इरानले अमेरिकामा पूर्ण अविश्वास व्यक्त गर्दै होर्मुज स्ट्रेट पुनः बन्द गरेको घोषणा

समाचार संक्षेप

इरानले होर्मुज स्ट्रेट पुनः बन्द गर्ने निर्णय गर्दै अमेरिकामा पूर्ण अविश्वास व्यक्त गरेको छ र अन्य देशका जहाजहरूलाई उक्त मार्गबाट गइरहन नदिने चेतावनी दिएको छ। इरानी संसदका सभामुख मोहम्मद बागेर गालिबाफले बारुदी सुरुङ हटाउने कार्यलाई युद्धविराम उल्लङ्घन ठहराउँदै कडा जवाफ दिन चेतावनी दिएका छन्। होर्मुज स्ट्रेट बन्द हुँदा बङ्गलादेशमा गहिरो इन्धन सङ्कट उत्पन्न भएको छ र अमेरिकाले आपत्कालीन भण्डारबाट २ करोड ६० लाख ब्यारेल तेल उपलब्ध गराएको छ। ६ वैशाख, काठमाडौं।

इरान र अमेरिकाबीचको तनाव तीव्र बन्दै गएको छ। इरानले अमेरिकाप्रति पूर्ण अविश्वास प्रकट गर्दै होर्मुज स्ट्रेटमार्फत आफ्ना जहाजहरू ननिस्कने अवस्था आए कुनै पनि देशका जहाजलाई उक्त मार्गबाट जान नदिने चेतावनी जारी गरेको छ। शनिबार इरानले होर्मुज स्ट्रेट पुनः बन्द गरेसँगै भारतीय जहाजमाथि समेत गोली चलाएको थियो। यसले विश्वव्यापी आपूर्ति शृङ्खलामा थप समस्याहरू निम्त्याउने सङ्केत दिएको छ।

बारुदी सुरुङ नहटाउन इरानी चेतावनीः इरानी संसदका सभामुख मोहम्मद बागेर गालिबाफले अमेरिकाको नाकाबन्दीलाई ‘गलत’ ठहर गर्दै जे पनि अवस्थामा जे पनि हुनसक्ने सम्भावना उल्लेख गरे र इरानी सैनिक पूर्ण रूपमा तयारी अवस्थामा रहेको बताए। उनले यदि होर्मुजमा बारुदी सुरुङ हटाउने काम गरियो भने त्यसलाई युद्धविराम उल्लङ्घन मानिने र कडा प्रतिक्रिया दिइने चेतावनी दिइन्।

गालिबाफले अमेरिकालाई हतियारमा बलियो भए पनि रणनीतिक हिसाबले इरानसामु कमजोर रहेको आरोप लगाए र अमेरिकाले इजरायलका हितका लागि मात्र निर्णय गर्ने उल्लेख गरे। इरानसँग बाँकी रहेका हतियारहरू कति छन्? अमेरिकी गुप्तचर निकाय र न्युयोर्क टाइम्सको रिपोर्टअनुसार, ठूलो युद्ध भएका बाबजुद इरानको सैन्य भण्डार सुरक्षित रहको छ। इरानसँग अझै युद्धअघिको ७० प्रतिशत ब्यालेस्टिक मिसाइल, ६० प्रतिशत मिसाइल लञ्चर र ४० प्रतिशत ड्रोनको भण्डार सुरक्षित रहेको उल्लेख गरिएको छ।

इरानले अस्पतालहरूमा अमेरिकी र इजरायली आक्रमणबाट भएको क्षतिको नयाँ भिडियो सार्वजनिक गर्दै विरोध जनाउँदै अमेरिकामाथि युद्धविराम उल्लङ्घनको आरोप लगाएको छ। महत्त्वपूर्ण व्यापार मार्ग होर्मुज स्ट्रेट पुनः बन्द गरिएको छ। विश्वव्यापी प्रभावः होर्मुज स्ट्रेट बन्द हुँदा यसको असर बङ्गलादेशजस्ता देशहरूमा देखिएको छ। लगभग ९५ प्रतिशत इन्धन आयातमा निर्भर बङ्गलादेशमा गम्भीर इन्धन संकट देखिएको छ। पेट्रोल पम्पहरूमा लामो लाइनहरु देखिन थालेका छन् भने सरकारले ऊर्जा बचतका लागि विश्वविद्यालयहरू बन्द गरेको र कार्यालय समय कम गरेको छ।

विश्वव्यापी आपूर्ति संकट टार्न अमेरिकाले आफ्नो आपत्कालीन भण्डार (इमर्जेन्सी रिजर्भ) बाट २ करोड ६० लाख ब्यारेल तेल निकाली कम्पनीहरूलाई उपलब्ध गराएको छ। वार्ता थप अनिश्चिततामा पुगेको छ। पाकिस्तानमा सोमबार वार्ताको अर्को चरण हुन सक्ने चर्चा भए पनि इरानले तत्काल प्रत्यक्ष वार्ताको सम्भावना अस्वीकार गरेको छ। इरानका उप-विदेशमन्त्री सईद खतीबजादेहले नियम र ‘फ्रेमवर्क’ तय नभएसम्म र अमेरिकाले आफ्ना सर्तहरू फिर्ता नलिएसम्म वार्ता अगाडि नबढ्ने स्पष्ट पारेका छन्।

इरानले ट्रम्पको दावी विपरित प्रशोधित युरेनियम अमेरिकी पक्षलाई हस्तान्तरण नगर्ने बताए। अमेरिकासँग सम्भावित सम्झौताको विषयमा इरानभित्र तीव्र विरोध भइरहेको छ। इरानी रिभोलुसनरी गार्ड्स (आईआरजीसी) र सरकार समर्थकहरूले शीर्ष नेताहरूको हत्या पछि अमेरिकालाई बिना औचित्य छुट दिन नमिल्ने भन्दै प्रदर्शन गरिरहेका छन्। ट्रम्पले इरानको ४६० किलो प्रशोधित युरेनियम जफत गरेर यसलाई आफ्नो ‘जित’ को रूपमा देखाउने योजना बनाएका छन्। तर, आईआरजीसी भने नाकाबन्दी हटाइएनसक्दा सम्झौता नगर्ने अडानमा छ।

ट्रम्पको इजरायलको प्रशंसा, ह्यारिसको आलोचनाः अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथिको नाकाबन्दी जारी रहने भए पनि सम्झौता नजिक रहेको दाबी गरेका छन्। उनले इजरायललाई साहसी, बफादार र समझदार सहयोगी भनेर संकटको बेला लड्न र जित्न सक्षमताले प्रशंसा गरेका छन्। यसको विपरित, पूर्व अमेरिकी उपराष्ट्रपति कमला ह्यारिसले इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहूले ट्रम्पलाई इरानसँगको युद्धमा तानेर अमेरिकी सैनिकहरूको जीवन जोखिममा पारेको आरोप लगाएकी छन्। उनले यो युद्ध अमेरिकी जनताले नचाहेको बताएकी छन्।