भरतपुर महानगरपालिका–४ रामघाटस्थित नारायणधाम आश्रमले १८ वर्षका लागि वार्षिक रु ७२ हजारमा जग्गा भाडामा लिएर कुरिलो खेती गर्दै आएको छ। आश्रमका व्यवस्थापक तारानाथ पौडेलका अनुसार, कुरिलो खेती पूर्ण रूपमा प्राङ्गारिक तरिकाले भइरहेकाे छ र यसले आश्रम सञ्चालनमा आर्थिक सहयोग पुर्याइरहेको छ। पौडेलका अनुसार कुरिलोको मुख्य सिजन चैत, वैशाख र जेठ महिना हो र यसले शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता वृद्धि गर्ने औषधीय गुण राख्दछ।
आश्रमअन्तर्गत सञ्चालित पशु तथा कृषि फार्ममार्फत कुरिलो, अम्बा, भुइँकटहरलगायतका बालीहरू पूर्ण रूपमा प्राङ्गारिक तरिकाले उत्पादन भइरहेका छन्। सोमध्ये १५ कट्ठामा कुरिलो खेती गरिन्छ। यसबाट आएको आम्दानीले आश्रम सञ्चालनमा आर्थिक समर्थन पुर्याउने पौडेलले बताए। प्राङ्गारिक उत्पादन भएकाले बजार खोज्नुपर्ने अवस्था नहुँदा फार्म र आश्रमबाटै सहज रूपमा बिक्री हुने गरेको उनले बताए।
कुरिलो औषधीय गुणयुक्त बाली भएकाले यसले शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ। यसमा कुनै रासायनिक मल वा विषादी प्रयोग नगरिएको छ र गाईको गोबर तथा गौमुत्रबाट तैयार गरिएको मल प्रयोग गरिन्छ। कुरिलो खेतीमा करिब आठ लाख रुपैयाँ लगानी गरिएको छ। उत्पादनबाट आएको आम्दानीले खर्च कटाएर आश्रम सञ्चालनमा सहयोग पुगिरहेको पौडेलले जानकारी दिए। सिजन अनुसार कुरिलोको मूल्य प्रतिकिलो ५०० देखि १२०० रुपैयाँसम्म हुन्छ भने हरेक दिन करिब २० केजी बिक्री हुने गर्छ।
व्यवस्थापक पौडेलका अनुसार कुरिलोको मुख्य सिजन चैत, वैशाख र जेठ महिना हो। यहाँ यो बाली चार वर्षदेखि निरन्तर उत्पादन हुँदै आएको छ र उचित हेरचाह गरेमा १०–१२ वर्षसम्म उत्पादन दिन सकिन्छ। प्राङ्गारिक खेती गर्दा रोग, कीरा तथा झारको समस्या बढी देखिने हुँदा बेला–बेलामा कृषि विकास कार्यालय चितवनका प्राविधिक सहयोगमा खेती व्यवस्थित बनाइँदै आएको छ। कुरिलो रोपेको करिब ६ महिनापछि उत्पादन लिन सकिन्छ। यसको बीउ बजारमा सजिलै उपलब्ध हुन्छ र माघ, फागुन र चैत महिना रोपाइँका लागि उपयुक्त मानिन्छ। अहिले आश्रममा करिब २० जना आश्रित र आगन्तुकका लागि निशुल्क भोजनको व्यवस्था छ। साथै आश्रममा पालन गरिएको गाईले प्राङ्गारिक मल उत्पादनमा सहयोग पुऱ्याइरहेको छ।
