औरही खोलामा स्थानीय सरकार र क्रसर माफियाको मिलेमतोका कारण विनियोजनविना उत्खनन जारी छ, जसले पर्यावरण अभियन्ता दिलिपको सहादतलाई बेवास्ता गरिरहेको छ। मिथिला नगरपालिकाले २०८२/०८३ मा ६ वटा खोला उत्खननका लागि नेरिसा कन्ट्रक्सन कम्पनीलाई १ लाख २१ हजार ८३० घनमिटर उत्खननको ठेक्का दिएको छ, तर ठेकेदारले उत्खनन सुरु नभएको दाबी गरेका छन्। प्रहरी र स्थानीय सरकारबीच असहयोगका कारण अवैध उत्खनन नियन्त्रणमा उचित कदम चालिएको छैन र अनुगमन समितिले मात्र सचेत गराएको छ। ३० चैत, जनकपुरधाम।
औरही खोलामा ट्याक्टरहरू लामबद्ध छन्। केही व्यक्तिहरू गिट्टी–बालुवा उत्खनन गरिरहेका छन् भने केही ट्याक्टरमा लोड गर्दैछन्। खोलामा भइरहेको जथाभावी उत्खननले पर्यावरण अभियन्ता ओमप्रकाश महतो दिलिपको सहादतलाई अपमान गरिरहेको अनुभूति हुन्छ। उत्खननविरुद्ध आवाज उठाउँदै २५ पुस २०७६ मा मिथिला नगरपालिका–५, श्रीपुरका २४ वर्षीय दिलिपको औरही नदीमा निर्मम हत्या भएको थियो। तर उनको हत्यापछि पनि औरही नदीमा स्थानीय सरकार र क्रसर माफियाको सहकार्य जथाभावी दोहन रोकिएको छैन। ‘दिलिपको सहादत प्राप्त औरही नदीमा अझै पनि जथाभावी दोहन रोकिएको छैन, यो दुःखद पक्ष हो,’ दिलिपका साथी सुनिलकुमार सिंहले आक्रोश व्यक्त गरे।
नदीमा मापदण्ड विपरीत तीन किलोमिटर तलसम्म उत्खनन गरिएको छ, जुन पूर्व–पश्चिम राजमार्गअन्तर्गत पर्ने औरही पुलदेखि तलबाट प्रष्ट देखिन्छ। चार लेन औरही पुल निर्माणमा संलग्न एक कर्मचारीले दिउँसो र कहिलेकाहीं राति पनि मनमाफिक उत्खनन भइरहेको बताए। ‘दिनभरि ट्याक्टर, टिपर, बकेट प्रयोग गरी उत्खनन हुन्छ। कहिलेकाहीं त राति पनि खोला कोर्छन्। तर कसैले बोल्दैनन्,’ ती कर्मचारीले बताए।
औरही नदी यस वर्ष पनि मिथिला नगरपालिकाले ठेक्कामा लगाएको छ। औरही जस्तै नगरपालिकाले ठेक्का लगाएका बसही, जलाद, जगधर, वडहरे र रातु नदिको अवस्था पनि उस्तै छ। यी नदीबाट खानीजन्य पदार्थ उत्खननका लागि हालको आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ मा नगरपालिकाले भ्याटसहित ३ करोड ५ लाख ६२ हजार २७३ रुपैयाँ ८० पैसामा नेरिसा कन्ट्रक्सन कम्पनी प्रालि, काठमाडौं–६ लाई ठेक्का दिएको छ। फागुन १४ मा भएको ठेक्का सम्झौताअनुसार आगामी जेठ मसान्तसम्म तोकिएको स्थानबाट यी ६ वटा खोलामा उक्त कम्पनी १ लाख २१ हजार ८३० घनमिटर ग्राभेल, ढुंगा र बालुवा उत्खनन गर्न पाउनेछ।
