नेपालमा कम्युनिष्ट पार्टीको स्थापना भएको ७६ वर्ष पूर्ण भएको छ र सबै कम्युनिष्ट धाराहरूले ७७ औं स्थापना दिवस मनाइरहेका छन्। नेकपा एमालेका नेता सुरेन्द्र पाण्डेले पार्टीभित्रको नौकरशाहीकरण र आन्तरिक लोकतन्त्रको अभावले वामपन्थी पार्टीहरूलाई पराजयमा पुऱ्याएको बताएका छन्। पाण्डेले पार्टीमा सुधार होइन, विचारधारा, संगठन र सक्रियतामा आमूल परिवर्तन् आवश्यक रहेको र युवा नेतृत्वलाई अगाडि ल्याउनुपर्ने बताए। नेपालमा कम्युनिष्ट पार्टी स्थापना भएको आज ७६ वर्ष पुगेको छ। यो अवसरमा अधिकांश कम्युनिष्ट घटकहरूले ७७औं स्थापना दिवस मनाइरहेका छन् भने नेताहरूले शुभकामना व्यक्त गरेका छन्। तर स्थापना दिवस मनाइरहँदाको पृष्ठभूमि भने उनीहरूका लागि निकै पीडादायी छ। गत २१ फागुनमा भएको निर्वाचनमा वामपन्थी पार्टीहरूले शर्मनाक पराजय खेप्नुपरेको छ। २० वर्षपछि देशमा वामपन्थीविहीन सरकार बनेको छ। यिनै सन्दर्भमा नेकपा एमालेका नेता एवं पूर्वअर्थमन्त्री सुरेन्द्र पाण्डेसँग संवाद गरिएको छ।
पाण्डेले भने, “कम्युनिष्ट पार्टीहरू यो अवस्थामा पुग्छन् भन्ने तपाईँले सोच्नुभएको थियो? मलाई यस्तो हुन सक्छ भन्ने लाग्थ्यो। हाम्रो आन्दोलन र पार्टीभित्रका प्रवृत्तिहरूले यस्तै संकेत गरिरहेका थिए। राजनीतिक दल लोकसेवा आयोग होइन, जहाँ उमेरकै आधारमा कोही वरिष्ठ हुन्छ। राजनीतिमा क्षमता भएकाले जुनियर पनि वरिष्ठ नेता बन्न सक्छ। तर हामीले पार्टीलाई नौकरशाही बनाईरहेका छौं। पार्टीभित्र आलोचनात्मक विचारधारा राख्नेहरूलाई सहन सकिएन र उनीहरूमा ‘मेरो भविष्य अप्ठ्यारो हुन्छ’ भन्ने डरको वातावरण बनाइयो। यसले पार्टीभित्र असन्तुष्टि भए पनि मान्छे बोल्न छाडे र बाहिर सबै ठीक छ भन्ने प्रवृत्ति बढ्यो। जब यस्तो वातावरण बन्यो, त्यो पार्टीलाई ठूलो पराजय हुनु अनिवार्य थियो।”
पाण्डेले थपे, “हामीले यसलाई बुझेर नयाँ रूपमा पार्टीलाई व्याख्या र रूपान्तरण गर्ने क्षमता विकास गर्नुपर्छ। आर्थिक, सामाजिक र चेतनाका परिवर्तन बुझ्न नसक्दा कांग्रेसजस्ता पुराना पार्टीहरूले पछिल्लो समयमा धक्का खाए। पुराना पार्टीहरूले लोकतन्त्रको नयाँ स्वरूप समझन सकेनन्। आजको लोकतन्त्र २००६ सालको जस्तो छैन। अहिले नागरिकसँग मोबाइल छ, जसलाई ‘मोबाइल लोकतन्त्र’ भन्छौं। मानिसलाई जे मन लाग्छ तुरुन्तै विश्वव्यापी रूपमा उपलब्ध गराउन सक्छ। अब पार्टीले पुरानै शैलीमा ‘पार्टीको कुरा पार्टीमै राख’ भन्न सक्दैन।”
पाण्डेले भने, “अब पार्टीमा आएर ‘म सांसद वा मेयर बन्न्छु’ भनि स्वतन्त्र सम्भावना छैन। पुरानो पुस्ताले गरेको पनि सकियो। अब आफूले पहल गरेर पार्टी बनाउनुपर्छ, नत्र सफल हुनु असम्भव छ। पार्टीको केन्द्रीय समितिले आजको चुनौती सामना गर्न सक्दैन। नक्कली सदस्यबाट बनेको केन्द्रीय समितिले अबको आन्दोलनको नेतृत्व गर्न सक्दैन। त्यसैले वडा कमिटीदेखि केन्द्रीय समिति सम्म नयाँ शैलीमा पुनर्संरचना नगरेसम्म पार्टीले उठ्न सक्दैन।”
