर्ट्स डिप्लोमेसी प्लेबुक’ वितरण गरिएको थियो जसमा ‘खेलकुद दशक’ अवधिलाई कसरी उपयोग गर्ने भन्ने निर्देशन छ। यस अवधिमा सन् २०२६ को विश्वकप, २०२८ र २०३४ को ओलम्पिक खेलहरू लगायत अन्य विभिन्न ठूला खेल प्रतियोगिताहरू अमेरिकाको माटोमा संचालन हुनेछन्।
ट्रम्पले सन् २०१६ को पहिलो कार्यकालदेखि नै फिफासँग निकट सम्बन्ध बनाएका छन्। त्यो समयमा फिफा इतिहासकै सर्वाधिक भ्रष्टाचारको आरोपमा समस्यामा परिरहेको थियो। वरिष्ठ फुटबल अधिकारीहरू २० करोड डलरभन्दा बढी घूस लिएको आरोपमा पक्राउ परेका थिए। सेप ब्लाटरले त्यस्तो संकटपछि राजीनामा दिएपछि इन्फान्टिनो फिफाको अध्यक्ष बनेका हुन्। एफबीआइले फिफालाई अन्तर्राष्ट्रिय अपराधको नमुना मानेको थियो र ट्रम्पले २०२६ को विश्वकप आयोजना नजिकबाट समझदारीमार्फत सहयोग गरेको देखिन्छ। ट्रम्पले यस विषयमा खुलेर बताएका थिए कि उनलाई विश्वकप शब्द सुनेर यस अभियानमा सामेल हुन मन लागेको थियो।
यस विश्वकप र ट्रम्पलाई लिएर व्यापक चर्चा र आलोचना भएको छ। फिफाको स्थापित इतिहास र तटस्थताको सिद्धान्त विपरितको यो कदमले विश्वभरिका खेल विश्लेषक, सञ्चारकर्मी र खेलाडीहरूले असन्तुष्ट प्रतिक्रिया व्यक्त गरेका छन्। खेलकुद विश्लेषकहरूले यस कदमलाई फिफाको राजनीतिक तटस्थताको नियमको उल्लंघन र शक्ति समक्ष घुँडा टेक्ने कार्यको रूपमा व्याख्या गरेका छन्।
प्रख्यात खेल इतिहासकार र फुटबल विश्लेषक डेभिड गोल्डब्लाटले इन्फान्टिनोले अमेरिकी राष्ट्रपतिलाई खुसी पार्ने प्रयास गरेकोमा आलोचना गर्दै ‘द न्यूयोर्क टाइम्स’ सँग भने, ‘एक सनकी, आत्मकेन्द्रित र प्रतिशोधी नेतालाई कसरी नियन्त्रण गर्ने भन्ने कुरा इन्फान्टिनोलाई राम्रोसँग थाहा छ। उनी तडकभडक र चापलुसीको मिश्रणको मद्दतले यस्ता नेतालाई प्रभावित पार्न विश्वास गर्छन्।’
फिफा सुशासन समितिका पूर्व अध्यक्ष मिगुएल मादुरोले पनि फिफाको आन्तरिक स्वतन्त्रता र तटस्थ छविमा संकट देखिएको बताएका छन्। मादुरोले भने, ‘फिफा नेतृत्वले संस्थाको तटस्थ छवि कायम राख्नुपर्ने दबाब महसुस गर्न छाडेको छ।’ त्यसअघि पनि मादुरोले ट्रम्प र इन्फान्टिनोका कदमहरूलाई आलोचनात्मक नजरले हेरेका थिए। उनले इन्फान्टिनोको यस्तो कदमलाई फिफा आचारसंहिताको धारा १५ को स्पष्ट उल्लंघन बताए जुन नियमले फिफा र यसको पदाधिकारीहरूलाई राजनीतिक मामिलामा पूर्ण तटस्थ रहन निर्देशन गर्दछ।
