समाचार सारांशमा गरिएको सम्पादकीय समीक्षा अनुसार, जेनजी आन्दोलनको तयारीबारे सुरक्षा निकायहरूबीच पर्याप्त सूचना उपलब्ध नहुँदा छानबिन आयोगको प्रतिवेदनले यसको परिलक्षित गरेको छ। सुरक्षा निकायहरूले दिएका बयानहरूले जेनजी आन्दोलनको तयारी सम्बन्धी सूचना भिन्नता उजागर गरेका छन्। २३ र २४ भदौमा भएका घटनाहरूमा सुरक्षा निकायहरूबीच समन्वयको गम्भीर कमी देखिएको छ। ११ चैत, काठमाडौं । गत २३ र २४ भदौमा सम्पन्न जेनजी आन्दोलनको तयारीबारे सुरक्षा निकायहरूबीच पर्याप्त सूचना साझा नभएको छानबिन आयोगको प्रतिवेदनले प्रस्ट पारेको छ। प्रतिवेदन अनुसार, सूचना सङ्कलन गर्ने मुख्य जिम्मेवारी पाएको राष्ट्रिय अनुसन्धान विभागदेखि नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी र नेपाली सेनासम्ममा आवश्यक सूचना प्राप्तिमा ठूलो खोट देखिएको छ। सुरक्षाकर्मीहरूले दिएका बयान र घटनाका विवरणहरूमा जेनजी आन्दोलनको तयारीबारे विभिन्न फरक-फरक जानकारी फेला परेको छ। प्रहरी अधिकारीहरूकै बीच समेत जेनजी आन्दोलनको तयारीबारे उल्लेख्य असङ्गत सूचना प्राप्त भएको छ। तत्कालीन आईजीपी चन्द्रकुवेर खापुङले शान्तिपूर्ण प्रदर्शन हुने जानकारी पाएको बताएका छन्। अर्कोतर्फ, तत्कालीन एआईजी र हालका आईजीपी दानबहादुर कार्कीले रेडिट, डिस्कर्ड, एक्सजस्ता सामाजिक सञ्जालहरूमा भएको छलफलबारे सूचना पाएको बताएका छन्। कार्कीको बयानअनुसार, “जेनजीले प्रयोग गर्ने रेडिट, डिस्कर्ड, एक्स लगायत सामाजिक सञ्जालहरूको सूचना अनुगमन गर्दै जिल्ला सुरक्षा समितिको बैठकबाट सुरक्षा योजना पारित गरी ४,३९६ प्रहरी कर्मचारी परिचालित गरेका थियौं।” कार्य विभागका तत्कालीन एआईजी सिद्धीविक्रम शाहले पनि टिकटक, फेसबुक, रिल्स, डिस्कर्डमा जेनजी आन्दोलन सम्बन्धी सूचना तीव्र रूपमा फैलन थालेपछि तत्कालीन आईजीपीलाई जानकारी गराएको उल्लेख गरेका छन्। काठमाडौं उपत्यका प्रहरी कार्यालय रानीपोखरीका तत्कालीन निमित्त प्रमुख डीआईजी ओम रानाले भने सोचेभन्दा फरक प्रकारको आन्दोलन भएको बताएका छन्। काठमाडौंका तत्कालीन एसएसपी विश्व अधिकारीले पूर्वसूचना अनुमान गर्न नसकेको बताएका छन्। सन् २०७९ भदौ २२ को केन्द्रीय सुरक्षा समितिको बैठकको निष्कर्षअनुसार ३ हजारदेखि ५ हजारसम्म प्रदर्शनकारी आउने अनुमान गरिएको थियो। उनीहरूले पूर्वसूचनाको विश्लेषणमा कमजोरी रहेको पनि स्वीकार गरेका छन्। शान्तिपूर्ण आन्दोलन हुने अपेक्षामा २३ भदौमा राष्ट्रिय सभामा राष्ट्रपतिद्वारा सम्बोधन गर्ने तयारी गरिएको थियो। प्रहरी अधिकारीहरूले जेनजी आन्दोलन सामान्य हुने र बढीमा ५ हजार सहभागी हुने अनुमान गरेको जनाएको छ भने नेपाली सेनाका प्रधानसेनापतिको भनाइ भने त्यसको विपरीत रहेको छ। २२ भदौमा बसेको केन्द्रीय सुरक्षा समितिको बैठकलाई सन्दर्भ गर्दै प्रधानसेनापति अशोकराज सिग्देलले भने, “राष्ट्रिय अनुसन्धान विभाग र अन्य सुरक्षा निकायले आन्दोलन व्यापक हुनसक्ने जानकारी दिएका थिए।” तर, राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्को बैठक भने उक्त समयमा बसेको थिएन। प्रधानसेनापतिको बयानमा आन्दोलन व्यापक हुने भनिए पनि राष्ट्रिय अनुसन्धान विभागका तत्कालीन प्रमुख हुतराज थापाले उल्टो बयान दिएका छन्। थापाले दिएको विवरणअनुसार प्रदर्शनकारी संख्या ३,५०० देखि ५,००० जनाको बीचमा रहेको अनुमान गरिएको छ। यी सबै बयानहरूले सङ्केत गर्छन् कि राज्य सुरक्षा संरचनामा सूचना सङ्कलनमा गम्भीर समस्या रहेको थियो र जेनजी आन्दोलनको तयारीबारे सुरक्षाकर्मीबीच सूचना असमान्य र अपूर्ण रहेको थियो। यसले आन्दोलनबारे स्पष्ट विश्लेषण र रणनीतिक योजना बनाउन तथा फिल्ड अपरेसन सफल पार्न असमर्थता झल्काएको छ। अपर्याप्त सूचना भएका बेला सुरक्षा निकायहरूबीच २३ र २४ भदौका घटनामा समन्वयको अभाव चरम सीमामा पुगेको देखिन्छ। सुरक्षाकर्मीहरूले दिएका बयानले यो पुष्टि गर्दछ। काठमाडौंका तत्कालीन एसएसपी विश्व अधिकारीले भने, “नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीबीच ट्याक्टिकल मुभमेन्टमा कहिलेकाहीं समय अन्तराल हुन्थ्यो र कमाण्ड क्लियरन्स प्रक्रियाले समन्वयमा चुनौती उत्पन्न गर्थ्यो।” नेपाली सेनाले स्थिर ड्युटी सम्हालेको भए प्रहरी भिड नियन्त्रणमा पूर्णतः केन्द्रित हुन सक्थ्यो, तर त्यो अवस्था थिएन भन्लान् उनी। संसद भवन परिसरमा आन्दोलन नियन्त्रणका लागि खटिएका विशेष कार्यदलका तत्कालीन एसपी ऋषिराम कँडेलले सुरक्षा निकायहरूबीच समन्वय कम भएको स्पष्ट पारेका छन्। उनले भने, “२३ गते सशस्त्र प्रहरी स्वयं नजिकै भए पनि अपेक्षाअनुसार सक्रिय हुन सकेनन् र २४ गते नेपाली सेनाको १०–१२ जनाको टुकडी प्रहरी महानिरीक्षकको गेटबाट आक्रमण बढेपछि तटस्थ हुन बाध्य भयो। यसले सुरक्षा संयन्त्रबीच समन्वयको कमजोरी देखाउँछ।” काठमाडौंका अर्को एसपी अपिलराज बोहराले पनि सशस्त्र प्रहरी बल र सेनाको भूमिकामा प्रश्न उठाएका छन्। उनले भने, “एपीएफ र सेनाले पनि पछिल्ला क्षणहरूमा मात्र सहभागिता जनाए तर दुवै सुरक्षानिकायबाट अपेक्षित व्यावसायिक सहयोग, संयन्त्रगत प्रतिक्रिया र सामूहिक समन्वय देखिएन।” सुरक्षा निकायहरूबीच समन्वय कमी रहेको बेला प्रधानसेनापति सिग्देलले भने समन्वय कायम गरेर काम गर्न निर्देशन दिएका छन्। उनले भनेका छन्, “२३ गते संसद भवन क्षेत्रको सुरक्षा अवस्था जटिल भएपछि अघिल्लो निर्णयअनुसार अन्य सुरक्षा निकायसँग समन्वय गरी आवश्यक सुरक्षा तयारी गर्न निर्देशन दिएको छु।”
