२३ चैत, काठमाडौं । मध्यपूर्वमा जारी तनावका बीच इरानले अमेरिकाको एफ–१५ ई स्ट्राइक इगल लडाकु विमान खसाल्यो। विमान खसेपछि चालक दलका सदस्यहरूलाई बचाउन अमेरिकी सेनाले ४८ घण्टा लामो अत्यन्तै जोखिमपूर्ण ‘रेस्क्यु अपरेसन’ सञ्चालन गर्नुपर्यो। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले उक्त मिसन सफल भएको र आफ्ना अधिकारीहरू सुरक्षित निकालिएको पुष्टि गरेका छन्। इजरायलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुले पनि अमेरिकाको साहसिक कामको प्रशंसा गरेका छन्। यद्यपि, यो सफलतासँगै अमेरिकाका लागि केही गम्भीर चुनौती र सन्देशहरू पनि सतहमा आएका छन्।
के भएको थियो घटना? गत शुक्रबार इरानले आफ्नो भूमिमा प्रवेश गरेको अमेरिकाको अत्याधुनिक ‘एफ–१५ ई’ लडाकु विमान खसालेको थियो। आइतबार बिहान राष्ट्रपति ट्रम्पले ‘ट्रुथ सोसल’ मार्फत जानकारी दिँदै एक घाइते पाइलटलाई सुरक्षित उद्धार गरिएको बताएका थिए। उनले यसलाई ‘बहादुरी र कौशलको अद्भुत प्रदर्शन’ भनेका छन्। यस अभियानमा इजरायलले पनि सहयोग गरेको बताइएको छ, जसका लागि इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुले ट्रम्पलाई बधाई दिएका छन्।
यस घटनाले मुख्य चार सन्देश अन्तर्राष्ट्रिय मिडियाले उल्लेख गरेका छन्। ती सन्देशहरू यस्ता छन्–
१. इरान अझै पराजित भएको छैन अमेरिकी राष्ट्रपति त्यसलाई ठूलो सैन्य विजय भनिरहे पनि, ४८ घण्टासम्म चलेको यो नाटकीय घटना इरान अझै पनि अमेरिकालाई ठूलो क्षति पुर्याउन सक्षम छ भन्ने देखाउँछ। पाँच हप्तादेखि जारी विवादमा इरानले अमेरिकी विमान खसाल्नु उसको प्रतिरोध क्षमताको प्रमाण हो।
२. इरानको जमिनमा ओर्लिन सजिलो छैन इरानले खसालेको अमेरिकाको ‘एफ–१५ ई’ विमानका एक पाइलटलाई बचाउन अमेरिकाले आफ्नै दुईवटा विमान नष्ट गर्नुपरेको थियो। ह्वाइट हाउसले इरानको खार्ग टापु कब्जा गर्ने वा जमिनमुनि रहेको युरेनियम भण्डार नियन्त्रणमा लिने योजना बनाइरहेको अवस्थामा यो घटनाले इरानको जमिनमा ओर्लिन अमेरिकालाई कति महँगो पर्न सक्छ भन्ने संकेत दिइरहेको छ।
३. अमेरिकी विमान खसालिनु दुर्लभ र ठूलो मनोवैज्ञानिक धक्का हो सन् २००३ को इराक युद्धपछि यो पहिलो पटक हो जब कुनै शत्रु राष्ट्रले अमेरिकी युद्धक विमान खसालेको छ। अमेरिका र इजरायलको तुलनामा इरान कमजोर मानिए पनि, २३ वर्षपछि अमेरिकी विमान खसालिन सफल हुनुले विश्वभर नयाँ कथन स्थापित गरेको छ। यसले अमेरिकी विमान खसालिनु दुर्लभ र ठूलो मनोवैज्ञानिक धक्का भएको देखाउँछ।
४. अमेरिकी–इजरायली वायुसेनाको सुरक्षा रणनीतिमा प्रश्न अहिले अमेरिका र इजरायलले इरानमा दैनिक ३०० देखि ५०० पटक बमबारी गरिरहेका छन्। तर, एफ–१५ ई जस्तो शक्तिशाली विमान खसाएपछि उनीहरूको हवाई वर्चस्व अजेय नभएको प्रष्ट देखिन्छ। यो घटनाले अमेरिकी र इजरायली वायुसेनाको सुरक्षा रणनीतिमाथि प्रश्न उठाएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सोमबार ओभल अफिसमा सैन्य कमाण्डरहरूसँग यस विषयमा पत्रकार सम्मेलन गर्ने तयारी गरेका छन्। यो घटनाले मध्यपूर्वको युद्धलाई झन् जटिल र आक्रामक मोडमा लैजाने अनुमान गर्न सकिन्छ।
